I OZ 269/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1684/15 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odpłatności za DPS postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1684/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił K. B.wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2105 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Sędziszowa Młp. z dnia [...] marca 2015 r., która zobowiązano skarżącą do wnoszenia opłaty w wysokości 2 166,71 zł miesięcznie, za pobyt jej matki w DPS. Sąd I instancji odmawiając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji nie zawierał jakiejkolwiek nawet próby uzasadnienia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Okoliczności, do których odnosi się dyspozycja tego przepisu, nie sposób również wywieść z akt sprawy. Brak jest bowiem danych odnośnie sytuacji materialno – bytowej skarżącej, w szczególności czy posiada dostateczne środki finansowe (w tym i oszczędności) na regulowanie określonej zaskarżoną decyzją należności. Co również istotne i co wynika z akt sprawy, skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w domu i nie przedłożyła w organie administracji informacji o dochodach współmałżonka, a zatem nie wykazała woli, aby wyjawić swoją rzeczywistą sytuacje materialną. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno zaś odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd może dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę (por. niepubl. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt OZ 22/04; z dnia 20 lipca 2004 roku, sygn. akt OZ 214/04; z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OZ 905/12; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 408/13). Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). W stanie sprawy przedstawionym do rozpoznania Sąd I instancji nie uznał zasadności złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Ocenę tę, w obliczu braku - na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego – wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową. Jednakże zauważa konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia, wobec przedstawienia przez skarżącą, na obecnym etapie postępowania, wyjaśnień i stosownych dokumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Wprawdzie zgodnie z art. 188 P.p.s.a. (stosowanym w związku z art. 197 § 2 tej ustawy) - "Jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku". W doktrynie trafnie przyjmuje się jednak, że zdanie drugie art. 188 P.p.s.a., wiążące Sąd drugiej instancji stanem faktycznym przyjętym w zaskarżonym orzeczeniu, nie ma zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Ma to szczególne znaczenie właśnie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. (zob. teza 6 [w:] Komentarz do art. 197 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, Lex 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA [w:] Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72). W związku z przedstawionymi powyżej wywodami przyjąć należy, że art. 106 § 3 P.p.s.a., w myśl którego: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie", będzie miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może ocenić przesłane przez stronę skarżącą dokumenty. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanym przypadku przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały spełnione. Zważyć bowiem należy, że z dokumentów załączonych do zażalenia wynika, iż skarżąca otrzymuje rentę kwartalną w wysokości 551,70 zł. Ponadto z kopii uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich w R. z dnia 8 marca 2010 r., sygn. akt III RC [...] wynika, że powództwo przeciwko skarżącej i innym o zasądzenie alimentów na rzecz jej matki zostało oddalone, bowiem sytuacja skarżącej oraz innych pozwanych nie pozwala na płacenie alimentów w żądanej wysokości, ani też w niższej. Zatem biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie wykazano spełnienie ustawowych przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności zebrane przed Sądem I instancji i uzupełnione dokumenty przed Naczelnym Sądem Administracyjnym były zatem na tyle kompletne, by dać sądowi kasacyjnemu możliwość porównania go z hipotezą normy zawartej w art. 61 § 3 P.p.s.a. i stwierdzenia, że strona skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek z powołanego przepisu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.