IV SAB/Wa 41/16

WyrokWSA w Warszawie2016-03-22

Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Piotr Korzeniowski, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jeśli została wniesiona po wydaniu przez organ administracji publicznej decyzji kończącej postępowanie?
Ratio decidendi
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega oddaleniu, jeśli na dzień jej wniesienia nie istniał stan przewlekłości. Wydanie decyzji przez organ przed wniesieniem skargi uniemożliwia jej merytoryczne rozpoznanie, ponieważ podstawowy cel takiej skargi, jakim jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, nie może zostać osiągnięty. Sąd oddala skargę a limine, nie badając zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Stan faktyczny
Cudzoziemiec V.H. złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Po licznych wezwaniach do uzupełnienia dokumentów i przesłuchaniach, Wojewoda wydał decyzję zezwalającą na pobyt. W międzyczasie pełnomocnik cudzoziemca złożył zażalenie na przewlekłość postępowania, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się stwierdzenia przewlekłości, przyznania sumy pieniężnej i zwrotu kosztów. Skarga została wniesiona po wydaniu decyzji przez Wojewodę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi V.H. na przewlekłość Wojewody [...] w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia wskazanym w skardze V.H. jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy (znak: [...]). II. Stan sprawy przedstawia się następująco. II.1. W dniu 14 maja 2015 r. obywatel [...] V.H. (dalej również: "skarżący" lub "cudzoziemiec"), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] (dalej również: "Wojewoda" lub "organ") o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z 19 maja 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych podania. W dniu 30 czerwca 2015 r. Wojewoda wystąpił na podstawie art. 109 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, komendanta wojewódzkiego Policji i komendanta oddziału Straży Granicznej o przekazanie informacji na temat skarżącego. Pismem z 4 sierpnia 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji poinformował, że V.H. nie przebywa pod adresem wskazanym we wniosku o pobyt czasowy jako miejsce pobytu cudzoziemca. W piśmie z 15 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego wezwał Wojewodę do niezwłocznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji. Pismami z 17 września 2015 r. i 20 października 2015 r. cudzoziemiec został wezwany do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji w sprawie oraz wezwany na przesłuchanie, na które się nie stawił. W ww. pismach wyznaczono również termin wydania decyzji w sprawie (tj. 19 października 2015 r. oraz 30 listopada 2015 r.). Odpowiedź pełnomocnika skarżącego na wezwanie z 17 września 2015 r. została udzielona pismem z 30 września 2015 r., zaś odpowiedź na wezwanie z 20 października 2015 r.-pismem z 2 listopada 2015 r. Pełnomocnik skarżącego w dniu 29 października 2015 r. wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (za pośrednictwem Wojewody) zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. W dniu [...] listopada 2015 r. Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w Polsce do [...] maja 2018 r. z uwagi na wykonywanie pracy w [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], na stanowisku [...]. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 listopada 2015 r. (k. 169 akt administracyjnych). Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowania zażaleniowe w sprawie z uwagi na brak przedmiotu postępowania, tj. na zakończenie postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia cudzoziemcowi pobytu czasowego. III.1. Adwokat reprezentujący cudzoziemca w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania datowanej na dzień 21 grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego: 23 grudnia 2015 r.), złożonej bezpośrednio do tutejszego Sądu, wniósł o: a) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; b) stwierdzenie, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; c) przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 w zw. z § 1 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł, ewentualnie, wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny w wysokości określonej w art. 156 ust. 4 p.p.s.a.; d) zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącego zwrotu 100 zł uiszczonych tytułem wpisu, 17 zł tytułem opłaty skarbowej oraz kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że skarga jest oczywiście zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Wojewoda [...] prowadził postępowanie przez prawie 6 miesięcy, nie informując strony o podejmowanych czynnościach, przewidywanym terminie zakończenia sprawy oraz ignorując prośby o pilne zakończenie postępowania. Ponadto, decyzja w przedmiocie udzielenia Stronie zezwolenia na pobyt czasowy została wydana dopiero po wpłynięciu do Wojewody [...] zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania, a zażalenie nie zostało niezwłocznie przekazane Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców, lecz nastąpiło to dopiero po upływie 18 dni od wpłynięcia zażalenia do organu pierwszej instancji. Następnie w skardze przytoczono obszernie fragment uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12. III.3. Skarga, w związku z treścią art. 54 § 1 p.p.s.a., została w dniu 4 stycznia 2016 r. przekazana Wojewodzie [...]. III.4. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przedstawił stan sprawy oraz wskazał, że w 2015 r. gwałtownie wzrosła w stosunku do lat poprzednich liczba składanych przez cudzoziemców do Wojewody [...] wniosków o legalizację pobytu, i tak w stosunku do 2013 r. o 112,58 %, a w stosunku do 2014 r. o 39,55 %. Wzrost ten ma związek m.in. z niestabilną sytuacją na [...]. III.5 W piśmie z 17 lutego 2015 r., w którym uzupełniono brak formalny skargi, skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę, ponownie wskazując m.in. na powoływane wyżej orzeczenie NSA wydane w sprawie II OSK 1360/12. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). VI.2. W pierwszej kolejności należy odnieść się do sformułowanego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi. W ocenie Sądu, w sprawie brak jest podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Po pierwsze, skarżący wykorzystał przysługujący mu w ramach procedury administracyjnej środek prawny zmierzający do zwalczania bezczynności lub przewlekłości, tj. w trakcie postępowania złożył zażalenie przewidziane w art. 37 k.p.a. i do zażalenia tego odniósł się w postanowieniu z [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Reasumując, w sprawie nie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi z uwagi na niezrealizowanie obowiązku wcześniejszego wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.). Po drugie, bez znaczenia dla kwestii dopuszczalności skargi jest jej wniesienie z naruszeniem art. 54 § 1 p.p.s.a. (czyli wprost do sądu, zamiast za pośrednictwem organu). Uchybienie to ma jedynie wpływ na ocenę, czy zachowany został termin do wniesienia skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, datą wniesienia skargi jest wówczas dzień nadania skargi przez sąd do właściwego organu (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2016 r., II OSK 47/16 i cyt. tam orzecznictwo). W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają jednak zastosowania terminy na wniesienie skargi określone w art. 53 p.p.s.a. Ratio legis tego przepisu jest niedopuszczenie do nieograniczonego czasowo kwestionowania rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Wyraźnie więc przepis ten nawiązuje do skarg z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Celem skargi na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zaś wymuszenie na organie administracji publicznej zachowań określonych w tych przepisach. Tak więc skargę na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść skutecznie aż do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności czy też pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2013 r., I FSK 1325/13, CBOSA; T. Woś, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2012, teza 4 komentarza do art. 52 oraz cyt. tam orzecznictwo). IV.3.1. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ocena skutków wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania już po załatwieniu sprawy przez organ (tj. po wydaniu decyzji w dniu [...] listopada 2015 r. przez Wojewodę [...]). Zagadnienie to budzi poważne kontrowersje w orzecznictwie i piśmiennictwie. IV.3.2. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, że w takim przypadku skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z innych przyczyn. W chwili wniesienia skargi nie istnieje bowiem już przedmiot zaskarżenia, czyli stan przewlekłości postępowania (por. P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014 r., rozdział III). Podobne stanowisko wyrażone zostało np. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2011 r., I OSK 937/11, CBOSA; por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2015 r., II OSK 42/15 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2014 r., II OSK 337/14, CBOSA). Godzi się podkreślić, że zbliżone stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał jeszcze na gruncie poprzednich regulacji procesowych (zob. np. postanowienie NSA z 14 stycznia 1987 r., IV SAB 14/86, ONSA 1987 1 poz. 7 oraz uzasadnienie wyroku NSA z 12 marca 2002 r., II SA/Łd 1438/00, CBOSA). IV.3.3. W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, że skarga winna być oddalona, jeżeli sąd stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (zob. np. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Podobne stanowisko sformułowano w piśmiennictwie (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 615). Autorzy wspomnianego komentarza stwierdzają: "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść aż do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. W obecnym stanie prawnym, sąd oddala prawidłowo wniesioną skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania wyłącznie, gdy stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi do sądu". Prezentowany tu pogląd jest zbieżny z uzasadnieniem nadania nowego brzmienia art. 149 § 1 p.p.s.a. nowelą z 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015, poz. 658). W uzasadnieniu do prezydenckiego projektu nowelizacji p.p.s.a. (druk sejmowy nr 1633/VII kadencja) stwierdzono: "W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". IV.3.4. W orzecznictwie wyrażono jednak również pogląd odmienny, a mianowicie przyjmujący, że wydanie przez organ administracji decyzji przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania nie stanowi przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2013 r., II OSK 891/13, CBOSA). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano m. in. na znaczenie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dla dochodzenia przez stronę odszkodowania w procesie cywilnym (w aspekcie wymogu uzyskania prejudykatu – art. 417¹ § 3 k.c.). IV.4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do drugiego z zaprezentowanych poglądów. Innymi słowy, skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega oddalaniu w razie stwierdzenia, że organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi do sądu. IV.4.2. Zdaniem Sądu, przeciwko odrzuceniu w takim przypadku skargi przemawia zasada rozstrzygania spraw wyrokiem (art. 132 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP) oraz brak jednoznacznej normy upoważniającej sąd do odrzucenia skargi w takim przypadku. Zasygnalizowane wyżej rozbieżności, jakie występują w orzecznictwie i doktrynie, nie pozwalają, zdaniem Sądu, na objęcie omawianej tu sytuacji przesłanką "niedopuszczalności skargi z innych przyczyn". Sytuacje wątpliwe winny być bowiem rozstrzygane na rzecz zasady, a nie wyjątku (exceptiones non sunt extendendae). IV.4.3. Równocześnie Sąd nie podziela trzeciego z prezentowanych wyżej poglądów, dopuszczającego merytoryczne rozpoznanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesionej po dacie zakończenia tego postępowania. IV.4.3.1. Po pierwsze, genezą oraz podstawowym celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do usunięcia tych niepożądanych przez ustawodawcę stanów (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2015 r., II FSK 344/13, gdzie stwierdzono: "Istotą ochrony udzielanej przez sądy administracyjne w przypadku wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, w razie uwzględnienia skargi, do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności, bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa".). Wyraźnie wskazuje na to również systematyka art. 149 p.p.s.a., gdzie dopiero w dalszej kolejności wskazuje się na dodatkowe elementy wyroku uwzględniającego skargę (§ 1a - § 2). W przypadku wniesienia skargi do sądu po wydaniu decyzji ten podstawowy cel skargi nie może być już osiągnięty. Inaczej rzecz kształtuje się w razie wydania decyzji po wniesieniu skargi – wówczas skarga realizuje swe podstawowe założenie. Celem nowelizacji art. 149 p.p.s.a. dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. było uregulowanie takiej właśnie sytuacji. Innymi słowy, dodanie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. miało na celu odejście od praktyki częściowego umarzania postępowania (w zakresie zobowiązania do wydania aktu) w sytuacji, gdy skarga w chwili jej wniesienia była w pełni uzasadniona (tj. istniał stan bezczynności lub przewlekłości), a organ następnie wydał decyzję. Celem nowelizacji w żadnym przypadku nie było natomiast wprowadzenie możliwości merytorycznego orzekania w razie wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania już po wydaniu decyzji. Z powołanego wyżej fragmentu uzasadniania nowelizacji wynika zresztą wprost, że w takim przypadku skarga winna być oddalona. W przeciwnym razie skarga ta, której podstawowym celem jest doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w formie przewidzianej przez przepisy prawa, pełniłaby w praktyce jedynie funkcję swoistego wniosku o wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie stronie sumy pieniężnej od organu, przy czym – o czym mowa niżej – możliwość złożenia skargi nie byłaby tu ograniczona jakimkolwiek terminem. IV.4.3.2. Po drugie, przyjęcie poglądu o dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania doprowadziłoby do sytuacji, w której środek zaskarżenia, którym jest skarga do sądu administracyjnego, mógłby być wniesiony w każdym czasie, nawet wiele lat po wydaniu decyzji. Zdaniem Sądu, bez wyraźnego rozstrzygnięcia ustawowego w tej materii, nie można przyjmować rozwiązania podważającego zasadę możliwości wnoszenia skargi w określonym czasie (art. 53 p.p.s.a.). Zasada ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia stabilizacji stosunków prawnych (art. 2 Konstytucji RP). Warto dodać, że w dotychczasowym orzecznictwie i piśmiennictwie niestosowanie terminów przewidzianych w powołanym przepisie p.p.s.a. do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania uzasadniano możliwością skutecznego wniesienia takich skarg do chwili ustania stanu bezczynności lub przewlekłości. IV.4.3.3. W ocenie Sądu, również aspekt związany z ewentualną odpowiedzialnością cywilną administracji za bezczynność lub przewlekłość nie uzasadnia możliwości skutecznego wnoszenia przedmiotowych skarg do sądu administracyjnego po zakończeniu postępowania. Po pierwsze, uboczny aspekt danej instytucji prawnej, a takie znaczenie ma odpowiedzialność cywilna administracji wobec instytucji skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powinien determinować podstawowych zasad rządzących tym środkiem zaskarżenia uregulowanym w ustawie proceduralnej i ściśle związanym z postepowaniami administracyjnymi wskazanymi w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Po drugie, strona należycie dbająca o własne interesy winna niezwłocznie wykorzystywać środki prawne zmierzające do zwalczania bezczynności lub przewlekłości, przewidziane w art. 37 k.p.a. oraz ewentualnie te określone w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Staranności takiej nie wykazuje podmiot, który oczekuje z wniesieniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do zakończenia postepowania administracyjnego. Wskazany w art. 417¹ § 3 k.c. wymóg uzyskania tzw. prejudykatu jest właśnie przejawem powszechnie akceptowanej w prawie cywilnym zasady vigilantibus iura sunt scripta. Ubocznie warto dodać, że określony w art. 417¹ § 3 k.c. warunek "stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji" spełnia nie tylko skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale również zażalenie przewidziane w art. 37 k.p.a. (por. np. E. Bagińska, [w:] System prawa administracyjnego. Tom 12. Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego i A. Wróbla, Warszawa 2010, s. 359). IV.4.3.4. Zdaniem Sądu, brak jest również podstaw do odmiennego traktowania, w aspekcie skutków wniesienia skargi po wydaniu decyzji w sprawie, skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W szczególności, art. 149 p.p.s.a. nie daje podstaw do podejmowania odmiennych rozstrzygnięć z tego powodu. Rozwiązanie takie jest w pełni zrozumiałe jeżeli zważy się, że celem wprowadzenia w 2011 r. zażalenia oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania było uniknięcie sytuacji, w których skarga na bezczynność mogłyby zostać oddalona w sytuacji, gdy organ nie wydał decyzji z uwagi na nieefektywne postępowanie, jednak nie pozostawał zupełnie bezczynny. W uzasadnieniu rządowego projektu nowelizacji k.p.a. i p.p.s.a. (przeprowadzonej ustawą z 3 grudnia 2010 r.), stwierdza się: "Proponowana zmiana treści art. 37 powoduje przyznanie stronom postępowania administracyjnego prawa skarżenia nie tylko bezczynności organów administracji publicznej, ale również przewlekłości prowadzonego przez te organy postępowania. Obecne przepisy Kodeksu nie pozwalają na skarżenie przewlekłości postępowania, co w efekcie powoduje, że organy administracji publicznej dość często prowadzą postępowanie w sposób nieefektywny, wykonując szereg czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonując czynności pozorne, co powoduje, że formalnie nie są bezczynne. Na lukę prawną w tym zakresie zwracał niejednokrotnie uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, a ostatnio również Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Rozszerzenie prawa do złożenia zażalenia do organu wyższej instancji na przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało również ten skutek, że przewlekłość postępowania, analogicznie jak obecnie bezczynność (niezałatwienie sprawy w terminie), będzie podlegać kognicji sądów administracyjnych, które będą mogły ukarać grzywną organ prowadzący postępowanie w sposób przewlekły" (druk sejmowy 2987/VI kadencja). Celem tym nie było natomiast umożliwienie merytorycznego rozpoznawania skarg na przewlekłe prowadzenie postepowania wniesionych po zakończeniu tego postępowania. Cel taki nie wynika również z przyjmowanych w aktualnym orzecznictwie i piśmiennictwie definicji "bezczynności" i "przewlekłości". Otóż przez pojęcie "bezczynności" rozumie się niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia wskutek niepodejmowania żadnych istotnych czynności w sprawie. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77). Warto również zwrócić uwagę na paradoksalne skutki odmiennego traktowania skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania z uwagi na wydanie decyzji przez organ przed wniesieniem tych skarg. Organ, który przekroczył termin wydania decyzji nie podejmując jakichkolwiek istotnych czynności przed wydaniem decyzji (czyli pozostający w bezczynności) byłby w lepszej sytuacji procesowej niż organ, który przekroczył ten termin starając się jednak prowadzić postępowanie wyjaśniające (chociażby w sposób nieefektywny lub opieszały). IV.5. Reasumując, zdaniem Sądu skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie podlega merytorycznej ocenie w sytuacji, gdy na dzień jej wniesienia nie istniał stan bezczynności lub przewlekłości. W niniejszej sprawie Wojewoda wydał decyzję w dniu [...] listopada 2015 r., zaś datą wniesienia skargi jest dzień 4 stycznia 2016 r. Stad też Sąd oddalił skargę a limine, nie badając zasadności podniesionych w niej zarzutów. Uzupełniająco warto dodać, że odmienne wnioski nie wynikają z obszernie cytowanego przez skarżącego uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. II OSK 1360/12. Otóż orzeczenie to dotyczyło sytuacji, w której organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, a nie przypadku złożenia skargi po zakończeniu postępowania administracyjnego. IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło