I SA/Bd 39/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-03-09
Skład orzekający: Mirella Łent, Ewa Kruppik - Świetlicka, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie wykazując w sposób wyczerpujący braku całkowitej nieściągalności lub braku podstaw do umorzenia w oparciu o przesłanki szczególne?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 11 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i brak właściwego uzasadnienia decyzji. Organ nie wykazał w sposób należyty, czy w sprawie wystąpiła całkowita nieściągalność należności lub czy istnieją podstawy do umorzenia w oparciu o przesłanki szczególne, w tym nie zweryfikował skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżący M. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. Organ odmówił umorzenia, argumentując brakiem całkowitej nieściągalności oraz brakiem podstaw do umorzenia w oparciu o przesłanki szczególne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ utrzymał własną decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organowi błędy w analizie materiału dowodowego i niezastosowanie przepisów dotyczących umorzenia składek. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2016r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję
Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek z powodu niestwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 oraz z uwagi na brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121) – dalej jako: "u.s.u.s.".
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zarzucił Zakładowi, że dokonał błędnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji poczynił niesłuszne wnioski. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja jest
szczególna. Oświadczył, że zarejestrował działalność, lecz w rzeczywistości nie podjął jej wykonywania, z uwagi na ogromne trudności w życiu osobistym, a tym samym nie osiągnął z tego tytułu żadnych przychodów. Wskazał, że w tamtym czasie zmagał się z chorobą alkoholową i nie był w stanie normalnie funkcjonować. Konieczność uregulowania składek pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego oraz jego rodziny.
Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r.
Organ podał, że rozpatrywał sprawę z art. 28 ust 3 pkt 5 i 6 oraz ust. 3a u.s.u.s. gdyż inne przesłanki z art. 28 nie zaistniały. Następnie podkreślił, że wobec majątku zobowiązanego zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne i nie jest oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przechodząc do rozpoznania przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) – dalej "rozporządzenie", organ podał, że z oświadczenia zobowiązanego wynika, iż jest rozwiedziony. Od 2011r. pozostaje bez dochodu, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, jak również nie korzysta z innych form pomocy. Mieszka z rodzicami i korzysta z ich pomocy. Nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, ani kosztów związanych z leczeniem. Jest zobowiązany do opłacania alimentów na córkę w wysokości 450 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku, posiada natomiast zobowiązania pieniężne u komornika w kwocie 200 zł miesięcznie, które opłacają rodzice emeryci. W trakcie postępowania nie wskazał na brak kwalifikacji zawodowych, co mogłoby stanowić przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej zobowiązanego Zakład podkreślił, że nie przedłożył on orzeczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, ani nie wykazał, iż ze względu na stan zdrowia istnieją ograniczenia w możliwości zatrudnienia. Choroba alkoholowa, na którą powołuje się w swoich pismach nie ma wpływu na rozpatrywanie przedmiotowego wniosku, bowiem jak sam oświadcza jest już zdrowy. Organ zaznaczył, że w trakcie postępowania zobowiązany nie przedłożył decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, czy decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W świetle powyższych ustaleń w ocenie Zakładu nie przedstawił w całości swojej sytuacji finansowej i życiowej.
Reasumując organ podkreślił, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności składkowych, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności, a instytucja umorzenia zaległych składek stanowi odstępstwo od obowiązku ich uiszczenia i może być stosowana wyłącznie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, tak aby nie doszło w odczuciu społeczeństwa do naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej.
W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności z tytułu składek zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23) – dalej jako: "k.p.a." poprzez nierozpatrzenie zabranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz art. 28 ust 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nie umorzenie należności z tytułu składek.
Skarżący w uzasadnieniu ponownie podkreślił, że choć zarejestrował działalność gospodarczą faktycznie jej nie wykonywał, a nawet o fakcie rejestracji zapomniał z uwagi na zmaganie się z chorobą alkoholową, przez którą nie był w stanie normalnie funkcjonować. Dodał, że nie osiągnął żadnego dochodu. W ocenie skarżącego tylko faktyczne prowadzenie działalności daje podstawę do opłacania składek. Skarżący zauważył, że konieczność opłacenia składek pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Wskazał, że nie ma pracy co jest wynikiem zmagania się z chorobą alkoholową. Jest także zobowiązany płacić alimenty na rzecz córki w wysokości 450 zł miesięcznie. Z uwagi na brak środków pozostaje na utrzymaniu rodziców.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W tak zakreślonej kognicji zaskarżona decyzja zdaniem Sądu narusza prawo, wobec czego należy wyeliminować ją z obrotu prawnego.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Poza sporem pozostaje rozstrzygnięcie organu I instancji, które przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ utrzymał w mocy.
W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Podkreślenia wymaga, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, mająca zastosowanie do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, jest zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, przy czym, co wymaga podkreślenia, dokonuje się tego na gruncie regulacji konkretnych przepisów materialnego prawa administracyjnego. Oczywiście trudno byłoby jednak przyjąć, aby w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych – na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. – był obarczony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych przesłanek. W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną – nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia z dnia 2003 r. będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości
(por. wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 149/11).
Niemniej jednak, chcąc się powoływać w decyzji na ustalenia faktyczne, należy oprzeć się na dowodach, jakie muszą znaleźć się w aktach sprawy, a wnioski muszą być logiczne i przekonujące.
Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji ZUS podano następujące wyniki ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym. W dniu [...]r. skarżący zgłosił prowadzenie działalności od dnia [...]r., a następnie w dniu [...]r. zgłosił fakt wykreślenia działalności gospodarczej od dnia [...]r. Nie podjął prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie tylko ją zarejestrował, niemniej we wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek z dnia [...]r. (wpływ do O/ZUS w dniu [...]r.) sam skarżący oświadczył, iż nie opłacał składek z tytułu prowadzonej działalności, bowiem pracował jako podwykonawca i nie był świadomy, że zleceniodawca nie opłacał składek mimo, iż umowa mówiła inaczej. Skarżący jest rozwiedziony. Od 2011r. pozostaje bez dochodu, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, jak również nie korzysta z innych form pomocy. Mieszka z rodzicami i jak oświadczył korzysta z ich pomocy. Nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, ani kosztów związanych z leczeniem. Jest zobowiązany do opłacania alimentów na córkę w wysokości 450,00 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku, posiada natomiast zobowiązania pieniężne u komornika w kwocie 200 zł miesięcznie, które opłacają rodzice emeryci.
ZUS powołał się na fakt, że wobec majątku skarżącego zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne.
W ocenie WSA organ nie odniósł się do przepisu adekwatnie do ustalonego stanu faktycznego. Nie wiadomo dlaczego całkowitym milczeniem pozostawił zapis art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., zgodnie z którym całkowita nieściągalność występuje w przypadku, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Organ wskazał na prowadzoną egzekucję, nie wskazując na jakiekolwiek dokumenty zebrane na tę okoliczność. Konsekwentnie,
w ocenie Sądu organ rozstrzygając przedwcześnie uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6. Zakład
w żadnym stopniu nie zweryfikował dotychczasowego przebiegu prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wskazać bowiem należy, iż obowiązkiem organu było wykazanie, na jakiej podstawie opiera swój wniosek, że należność będzie przez dłużnika uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Nie sposób uznać, że obowiązkowi temu czyni zadość stwierdzenie organu, że wdrożone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku, gdyż fakt ten w żaden sposób nie dowodzi skuteczności egzekucji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, na ile prowadzona w stosunku do skarżącego egzekucja była skuteczna, jakie w jej toku stosowano środki egzekucyjne oraz czy wyegzekwowano jakiekolwiek kwoty. Nie ma informacji o wyniku podjętych czynności egzekucyjnych i wyegzekwowanych kwotach. Do tych okoliczności organ w żaden sposób nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji.
Wskazać należy, że stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również
i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.), chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana
w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednocześnie organ w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie należności powinien, zważywszy na ciążące na nim wymogi z art. 7 i 77 K.p.a, ustalić jaki był przebieg egzekucji i wskazać czy zastosowane dotychczas środki egzekucyjne okazały się skuteczne.
W ocenie Sądu, ocena stanu całkowitej nieściągalności winna być poprzedzona analizą realnych możliwości dokonania spłaty przez skarżącego zobowiązań, objętych wnioskiem o umorzenie. Zatem przytaczany przez organy rentowe argument, że organ egzekucyjny nie dowiódł nieskuteczności egzekucji, związany z wątpliwym faktem pozostawania egzekucji w toku, nie mógł zostać uznany za wystarczający. Formalny bowiem aspekt prowadzenia wobec majątku strony egzekucji winien być powiązany nie tylko z ustaleniami dotyczącymi dotychczasowej ściągalności zadłużenia skarżącego, ale także z prognozami co do efektywności egzekucji w przyszłości (por. wyrok WSA z dnia 24 października 2012r. sygn.
I SA/Op 251/12). W kontrolowanej sprawie takich dokładnych ustaleń zabrakło, albowiem organ nie dowiódł i nie wyjaśnił, czy dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne było w jakimkolwiek stopniu skuteczne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji ogranicza się w zasadzie wyłącznie do zacytowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sformułowania ogólnych uwag na temat instytucji umorzenia składek oraz stwierdzenia, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy nie wystąpiła. Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia. Organ nie wykazał, iż w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie wykonał należycie obowiązku polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z wadliwej wykładni art.28 ust.3 u.s.u.s i z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych
dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 K.p.a.).
Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien, więc przeprowadzić w sprawie postępowanie dowodowe, uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego
w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia się przesłanek "całkowitej nieściągalności". W szczególności tej wynikającej z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 w kontekście sytuacji skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że przebieg postępowania dowodowego musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących
w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak, aby strona nie miała wątpliwości, co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia.
Podobne uwagi należy odnieść w stosunku do zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Nie ma żadnego istotnego znaczenia z punktu widzenia zastosowania tej przesłanki, fakt, na który powołano się w decyzji, że w trakcie postępowania skarżący nie wskazał na brak kwalifikacji zawodowych, czy to, iż po wyrejestrowaniu działalności gospodarczej nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Nie wiadomo czy organ uznał, że przesłanka ta nie wystąpiła, czy wystąpiła niemniej w ramach uznania administracyjnego nie spotkało się to z pozytywnym wnioskiem. Trudno też odczytać intencje organu gdy rozważa, że w trakcie niniejszego postępowania skarżący nie przedłożył decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, czy decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Nie wiadomo skąd wniosek, iż nie przedstawił w całości swojej sytuacji finansowej i życiowej.
Skarżący złożył w sprawie oświadczenia i na ich bazie należało dokonać oceny jego sytuacji. To, że nie przedłożył decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, czy decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z pomocy społecznej, na co powołano się w decyzji, może zwyczajnie oznaczać, że takich nie posiada.
Na tym etapie uzasadnienie decyzji należy ocenić jako pozostające w sferze luźnych wniosków ZUS, bez uzasadnienia prawnego z przedwczesnymi wnioskami
co do faktów.
Końcowe stwierdzenie, że "obecnie sytuacja finansowa skarżącego rzeczywiście nie należy do najlepszych, jednak znalezienie zatrudnienia i uzyskiwanie dochodu mogłoby ją polepszyć", można odczytać w ramach porad, a nie rozstrzygnięcia stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.
M. Łent E. Kruppik-Świetlicka J. Szulc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło