VII SA/Wa 2613/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w [...] w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...] Pismem z dnia 22 października 2015r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015r. nr [...] wraz z wnioskiem o jej wstrzymanie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą " [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...] pozwolenia na budowę wielofunkcyjnego budynku usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną, usytuowanego na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] wraz z wjazdem od ul. [...] i poszerzeniem wjazdu od ul. [...], na terenie działek nr ew. [...] i cz. 2/1 z obrębu [...] w [...]. Skarżąca podniosła, że w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję Wojewody i uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę dojdzie do sytuacji wszczęcia postępowania naprawczego, a w konsekwencji może doprowadzić to nawet do rozbiórki części obiektu wybudowanego o kwestionowane decyzje. Powstanie więc kwestia powrotu do stanu, który istniał przed rozpoczęciem prac budowlanych, a więc wyburzeniem powstałej konstrukcji, próbą rekultywacji gruntu poprzez usunięcie fundamentów, zasypaniem powstałych fundamentów, co jest zdaniem strony skarżącej niemożliwym do przywrócenia. Skarżąca podała, że czynności te spowodują szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, w tym także materialne mogące dotknąć inwestora tj. [...] Sp. z o.o. Zaznaczyła, że w przypadku spółki [...] Sp. z o.o. nie ma pewności, że będzie ona dysponowała takimi środkami, aby dokonać przywrócenia do stanu poprzedniego, co spowoduje trwałe zniekształcenie krajobrazu i trwałą zmianę funkcjonalną działki. Skarżąca wskazała, że spółka ma jedynie kapitał zakładowy w wysokości 50.000 złotych, co nie pozwala samo w sobie na pokrycie kosztów usunięcia dokonanych zniszczeń środowiska i ewentualnego zburzenia wzniesionych elementów. Zdaniem strony skarżącej brak zabezpieczenia w postaci wstrzymania wykonalności obu decyzji tj. Wojewody oraz Prezydenta [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę spowoduje, że nie będzie możliwe, co najmniej mało prawdopodobne i niezmiernie utrudnione przywrócenie stanu poprzedniego jak i stanu zgodnego z interesem strony tj. utrzymaniem ładu przestrzennego i harmonijnej zabudowy na tym terenie. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie rozpoczęcie inwestycji na terenie działki nr [...] z obrębu [...] z wjazdem od ulicy [...] i ulicy [...] doprowadzi do powstania nieodwracalnych skutków polegających na: a) wprowadzania nowego sposobu zagospodarowania terenu działki inwestora, który to może spowodować napływ wód opadowych na teren nieruchomości Wspólnoty (brak szczegółowych przekrojów terenowych w projekcie budowlanym, pomimo wznoszenia uwag przez Wspólnotę w tym zakresie), b) wzniesienia obiektu wysokością i rodzajem przekrycia dachowego trwale naruszającego ład przestrzenny określony w decyzji o warunkach zabudowy, c) ponadnormatywne i trwałe zmniejszenie wymaganego prawem czasu nasłonecznienie obiektów i budynku Wspólnoty, w tym istniejącego i użytkowanego placu zabaw, d) rozpoczęciem ciężkich robót budowlanych polegających między innymi na wykonaniu fundamentów głębokich, po wykonaniu których ewentualnie przywrócenie stanu pierwotnego może okazać się niemożliwe, e) wprowadzeniu układu komunikacji kołowej ( wjazd) niezgodnego z decyzją o warunkach zabudowy ( pkt 1.5 ww. decyzji- brak dostosowania do docelowego podłączenia do drogi [...]), f) wycinką zieleni wartościowej (drzewa), której usunięcie jest zabiegiem nieodwracalnym, a być może niepotrzebnym z uwagi na stwierdzone w dokumentacji projektowej błędy. Ich usunięcie może mieć wpływ na projekt zagospodarowania terenu a ostatecznie na projektowany układ zieleni. Zdaniem skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody polegających na uniemożliwieniu korzystania członkom Wspólnoty ul. [...] w dotychczasowy sposób z ich nieruchomości, gdyż hałas polegający na wykopywaniu ziemi na głębokość 3 poziomów, ich wywózka i jednocześnie proces szczelinowania, który musi być kontynuowany 24 ha /ha dobę ze względów technologicznych uniemożliwi sen w godzinach nocnych i przebywania w mieszkaniach w ciągu dnia. Nadto spowoduje to spadek wartości nieruchomości i uniemożliwi ich wynajęcie ewentualnym najemcom, a jednocześnie planowana inwestycja na trwale zniszczy widok z okien na starą zachowaną zieleń, ale także uniemożliwi otwieranie okien w celu wietrzenia lokali i ograniczy dostęp światła. Nadto skarżąca wskazała, że realizacja zaskarżonej decyzji wiąże się z wycięciem istniejących drzew na nieruchomości. Wycinka drzew spowoduje nieodwracalne szkody, które z upływem dopiero kilkudziesięciu lat mogą zostać odtworzone. Zdaniem strony skarżącej przedstawione przez nią okoliczności uzasadniają wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., sygn. akt. GZ 138/04). Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013r., sygn. akt I GSK 376/13). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać w takim samym stopniu stronę skarżącą, co inwestora, jak i pozostałe strony tego postępowania. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów Sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. W ocenie Sądu wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przede wszystkim wskazać należy, iż podnoszone przez stronę skarżącą argumenty związane z pojawieniem się niebezpieczeństwa spowodowania szkody i trudnych do odwrócenia skutków (ewentualna rozbiórka, powrót do stanu, który istniał przed rozpoczęciem robót w przypadku wyeliminowania decyzji) odnoszą się do sytuacji inwestora nie zaś do strony skarżącej. Podkreślić należy, iż w przedmiotowej sprawie inwestor dysponuje ostateczną decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę i to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez Sąd i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona (por. postanowienia NSA: z dnia 15 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 1202/07: z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08; z dnia 26 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 145/08, Baza NSA). Wobec tego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody zdaniem Sądu odnosi się wyłącznie do inwestora, który może być obciążony dodatkowymi kosztami, związanymi z ewentualnym rozebraniem spornej inwestycji, a wykonanie zaskarżonego aktu nie pociąga za sobą trudnych do odwrócenia skutków. Jeśli orzeczeniem Sądu zaskarżona decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, a budowa będzie poważnie zaawansowana lub ukończona, wówczas uprawniony do wydania szeregu nakazów mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodności z prawem będzie organ nadzoru budowlanego. Tym samym także w przypadku uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, konsekwencje obciążają przede wszystkim inwestora nie zaś stronę skarżącą. Rozpatrując złożony wniosek nie można też pominąć, że stosownie do art. 35 a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę, wstrzymanie wykonania tego aktu, sąd może uzależnić od złożenia przez stronę skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora, co służy w konsekwencji ochronie interesu tego ostatniego. Brzmienie przywołanego przepisu dowodzi, że postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowić może dużą dolegliwość dla inwestora, mogącą nierzadko spowodować większą szkodę niż ta, jaka mogłaby wyniknąć z kontynuowania robót budowlanych prowadzonych w oparciu o zaskarżoną decyzję. Zatem inwestor, który prowadzi proces budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, narażony jest na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie tylko w przypadku uwzględnienia skargi, ale również w razie wstrzymania wykonania decyzji. Wskazać należy, iż kaucja wyznaczona w trybie art. 35 a ustawy Prawo budowlane, w razie uwzględnienia skargi, podlega zwrotowi, zaś w przypadku oddalenia skargi, przeznaczana jest na zaspokojenie roszczeń inwestora. Odnosząc się do argumentów podnoszonych we wniosku dotyczących niemożliwości ewentualnego przywrócenia do stanu pierwotnego wskazać należy, iż w razie ewentualnego uchylenia w postępowaniu sądowym zaskarżonej decyzji, zawsze potencjalnie możliwa jest rozbiórka obiektu i przywrócenie terenu do stanu poprzedniego. Wykonanie obiektu budowlanego jest zdarzeniem faktycznym a nie prawnym i wobec tego nie prowadzi do skutku, który można określić jako niedający się odwrócić, bo jego odwrócenie zależy tylko od możliwości technicznych inwestora. Nie można zatem przyjąć, że zrealizowanie inwestycji doprowadzi do skutków trudnych lub niemożliwych do odwrócenia. Argumenty zaś o wadliwości zaskarżonej decyzji, wskazanych naruszeń przepisów prawa nie mieszczą się w granicach przesłanek warunkujących pozytywne załatwienie wniosku. Sąd na etapie sprawy, w którym następuje rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie bada legalności kwestionowanej decyzji odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu. Kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd dokona po przeprowadzeniu rozprawy. W ocenie Sądu nie uzasadniają uwzględnienia wniosku także okoliczności podnoszone przez skarżącą dotyczące uciążliwości związane z pracami budowlanymi i spadkiem wartości nieruchomości. Uciążliwości związane z pracami budowlanymi to okoliczność dotykająca każdej nieruchomości sąsiadującej z jakąkolwiek inwestycją. Oczywistym jest, że prace budowlane w pewnym stopniu są uciążliwe dla mieszkańców sąsiadujących działek, jednakże stan taki jest naturalną konsekwencją prowadzonych robót i w ocenie Sądu nie może przemawiać za wstrzymaniem procesu inwestycyjnego. Stwierdzenie o spadku wartości nieruchomości skarżącej nie znajduje się uzasadnienia w dokumentach zgromadzonych w sprawie. Sąd z urzędu również nie dopatrzył się przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, uwzględniając interesy wszystkich stron postępowania, w ocenie Sądu nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Należy bowiem zaznaczyć, że prowadzenie przez inwestora prac budowlanych zanim Sąd rozstrzygnie wniesioną skargę, będzie odbywało się na wyłączne ryzyko inwestora, który powinien być świadomy, że niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie może wiązać się z wszczęciem odpowiedniej procedury. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.