III SA/Wa 1150/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-04
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Elżbieta Olechniewicz, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne może obejmować zarzuty dotyczące naruszenia zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne służy do kwestionowania wyłącznie formalnoprawnych aspektów dokonanych czynności egzekucyjnych, a nie do podnoszenia zarzutów, które powinny być rozpatrywane w ramach innych środków zaskarżenia, takich jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzut naruszenia zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego nie może być skutecznie podniesiony w skardze na czynności egzekucyjne.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu urządzenia do gry i środków pieniężnych. Zarzucono naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym brak udziału zobowiązanego i świadków przy zajęciu, brak poinformowania o planowanym zajęciu, brak oszacowania wartości zajętej ruchomości oraz naruszenie zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny i Minister Finansów uznali skargę za bezzasadną. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie szeregu przepisów u.p.e.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na podstawie tytułów wykonawczych:
- z dnia [...] lipca 2012 r. wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w O. obejmującego kary i grzywny pieniężne w kwocie 5999 zł;
- z dnia [...] listopada 2012 r. wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w K. obejmującego karę pieniężną w kwocie 24000 zł;
- z dnia [...] grudnia 2012 r. wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w P. obejmującego karę pieniężną w kwocie 12000 zł.
W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym m.in. w dniu 20 grudnia 2012 r. dokonał zajęcia ruchomości, tj. urządzenia do gry [...] wraz z kluczem patentowym oraz z kluczami do otwierania automatu w ilości 7 szt. Ponadto zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2012 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną tj. pieniędzy znajdujących się na koncie sum depozytowych w kwocie 1280 zł.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekutora - poborcy skarbowego, działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K. , polegającą na zajęciu w dniu [...] grudnia 2012 r. na terenie Magazynu Depozytowego w C. na ul. [...] - Urzędu Celnego w B. , stanowiącego własność Spółki urządzenia do gry [...] wraz z kluczem patentowym oraz z kluczami do otwierania automatu w ilości [...] szt. oraz środków pieniężnych w nieznanej wysokości. Działaniu egzekutora zarzucono naruszenie art. 51 i art. 98 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2014 r., poz. 1619) – dalej "u.p.e.a.", poprzez przeprowadzenie zajęcia ruchomości w postaci ww. urządzenia do gier bez udziału zobowiązanego oraz bez udziału świadków, a także bez poinformowania Skarżącego o planowanym zajęciu aż do dnia 26 marca 2013 r., kiedy to doręczono Spółce protokół zajęcia i odbioru ruchomości dokonanego dnia 20 grudnia 2012 r. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. W uzasadnieniu wskazano ponadto, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia kwot pieniężnych wyjętych m.in. z zajętego w dniu 20 grudnia 2012 r. urządzenia w nieznanej Skarżącej wysokości i do dnia sporządzenia skargi nie miała ona żadnej informacji czy też zawiadomienia lub protokołu na temat tego jakie kwoty na poczet jakich zaległości (tytułów wykonawczych) zajęto. Zdaniem Skarżącej możliwym jest nawet, że wartość zatrzymanych środków pieniężnych i ruchomości przewyższa kwotę zaległości i dalsze prowadzenie egzekucji wobec Spółki jest całkowicie bezzasadne. Wskazano również, iż nie zostało dokonane przez biegłego skarbowego oszacowanie zajętej ruchomości. Zarzucono ponadto, że nie zawiadomiono Skarżącej o planowanym ani już o dokonanym zajęciu, a do czynności egzekucyjnej przybrano dwóch świadków w postaci pracowników Urzędu Celnego w B. , co uniemożliwiło Skarżącej realizację prawa do obrony swoich interesów choćby poprzez zgłaszanie stosownych wniosków i oświadczeń np. w przedmiocie szacunkowej wartości zajętej ruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał za bezzasadną skargę z dnia 9 kwietnia 2013 r. w części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną egzekutora dokonaną protokołem zajęcia ruchomości w dniu 20 grudnia 2012r. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki.
Ponadto postanowieniem wydanym w tym samym dniu Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 9 kwietnia 2013 r. wniesionej przez Skarżącą w części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonaną zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2012 r. z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2013 r., wnosząc o jego uchylenie. W treści zażalenia ponownie przytoczono argumenty zawarte w skardze z dnia 9 kwietnia 2013 r. wskazując, iż naruszono art. 51 § 2 i art. 98 § 2 u.p.e.a., poprzez przeprowadzenie zajęcia ruchomości w postaci urządzenia do gier bez udziału zobowiązanego oraz bez udziału świadków na wypadek jego nieobecności. Wskazano, że naruszono zasadę obiektywizmu poprzez powołanie na świadków pracowników Urzędu Celnego w B. , skoro wierzycielem i organem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym był Dyrektor Izby Celnej w K. . Zarzucono, iż nadal nie powołano biegłych skarbowych do oszacowania wartości zajmowanych ruchomości Skarżącej, jak również naruszono zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego wyrażoną w art. 7 § 2 ww. ustawy, gdyż zajęta nieruchomość mogła pozostać pod dozorem właściciela z możliwością jej normalnego użytkowania. Wskazano ponadto, że całość należności objęta tytułem wykonawczym nr [...] została w dniu [...] lipca 2013 r. spłacona, a więc dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego i przetrzymywanie zajętych urządzeń jest bezprzedmiotowe. Końcowo wskazano, iż nieprawdziwe są twierdzenia organu jakoby Skarżąca wiedziała o zajęciu kwoty 1280 zł od dnia 2 stycznia 2013 r. O fakcie tym dowiedziała się dopiero z pisma Urzędu Celnego w B. z dnia 19 kwietnia 2013 r. i od tej daty winien być liczony termin do wniesienia skargi. Skarżąca wskazała, iż w dniu 2 stycznia 2013 r. otrzymała zawiadomienia z dnia 21 grudnia 2012 r., jednakże z ich treści w żaden sposób nie wynika, że zajęto wierzytelność pieniężną w kwocie 1280 zł.
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucja z ruchomości. Minister Finansów wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany i świadkowie. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie uczestniczyła przy dokonaniu czynności związanych z zajęciem urządzenia do gier, poborca skarbowy przy jej dokonaniu zgodnie z art. 51 § u.p.e.a. przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy czynnościach składając podpisy na protokole z dnia [...] grudnia 2012 r. Ponadto Minister Finansów dodał, że art. 98 § 2 u.p.e.a. wskazuje, iż zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. Odpis protokołu zajęcia ruchomości z dnia [...] grudnia 2012 r. został Skarżącej doręczony w dniu 26 marca 2013 r., natomiast odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone w dniach: [...] lipca 2012 r. (tytuł nr [...] ),[...] listopada 2012 r. (tytuł nr [...] ) oraz [...] grudnia 2012 r. (tytuł nr [...] ). Zgodnie z art. 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku tych środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Minister Finansów przytoczył również treść art. 67 § 4 z uwzględnieniem § 2 tegoż przepisu oraz art. 53 § 1 pkt 5, z których wynika co powinien zawierać protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Minister Finansów wyjaśnił, że analizując znajdujący się w aktach sprawy protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] grudnia 2012 r., stanowiący podstawę do oceny dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej pod względem formalnoprawnym, stwierdził, iż druk protokołu odpowiadał formie przewidzianej dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Zatem stwierdził, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. słusznie uznał, iż dokonana czynność egzekucyjna w postaci zajęcia ruchomości została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Minister Finansów stwierdził również, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie przewidują instytucji powiadomienia zobowiązanego o planowanym zajęciu. Minister Finansów wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie uczestniczyła przy dokonaniu czynności związanych z zajęciem ruchomości poborca skarbowy przy jej dokonaniu zgodnie z art. 51 § 2 u.p.e.a. przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy czynnościach składając podpisy na protokole z dnia [...] grudnia 2012 r.
W ocenie Ministra Finansów niezasadny jest zarzut Skarżącej dotyczący braku obiektywizmu przy doborze świadków, poprzez stwierdzenie, że świadkowie są pracownikami Urzędu Celnego w B. i należą do tej samej struktury co organ egzekucyjny i wierzyciel. Minister Finansów wyjaśnił że w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym jest Dyrektor Izby Celnej w K. , natomiast wierzycielami są Dyrektor Izby Celnej w O. , Dyrektor Izby Celnej w K. oraz Dyrektor Izby Celnej w P. . Tak więc jedynie egzekutor reprezentował interesy wierzyciela i organu egzekucyjnego. Urząd Celny w B. w przedmiotowym postępowaniu nie występował w roli wierzyciela lub organu egzekucyjnego, tak więc stawianie zarzutu braku obiektywizmu jego pracownikom jest nieuzasadnione.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., który określa zasadę stosowania środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego Minister Finansów stwierdził, że może on być podnoszony jedynie w ramach zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w trybie art. 33 pkt 8 u.p.e.a. Zatem brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia przy pomocy, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego. Przy stosowaniu środków egzekucyjnych nie chodzi o wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu, lecz doprowadzenie do spełnienia ciążącego na nim obowiązku. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne musi być przede wszystkim skuteczne, gdyż przesłanką do niestosowania środków przymusu w postępowaniu egzekucyjnym mogłoby być jedynie wykonanie obowiązku, czego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie stwierdzono.
W ocenie Ministra Finansów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niepozostawienia zajętej ruchomości pod dozorem zobowiązanego, gdyż zgodnie z art. 100 § 1 u.p.e.a. poborca skarbowy pozostawia zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął. Jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie ma innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego. Zatem skoro zajęta ruchomość znajdowała się w magazynie Depozytowym Urzędu Celnego w B. (Magazyn w C. stąd też pozostawiono ją w tym miejscu pod dozorem organu egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności pieniężnej w kwocie 1280 zł Minister Finansów wyjaśnił, że kwestia ta została rozstrzygnięta w orzeczeniu Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r.
Skarżąca pismem z dnia 16 marca 2015 r. wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:
- art. 51 § 2 w związku z art. 98 § 1 zd. 2 u.p.e.a. poprzez dokonanie zajęcia ruchomości bez udziału Skarżącej oraz bez udziału świadków, co przyczyniło się do naruszenia zasady obiektywizmu i bezstronności,
- art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego i najmniej uciążliwego dla Skarżącego,
- art. 100 § 1 oraz § 2 w związku z art. 101 § 1 u.p.e.a. polegające na jego niezastosowaniu i niepozostawieniu zajętych ruchomości pod dozorem Skarżącej, pomimo braku zaistnienia przesłanek określonych w art. 100 § 2 powołanej ustawy, których wystąpienie powoduje możliwość odebrania zajętych ruchomości i oddania ich pod dozór innej osobie lub organu egzekucyjnego,
- art. 99 § 1 i § 2 u.p.e.a. polegające na nieoznaczeniu w "Protokole zajęcia i odbioru ruchomości" wartości szacunkowej ruchomości co pozbawiło Skarżącą prawa do wniesienia skargi na oszacowanie dokonane przez poborcę skarbowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg postępowania związany z zaskarżoną czynnością egzekucyjną. Ponadto przytoczyła komentarze dotyczące przepisów prawa, których naruszenie w niniejszej sprawie zarzuca.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2013 r., oddalające skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości – urządzenia do gry [...]. Podstawą zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 u.p.e.a.
Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.
Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia ruchomości uregulowanej w art. 97 - 103 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji z ruchomości - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 12 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09 - oba publ. na: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA").
W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008 r.; III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, wszystkie publ. w CBOSA). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.
Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252).
Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).
Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy Sąd zauważa, że Skarżący obok zarzutów dotyczących samej czynności egzekucji z ruchomości wytykał także naruszenie art. 7 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego i środka najmniej uciążliwego dla Skarżącego.
Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd zauważa, iż nie dotyczy on samej czynności egzekucji z ruchomości, a zatem jego ocena winna mieć miejsce w toku odrębnego postępowania. Służy do tego środek w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawy odpowiednio wymieniono w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Z tych powodów ocena tego rodzaju zarzutu Skarżącej nie mogła mieć miejsca w toku rozpoznania sprawy ze skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.
W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organów, że czynności egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości – urządzenia do gry dokonane zostało zgodnie z prawem.
Stosownie do art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (§ 2).
Jak wynika z akt sprawy należący do Skarżącej automat do gry nie został zwolniony lub wyłączony spod egzekucji. Podlegał on zatem zajęciu.
Stosownie do art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.
W aktach sprawy znajduje się protokół zajęcia i odbioru ruchomości sporządzony w dniu [...] grudnia 2012 r. przez starszego specjalistę C.S. , podpisany przez świadków, w którym wpisany jest wzmiankowany automat do gry. Protokół ten odpowiada wzorowi protokołu zajęcia i odbioru ruchomości określonemu w załączniku nr 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.).
Sąd za niezasadny uznaje zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 51 § 2 w związku z art. 98 § 1 zd. 2 u.p.e.a. poprzez dokonanie zajęcia ruchomości bez udziału Skarżącego, co przyczyniło się do naruszenia zasady obiektywizmu i bezstronności.
Zgodnie z art. 51 § 2 ww. ustawy, egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba, że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Zgodnie natomiast z art. 51 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na wniosek zobowiązanego, a także, gdy egzekutor uzna to za konieczne, może być przywołany świadek do obecności przy czynnościach egzekucyjnych. Katalog podmiotów, które mogą być świadkami do obecności w czynnościach egzekucyjnych nie został w pełni określony w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawodawca w § 3 powołanego art. 51 u.p.e.a., wskazał jedynie, że świadkami mogą być także pełnoletni członkowie rodziny i domownicy zobowiązanego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia bez udziału Skarżącego, bowiem zajmowane ruchomości znajdowały się w Urzędzie Celnym w B. , Magazynie Depozytowym w C. . Do obecności przy zajęciu ruchomości organ egzekucyjny powołał dwóch świadków, którymi byli pracownicy Magazynu Depozytowego w C. . Udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności egzekucyjnych potwierdzeniu zgodności treści protokołu z czynności egzekucyjnych z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń. Sąd podziela pogląd prezentowany w literaturze, że względy obiektywizmu wymagają, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela i znalazły się w miejscu czynności egzekucyjnej w związku z wykonywaniem swoich czynności służbowych.
Bez wątpienia pracownicy przedmiotowego Urzędu nie reprezentowali interesów wierzyciela ani organu egzekucyjnego. Wierzycielem bowiem i organem egzekucyjnym w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do majątku Skarżącego jest Dyrektor Izby Celnej w K. .
Sąd nie podziela też stanowiska strony skarżącej, że organ egzekucyjny był zobowiązany do powiadomienia Zobowiązanego o planowanym terminie zajęcia ruchomości. Stanowisko takie nie znajduje bowiem oparcia w przepisach u.p.e.a.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 100 § 1 oraz § 2 w związku z art. 101 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie niepozostawienie zajętych ruchomości pod dozorem Skarżącej, pomimo braku zaistnienia przesłanek określonych w art. 100 § 2 powołanej ustawy, których wystąpienie powoduje możliwość odebrania zajętych ruchomości i oddania ich pod dozór innej osobie lub organu egzekucyjnego wskazać należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 100 § 1 u.p.e.a. poborca skarbowy pozostawi zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął. Jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie ma innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo, stosownie do dyspozycji normy art. 100 § 1 u.p.e.a. zajętą ruchomość, pozostawił w miejscu zajęcia pod dozorem pracownika tego Urzędu Celnego.
Nie znalazł również uznania Sądu zarzut, naruszenia art. 99 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez nieoznaczenie przez poborcę skarbowego w "Protokole zajęcia i odbioru ruchomości" wartości szacunkowej zajętej ruchomości, przez co pozbawiono Skarżącego prawa do wniesienia skargi na oszacowanie dokonane przez poborcę skarbowego.
Oszacowania wartości zajętych ruchomości może dokonać poborca skarbowy bądź biegły skarbowy. W spornej sprawie organ egzekucyjny, zgodnie z art. 99 § 4 u.p.e.a. uznał za potrzebne oszacowanie wartości zajętych ruchomości przez biegłego skarbowego. Stąd też w "Protokole zajęcia i odbioru ruchomości" zamieszczono adnotację, że oszacowania zajętych ruchomości dokona biegły skarbowy. Na uwadze należy mieć, że zgodnie z art. 67d § 1 i 2 u.p.e.a. w przypadku oszacowania wartości zajętych ruchomości przez biegłego skarbowego organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wyznaczonym terminie oszacowania wartości ruchomości lub prawa majątkowego przez biegłego skarbowego oraz przesyła zobowiązanemu odpis protokołu oszacowania. Natomiast w sytuacji, gdy zobowiązany nie zgadza się z oszacowaniem przez biegłego skarbowego wartości ruchomości lub prawa majątkowego, może wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o dokonanie tego oszacowania przez biegłego sądowego.
W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie Minister Finansów w niniejszej sprawie uznał, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło