I GSK 1289/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S., J. S., I. S. - wspólników spółki cywilnej S. A. S., J.S., I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 44/16 w sprawie ze skargi A. S., J. S., I. S. - wspólników spółki cywilnej S. A. S., J.S., I. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) wyrokiem z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 44/16 oddalił skargę A. S., J. S., I. S. - wspólników spółki cywilnej S. A. S., J. S., I. S. w K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego. W motywach rozstrzygnięcia WSA podał, że [...] kwietnia 2010 r. strona zgłosiła do procedury wywozu towar w postaci bluzek damskich z tkanin bawełnianych. Zgłoszenie to zostało zarejestrowane w systemie informatycznym ECS pod numerem [...] i towar zwolniono do procedury wywozu. W systemie kontroli eksportu ECS urząd celny wyprowadzenia przesłał komunikat o wynikach kontroli do urzędu celnego wywozu. Następnie na podstawie wyników kontroli został wysłany do eksportera komunikat "IE 599", potwierdzający wyprowadzenie towarów poza obszar celny UE. Zatem pierwotnie, po otrzymaniu komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", urząd celny wywozu potwierdził eksporterowi wyprowadzenie towarów [...] kwietnia 2010 r. Z kolei [...] czerwca 2015 r. do Urzędu Celnego w Kaliszu wpłynęła pisemna informacja z Urzędu Celnego w Lublinie, z której wynikało, że towar objęty powyższym zgłoszeniem wywozowym nie został jednak przedstawiony w urzędzie wyprowadzenia, tj. w Oddziale Celnym Drogowym w D., a operacje tranzytowe i wywozowe zostały zamknięte w sposób niezgodny z prawem. Wobec anulowania informacji o prawidłowym zamknięciu procedury i braku wystarczającego dowodu, że towar opuścił obszar celny Wspólnoty, Naczelnik Urzędu Celnego w Kaliszu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. zgłoszenia celnego. Następnie pismem z [...] czerwca 2015 r. wezwał wspólników spółki cywilnej do przedstawienia dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny UE. Wezwanie to pozostało bez pisemnej odpowiedzi. Powyższe spowodowało wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w Kaliszu decyzji z [...] sierpnia 2015 r., którą unieważniono z [...] sierpnia 2010 r. zgłoszenie celne do procedury wywozu sporządzone w formie elektronicznej i zaewidencjonowane pod pozycją [...] z [...] kwietnia 2010 r. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IC decyzją z [...] listopada 2015 r. – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: o.p.) oraz art. 162 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dn. 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 302/1 z dnia 19 października 1992 r.; dalej: WKC) i art. 796da ust. 3 i 4 oraz art. 796e ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r., ze zm.; dalej: RWKC), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727 ze zm.) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor IC wskazał, że z informacji uzyskanych od ukraińskiej administracji celnej wynika, że [...] kwietnia 2010 r. wjechał na Ukrainę przez przejście drogowe w Dorohusku zestaw pojazdów [...], na którym znajdował się przeładowany towar w postaci materiałów budowlanych, w związku z tym nie mógł znajdować się towar odprawiony w Urzędzie Celnym w Kaliszu, określony w zgłoszeniu wywozowym nr [...]. Oznacza to, że towar objęty tym zgłoszeniem w postaci bluzek damskich nie został przedstawiony w urzędzie przeznaczenia, a operacje wywozowe zostały zamknięte w sposób niezgodny z prawem. Jednocześnie eksporter nie przedstawił dowodów, które w sposób alternatywny wykazywałyby zrealizowanie procedury wywozu, co dawało podstawy do uznania, zgodnie z art. 796e ust. 2 RWKC, że towar nie opuścił obszaru celnego UE. Konieczne zatem było unieważnienie zgłoszenia celnego. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję Dyrektora IC. WSA wskazał, że spór w sprawie dotyczy tego, czy organy celne w sposób prawidłowy stwierdziły, że pomimo uzyskania w ciągu 150 dni potwierdzenia wywozu i wygenerowania w systemie komunikatu IE599, potwierdzającego wywóz, zamknięcie procedury nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. Organy ustaliły, że [...] kwietnia 2010 r. na podstawie zgłoszenia celnego złożonego w Oddziale Celnym w Kaliszu wjechał na Ukrainę pojazd z ładunkiem bloczków z betonu komórkowego, a nie bluzki damskie bawełniane. Odnosząc się do zarzutu skargi, że to funkcjonariusze celni nie dopełnili swoich obowiązków, wskutek czego to organy celne powinny dowieść zaistnienia okoliczności wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE, Dyrektor IC wskazał, że decydujące znaczenie należy przypisać kwestii materialnego opuszczenia przez towar granicy UE zgodnie z art. 162 WKC. Dokumenty formalne określone przepisami RWKC mają zaś służyć odzwierciedleniu rzeczywistych zdarzeń. Za równoznaczny w rozumieniu art. 796e ust. 2 RWKC z otrzymaniem komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" – także komunikatu IE-599, należy uznać sytuację, w której formalny dokument został wygenerowany, jednak nie odzwierciedla on rzeczywistości. A zatem nie ma znaczenia, czy dokument – komunikat IE-599 został udzielony stronie skarżącej w wyniku niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących odpraw granicznych – co podnosi w skardze – w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, co prawidłowo ustaliły organy celne, na podstawie dokumentacji przedstawionej przez ukraińską administrację celną, że towar wskazany w zgłoszeniu celnym nie opuścił obszaru celnego Unii. WSA podkreślił, że strona skarżąca mimo szczegółowego pouczenia, nie przedstawiła w toku prowadzonego postępowania żadnych dowodów alternatywnych, o których mowa w art. 796da ust. 4 RWKC, że deklarowany do wywozu towar w postaci bluzek bawełnianych został wywieziony na Ukrainę. W ocenie WSA zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania wskazanych w skardze, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 201 § 1 pkt 2 o.p. WSA za niezasadny uznał zarzut, że skarżący nie mieli obowiązku przechowywania jakiejkolwiek dokumentacji przez okres 5 lat. Z przepisu art. 112 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.) wynika bowiem, że podatnicy są zobowiązani przechowywać ewidencję prowadzoną dla celów rozliczenia podatku oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczeniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. WSA za chybiony uznał zarzut, że postępowanie celne nie powinno być zakończone do czasu ustalenia odpowiedzialności karnej osób odpowiedzialnych za zaistnienie nieprawidłowości. Postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjnym w Lublinie dotyczy ustalenia winy funkcjonariuszy celnych w niedopełnieniu obowiązków służbowych, zaś postępowanie celne w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego ma na celu ustalenie, czy towary opisane w zgłoszeniu wywozu faktycznie opuściły obszar celny Wspólnoty czy też nie. Są to dwa niezależne postępowania wynikające z tego samego stanu faktycznego bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe WSA orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarżący złożyli skargę kasacyjną od wyroku WSA, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 201 § 1 pkt 2 o.p., a polegające na zakończeniu postępowania pomimo, że wpływ na rozpatrzenie sprawy miało śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną w Lublinie w związku z niedopełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących m.in. odpraw towarów wskazanych w zgłoszeniu celnym zaewidencjonowanym pod pozycją [...] z [...] kwietnia 2010 r. Organ nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Skarga kasacyjna zawiera jedynie jeden zarzut dotyczący naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p., poprzez zakończenia postępowania pomimo, że wpływ na rozpatrzenie sprawy miało śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną w Lublinie w związku z niedopełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących m.in. odpraw towarów wskazanych w zgłoszeniu celnym zaewidencjonowanym pod pozycją [...] z [...] kwietnia 2010 r. Jest to zarzut niezasadny. Wskazać należy, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. – organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Zauważyć należy, że zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Jest to przesłanka negatywna jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można jednak utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Dlatego też można dojść do wniosku, że postępowanie karne mające nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, co do zasady, nie będzie kreować zagadnienia wstępnego w odniesieniu do postępowania podatkowego w przedmiocie określenia lub też ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Ustaleń w postępowaniu podatkowym w zakresie stanu faktycznego dokonuje organ podatkowy, a nie organy ścigania i sąd powszechny. Wyrok wydany w postępowaniu karnym przesądza o fakcie popełnienia przestępstwa, winie i karze. Okoliczności te mogą wynikać wyłącznie z wyroku sądu karnego. Z zagadnieniem wstępnym mielibyśmy do czynienia wyłącznie wówczas, gdyby skutki podatkowe danej sytuacji zależały od faktu skazania za przestępstwo, winy lub wymiaru kary. (por. Piotr Pietrasz, Komentarz aktualizowany do art. 201 ustawy - Ordynacja podatkowa; dostępny w systemie prawnym LEX). Jeżeli natomiast ustalenia wyroku karnego będą dotyczyć okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami podatkowymi, może to stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Prawomocny wyrok skazujący za popełnienie przestępstwa stanowi dla innych organów i sądów wiążące ustalenie w zakresie winy skazanego. Jednakże związanie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego należy odróżnić od zagadnienia wstępnego. Przekładając powyższe na niezakwestionowany przez skarżących kasacyjnie stan faktyczny sprawy, WSA prawidłowo wyjaśnił, że postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjnym w Lublinie dotyczące ustalenia winy funkcjonariuszy celnych w niedopełnieniu obowiązków służbowych oraz postępowanie celne w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego mające na celu ustalenie, czy towary opisane w zgłoszeniu wywozu faktycznie opuściły obszar celny UE są dwoma niezależnymi postępowaniami. Kwestia ewentualnej winy i skazania funkcjonariuszy celnych w zakresie niedopełnienia obowiązków służbowych, nie przekłada się bowiem i nie dotyczy samego niezakwestionowanego faktu niewywiezienia towaru (bluzek damskich) poza granice UE. Zatem podniesiony przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. był niezasadny. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.