III SA/Wa 1317/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-24
Skład orzekający: Beata Sobocha, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy usługi świadczone przez repozytorium transakcji, polegające na przyjmowaniu, gromadzeniu i udostępnianiu informacji o transakcjach na instrumentach pochodnych, podlegają zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, jako usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że usługi świadczone przez repozytorium transakcji, polegające na przyjmowaniu, gromadzeniu i udostępnianiu informacji o transakcjach na instrumentach pochodnych, są usługami finansowymi, a nie czysto technicznymi. W związku z tym, powinny podlegać zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, ponieważ są bezpośrednio związane z instrumentami finansowymi i mają wpływ na sytuację prawną i ekonomiczną stron transakcji, zwłaszcza w kontekście nałożonych sankcji za brak raportowania. Zaskarżona interpretacja Ministra Finansów została uchylona.Stan faktyczny
Skarżąca spółka K. S.A. prowadzi repozytorium transakcji (RT) zgodnie z rozporządzeniem EMIR, gromadząc i przechowując dane o transakcjach na instrumentach pochodnych. Spółka pobiera opłaty za świadczone usługi, m.in. za uczestnictwo w repozytorium i zgłoszenie transakcji. Spółka wystąpiła o interpretację indywidualną, twierdząc, że pobierane opłaty powinny korzystać ze zwolnienia z VAT. Minister Finansów uznał, że usługi te mają charakter administracyjno-techniczny i podlegają opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i zasądził od Ministra Finansów na rzecz K. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 2015 r. nr IPPP3/443-1050/14-2/IG w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz K. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
K. SA z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka"), w dniu 20 października 2014 r. złożyła wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług.
We wniosku przedstawiła stan faktyczny, z którego wynikało, że rejestruje transakcje na instrumentach pochodnych w Repozytorium transakcji, dalej zwane "Repozytorium" lub "RT". Repozytorium zostało utworzone w ramach wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (dalej "EMIR"). EMIR wprowadził obowiązek raportowania transakcji zawieranych na instrumentach pochodnych do repozytorium oraz określa zasady funkcjonowania tych repozytoriów. EMIR nakłada na wszystkich kontrahentów zawierających kontrakty terminowe, dotyczące instrumentów pochodnych bez względu na miejsce ich zawarcia, a także CCP rozliczające takie kontrakty, obowiązek przekazywania do podmiotów określanych jako repozytoria transakcji, posiadających odpowiednie zezwolenie ESMA (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), szczegółowych danych na temat zawartych, zmodyfikowanych, zamkniętych kontraktów oraz ich wyceny. EMIR wprowadza obowiązek raportowania kontraktów pochodnych do repozytorium transakcji, niezależnie od rynku, na którym zostały one zawarte. Obowiązek ten dotyczy podmiotów prawnych zawierających kontrakty pochodne, nie dotyczy natomiast osób fizycznych (z wyjątkiem osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą). Rozporządzenie określa również zasady funkcjonowania repozytoriów oraz procedurę ich rejestracji w ESMA.
W dniu 7 listopada 2013 r. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych ESMA (European Securities Market Authority) zarejestrował Repozytorium Transakcji w Spółce, stwierdzając tym samym, że spełnia ono wszelkie wymagania stawiane repozytoriom zgodnie z wymogami rozporządzenia EMIR. W praktyce oznacza to, że Repozytorium przyjmuje informacje o wszystkich kontraktach pochodnych zawieranych na rynku regulowanym i poza nim.
Obowiązek raportowania wszedł w życie z dniem 12 lutego 2014 r. Zgodnie z Rozporządzeniem EMIR nastąpił on po upływie 90 dni od uprawomocnienia się decyzji ESMA o zarejestrowaniu pierwszego repozytorium. Ponieważ K., podobnie jak pozostałe zarejestrowane w dniu 7 listopada 2013 r. repozytoria, może rejestrować kontrakty pochodne wszystkich klas, do repozytoriów transakcji zgłaszane będą mogły być zarówno kontrakty zawierane na rynku regulowanym, jak i OTC (poza rynkiem regulowanym).
Podstawą prawną funkcjonowania Repozytorium jest art. 48 ust. 5a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 94 z późn. zm., dalej zwana "ustawą z dnia 29 lipca 2005 r,"), dodanego nowelizacją ustawy wprowadzającą zapisy dotyczące nowacji rozliczeniowej. Spółka może, na zasadach określonych w odrębnym regulaminie, gromadzić i przechowywać informacje dotyczące transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe, oraz informacje dotyczące tych instrumentów.
Zgodnie z art. 3 pkt 28a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., przez instrumenty pochodne - rozumie się opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników (instrumentów bazowych) oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego. Instrument pochodny jest umową stron, zaś zawarcie takiej umowy wywołuje skutek w postaci wykreowania instrumentu, ale również - w świetle postanowień EMIR - obowiązek zarejestrowania tego instrumentu (zgłoszenia zawarcia umowy lub jej zmiany do Repozytorium).
Zakres usługi RT określa umowa o uczestnictwo, ale przede wszystkim regulacje EMIR. W motywach EMIR wskazano:
"(41) Ważne jest, by uczestnicy rynku przekazywali repozytoriom transakcji wszystkie informacje dotyczące kontraktów pochodnych. W konsekwencji informacje na temat zagrożeń związanych z funkcjonowaniem rynków obrotu instrumentami pochodnymi będą przechowywane centralnie oraz łatwo dostępne dla, między innymi, ESMA, właściwych organów, Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) i odpowiednich banków centralnych ESBC.
(42) Usługi świadczone przez repozytorium transakcji charakteryzują się ekonomią skali, co może ograniczać konkurencję w tej konkretnej dziedzinie. Jednocześnie nałożenie na uczestników rynku obowiązku obszernej sprawozdawczości może podwyższyć wartość informacji będących w posiadaniu repozytoriów transakcji również dla stron trzecich świadczących usługi pomocnicze, takie jak potwierdzanie transakcji, kojarzenie transakcji, obsługę zdarzeń kredytowych, usługi uzgadniania lub kompresji portfela. Zasadne jest zapewnienie, aby równość szans podmiotów w bardziej ogólnie pojętym sektorze rozliczania i rozrachunku nie doznała uszczerbku ze względu na ewentualny naturalny monopol w zakresie świadczenia usług repozytorium transakcji. Dlatego od repozytoriów transakcji należy wymagać, by udzielały dostępu do przechowywanych przez siebie informacji na równych, rozsądnych i niedyskryminacyjnych warunkach – z zastrzeżeniem koniecznych środków ostrożności związanych z ochroną danych.
(43) Aby możliwe było uzyskanie kompleksowego obrazu sytuacji na rynku, a także dokonanie oceny ryzyka systemowego, do repozytorium transakcji należy zgłaszać zarówno rozliczone przez CCP, jak i nierozliczone przez CCP kontrakty pochodne.
(44) ESA powinny otrzymać odpowiednie zasoby w celu umożliwienia im skutecznego wykonywania zadań przydzielonych im na mocy niniejszego rozporządzenia.
(45) Kontrahenci i CCP, którzy zawierają, zmieniają lub rozwiązują kontrakt pochodny, powinni zapewnić zgłoszenie w repozytorium transakcji szczegółowych informacji o tym kontrakcie. Powinni oni mieć możliwość powierzenia zgłoszenia transakcji innemu podmiotowi. Podmiot lub jego pracownicy przekazujący, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, repozytorium transakcji, informacje na temat kontraktu pochodnego w imieniu kontrahenta nie powinni naruszać jakichkolwiek ograniczeń w zakresie ujawniania informacji. Opracowując projekt regulacyjnych standardów technicznych dotyczących sprawozdawczości, ESMA powinien wziąć pod uwagę postępy w opracowywaniu unikatowego numeru identyfikacyjnego kontraktu, a także wykaz wymaganych danych sprawozdawczych figurujący w tabeli 1 znajdującej się w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1287/2006(20) wprowadzającego środki wykonawcze do dyrektywy 2004/39/WE oraz skonsultować się z innymi właściwymi organami, takimi jak Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki.
(74) Repozytoria transakcji gromadzą do celów regulacyjnych dane istotne dla organów we wszystkich państwach członkowskich. ESMA powinien przejąć odpowiedzialność za rejestrowanie repozytoriów transakcji, wycofywanie ich rejestracji i nadzór nad nimi.
(75) Ze względu na to, że organy regulacyjne, CCP i inni uczestnicy rynku korzystają z danych przechowywanych przez repozytoria transakcji, należy zagwarantować, że te ostatnie podlegają rygorystycznym wymogom operacyjnym dotyczącym rejestrowania danych i zarządzania nimi.
(76) Przejrzystość cen, opłat i modeli zarządzania ryzykiem związanych z usługami świadczonymi przez CCP, ich członków i repozytoria transakcji jest niezbędna, aby zapewnić uczestnikom rynku możliwość dokonania świadomego wyboru.
(77) Aby ESMA mógł efektywnie wykonywać swoje obowiązki, musi mieć możliwość zwracania się w drodze zwykłego wniosku lub decyzji o wszystkie niezbędne informacje do repozytoriów transakcji, powiązanych stron trzecich oraz stron trzecich, którym repozytoria transakcji zleciły pewne zadania lub działania operacyjne na zasadzie outsourcingu. Jeżeli ESMA zwraca się o takie informacje za pomocą zwykłego wniosku, osoba będąca adresatem wniosku nie ma obowiązku dostarczenia informacji, ale w przypadku gdy zrobi to dobrowolnie, przedstawione informacje nie powinny być błędne ani mylące, informacji takich należy udzielić bezzwłocznie".
Zgodnie z art. 9 ust. 1 EMIR kontrahenci i CCP zapewniają zgłaszanie szczegółowych informacji na temat każdego zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu repozytorium transakcji zarejestrowanemu zgodnie z art. 55 lub uznanemu zgodnie z art. 77. Informacje te są zgłaszane nie później niż w dniu roboczym następującym po zawarciu, zmianie lub rozwiązaniu kontraktu. Zgodnie zaś z art. 81 ust. 1 repozytorium transakcji regularnie i w łatwo dostępny sposób publikuje pozycje zagregowane w kontraktach zgłoszonych temu repozytorium transakcji, w podziale na klasy instrumentów pochodnych. Zgodnie z ust. 2 repozytorium transakcji gromadzi i przechowuje dane oraz dba o to, aby podmioty, o których mowa w ust. 3, miały bezpośredni i natychmiastowy dostęp do szczegółowych informacji na temat kontraktów pochodnych, które to informacje są im potrzebne do wykonywania ich praw i obowiązków. Ust. 3 przewiduje, że repozytorium transakcji udostępnia niezbędne informacje następującym podmiotom, aby umożliwić im wykonywanie ich praw i obowiązków:
a) ESMA;
b) ERRS;
c) właściwemu organowi nadzorującemu CCP mającego dostęp do repozytorium transakcji:
d) właściwemu organowi nadzorującemu systemy obrotu, w których zawierane są zgłaszane kontrakty;
e) odpowiednim członkom ESBC;
f) odpowiednim organom państwa trzeciego, które zawarło z Unią umowę międzynarodową, o której mowa w art. 75;
g) organom nadzoru wyznaczonym na mocy art. 4 dyrektywy 2004/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ofert przejęcia;
h) odpowiednim organom nadzoru papierów wartościowych i rynków w Unii;
i) odpowiednim organom państwa trzeciego, które zawarły z ESMA uzgodnienia o współpracy, o których mowa w art. 76;
j) Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki;
k) organom ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wyznaczone na mocy art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE.
Zgodnie zaś z art. 81 ust. 5 EMIR, w celu zapewnienia spójnego stosowania niniejszego artykułu ESMA, po konsultacji z członkami ESBC, opracowuje projekt regulacyjnych standardów technicznych określających szczegóły dotyczące informacji, o których mowa w ust. 1 i 3, oraz częstotliwość przekazywania tych informacji, jak również standardy operacyjne niezbędne do agregowania i porównywania danych z różnych repozytoriów, jak również - w razie potrzeby - umożliwiające podmiotom, o których mowa w ust. 3, dostęp do tych informacji. Celem tego projektu regulacyjnych standardów technicznych jest zadbanie o to, aby informacje publikowane na mocy ust. 1 nie pozwalały na zidentyfikowanie żadnej ze stron jakiegokolwiek kontraktu.
Powołane wyżej przepisy art. 81 EMIR zapewniają istotną zmianę jakościową instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, jaką jest wzrost ich przejrzystości. Cechą kontraktów pochodnych zawieranych poza obrotem regulowanym jest to, że są to kontrakty negocjowane prywatnie. Dotychczas informacje o nich były dostępne tylko stronom kontraktu. Wraz z wejściem w życie odpowiednich przepisów rozporządzenia EMIR, informacje o instrumentach pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym przestały być informacją dostępną tylko dla stron danego kontraktu. Dzięki instytucji repozytorium transakcji, szczegółowa informacja o kontraktach pochodnych stała się dostępna dla wymienionych w art. 81 ust. 3 EMIR instytucji odpowiedzialnych za monitorowanie zagrożeń związanych z funkcjonowaniem rynków obrotu instrumentami pochodnymi, natomiast informacja zagregowana, o której mowa w art. 81 ust. 1, obejmująca pozycje w kontraktach zgłoszonych danemu repozytorium transakcji, w podziale na klasy instrumentów pochodnych, pozwalająca na ocenę ogólną rynku, stała się informacją dostępną publicznie. Umożliwia to uzyskanie kompleksowego obrazu rynku instrumentów pochodnych, przede wszystkim na potrzeby nadzoru i kontroli ryzyka systemowego.
Usługi Repozytorium odnoszą się do instrumentu finansowego, jakim jest zawarty przez strony kontrakt pochodny, tj., szczególna transakcja, o której mowa w sekcji C pkt 4)-10) załącznika I do dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. ws. rynków instrumentów finansowych (MIFID). Niewypełnienie przez kontrahenta lub CCP obowiązku zapewnienia zgłoszenia do repozytorium informacji o zawartym kontrakcie pochodnym skutkuje sankcją, o której mowa w art. 12 ust. 1 EMIR.
W prawie krajowym wysokość oraz szczegółowe zasady nakładania sankcji przewidzianej art. 12 EMIR przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2734). Zgodnie z projektowanym art. 173a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. na kontrahentów finansowych w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia 648/2012, którzy nie wykonują lub nienależycie wykonują obowiązki zgłaszania szczegółowych informacji na temat zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu, określone w art. 9 ust. 1 lub 3 rozporządzenia 648/2012, Komisja Nadzoru Finansowego może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 10.000.000 zł, nie większą jednak niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, a w przypadku braku obowiązku badania sprawozdania finansowego - nie większą jednak niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym. Zgodnie zaś z projektowanym art. 173b ust. 1 tej ustawy na kontrahentów niefinansowych w rozumieniu art. 2 pkt 9 rozporządzenia 648/2012, którzy nie wykonują lub nienależycie wykonują obowiązki zgłaszania szczegółowych informacji na temat zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu, określone w art. 9 ust. 1 lub 3 rozporządzenia 648/2012, Komisja Nadzoru Finansowego może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 1.000.000 zł, nie większą jednak niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, a w przypadku braku obowiązku badania sprawozdania finansowego - nie większą jednak niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym.
Zawarcie umowy kreującej instrument pochodny lub zmiana takiej umowy wywołuje skutek w postaci obowiązku zgłoszenia takiej umowy lub jej zmiany do Repozytorium. Uchybienie temu obowiązkowi skutkuje narażeniem się na sankcje przewidziane EMIR oraz projektowaną nowelizacją ustawy o obrocie.
Do obowiązków Spółki należy przyjmowanie zgłoszeń o zawartym kontrakcie pochodnym, jego zmianie oraz przechowywanie tych informacji przez co najmniej 10 lat od dnia jego rozwiązania. Dostęp do danych o kontrakcie pochodnym posiadają wyłącznie:
1) kontrahent o ile jest uczestnikiem repozytorium,
2) uczestnik repozytorium, który przekazuje raporty o danym kontrakcie w imieniu kontrahenta;
3) podmiot, będący upoważnionym przez uczestnika użytkownikiem repozytorium, posiadający dostęp do informacji o kontraktach pochodnych, których stroną jest ten uczestnik, na podstawie zawartej z K. umowy o poufności,
4) organ uprawniony do dostępu do informacji o kontraktach pochodnych zgodnie z art. 81 ust. 3 Rozporządzenia EMIR. K. zapewnia poufność oraz integralność informacji przekazanych do repozytorium transakcji. Podmiotom uprawnionym Spółka zapewnia stały i niezakłócony kanał komunikacji z repozytorium transakcji.
Zgodnie z Regulaminem RT Spółka nie ponosi odpowiedzialności za treść ani prawdziwość informacji o kontraktach pochodnych przekazywanych do repozytorium. Wyłączona jest również odpowiedzialność odszkodowawcza K. z tytułu szkody wyrządzonej uczestnikowi repozytorium lub kontrahentowi, w związku z niemożnością przekazania raportu o kontrakcie pochodnym z przyczyn technicznych, chyba, że została ona wyrządzona z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.
Spółka nie wykorzystuje informacji otrzymywanych w raportach o kontraktach ani danych przetworzonych na podstawie tych informacji do celów handlowych. Zagregowane dane dotyczące zgłoszonych transakcji są udostępniane publicznie.
W związku z prowadzeniem Repozytorium Spółka pobiera opłaty określone w Tabeli opłat: I. Opłaty pobierane od uczestników raportujących
1.1. Oplata za uczestnictwo
1.1.1. Opłata za uczestnictwo w typie zwykły uczestnik raportujący - 10.000 zł
1.1.2. Opłata za uczestnictwo w typie generalny uczestnik raportujący - 40.000 zł
Opłaty roczne pobierane z góry. W przypadku zawarcia umowy o uczestnictwo w pierwszym półroczu roku kalendarzowego opłata za ten rok pobierana jest w pełnej wysokości, jeżeli zaś umowa taka zostanie zawarta w drugim półroczu roku kalendarzowego opłata za ten rok pobierana jest w 1/2 wysokości. W przypadku ustania uczestnictwa trwającego w danym roku kalendarzowym nie dłużej niż 6 miesięcy 1/2 wysokości opłaty pobranej za ten rok jest zwracana, w przypadku zaś ustania uczestnictwa trwającego dłużej w danym roku kalendarzowym, niż 6 miesięcy, opłata za ten rok nie podlega zwrotowi w żadnej części.
W przypadku ustania uczestnictwa, w związku ze zmianą typu uczestnictwa, w pierwszym półroczu roku kalendarzowego, opłata roczna jest pobierana w wysokości opłaty należnej z tytułu dotychczasowego typu uczestnictwa oraz w wysokości opłaty należnej z tytułu nowego typu uczestnictwa. W przypadku ustania uczestnictwa, w związku ze zmianą typu uczestnictwa, w drugim półroczu roku kalendarzowego, opłata za ten rok pobierana jest w pełnej wysokości przysługującej za dotychczasowy typ uczestnictwa.
1.2. Opłata za zgłoszenie transakcji do repozytorium
1.2.1. Opłata za zgłoszenie transakcji, której przedmiotem jest kontrakt ETD - 0,05zł od każdej transakcji
1.2.2. Opłata za zgłoszenie transakcji, której przedmiotem jest kontrakt inny niż wymieniony w pkt. 1.2.1 - 0,15 zł od każdej transakcji
Opłaty pobierane miesięcznie z dołu, od uczestnika raportującego, naliczana od każdej nowej transakcji zgłoszonej w danym miesiącu, w odniesieniu do każdego kontrahenta będącego stroną transakcji.
Przez kontrakt ETD należy rozumieć kontrakt zawierany zgodnie z regulaminem platformy obrotu, zdefiniowanej zgodnie z przepisami art. 2 pkt 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1287/2006 z dnia 10 sierpnia 2006 r. (Dz. Urz. UE L 241 z 2.09.2006 str. 1) z wyłączeniem kontraktów zawieranych za pośrednictwem podmiotów systematycznie internalizujących transakcje (gdy działają w takim właśnie charakterze), pod warunkiem, że zawarty kontrakt jest przetwarzany zgodnie z regulacjami platformy obrotu, a dotycząca go transakcja jest przekazywana do centralnego kontrahenta i kierowana do rozliczenia nie później niż w ciągu jednego dnia roboczego od dnia jej zawarcia.
1.3. Opłata za utrzymywanie w repozytorium informacji o zawartej transakcji - 0,05 zł od każdej transakcji.
Opłata pobierana miesięcznie z dołu, od uczestnika raportującego, w odniesieniu do każdego kontrahenta będącego stroną transakcji, w przypadku utrzymywania w repozytorium w danym miesiącu przez jakikolwiek okres czasu informacji o transakcji dotyczącej aktywnego (niezakończonego) kontraktu.
1.4. Maksymalna wysokość sumy opłat z tytułów, o których mowa w pkt. 1.2 i 1.3 Tabeli Opłat wynosi 250 tys. zł rocznie w przypadku opłat dotyczących transakcji jednego kontrahenta raportowanych przez jednego uczestnika raportującego. Powyższe ograniczenie wysokości opłat ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy w danym roku dany uczestnik raportujący zaraportował nie więcej niż 25 min transakcji na rzecz danego kontrahenta.
W przypadku, gdy w danym roku dany uczestnik raportujący zaraportował więcej niż 25 min transakcji na rzecz danego kontrahenta, suma opłat z tytułów, o których mowa w pkt. 1.2 i 1.3 Tabeli Opłat jest podwyższana o dodatkowe 250 tys. zł za każde kolejne rozpoczęte 25 min transakcji zaraportowanych w danym roku przez danego uczestnika raportującego na rzecz danego kontrahenta.
II. Opłaty pobierane od uczestników pośrednich 2.1. Opłata za uczestnictwo
2.1.1 . Opłata za uczestnictwo w typie pośredni uczestnik repozytorium - 2.000 zł
Opłata roczna pobierana z góry. W przypadku zawarcia umowy o uczestnictwo w pierwszym półroczu roku kalendarzowego opłata za ten rok pobierana jest w pełnej wysokości, jeżeli zaś umowa taka zostanie zawarta w drugim półroczu roku kalendarzowego opłata za ten rok pobierana jest w Vi wysokości. W przypadku ustania uczestnictwa trwającego w danym roku kalendarzowym nie dłużej niż 6 miesięcy Vi wysokości opłaty pobranej za ten rok jest zwracana, w przypadku zaś ustania uczestnictwa trwającego dłużej w danym roku kalendarzowym niż 6 miesięcy, opłata za ten rok nie podlega zwrotowi w żadnej części.
III. Opłaty inne
3.1. Opłata za wydanie certyfikatu elektronicznego, 1.000 zł za każdy wydany certyfikat. Opłaty nie pobiera się od podmiotów będących uczestnikami Repozytorium.
Opłata za wydanie certyfikatu elektronicznego, który umożliwia logowanie do aplikacji na stronie internetowej K., przeznaczonej do przekazywania informacji o transakcjach. Uczestnicy Repozytorium nie ponoszą opłaty za wydanie certyfikatu i otrzymują go w ramach umowy o uczestnictwo (certyfikat jest niezbędny do raportowania o zawartych transakcjach).
Opłata jest pobierana od podmiotów niebędących uczestnikami, które chcą uzyskać dostęp do danych o zarejestrowanych transakcjach, ale nie raportują tych transakcji (dostęp do danych w celach statystycznych, analitycznych czy też kontrolnych).
Czynności wykonywane w ramach Repozytorium - z wyjątkiem odpłatnego wydania certyfikatu elektronicznego - mają za przedmiot transakcje, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 94 z późn. zm.). Usługa repozytorium transakcji nie polega wyłącznie na udostępnieniu uczestnikom dostępu do systemu informatycznego, za pośrednictwem którego strony kontraktu pochodnego przesyłają dane (jak w przypadku SWIFT), ale obejmuje wypełnienie obowiązków nałożonych EMIR w zakresie gromadzenia i przechowywania informacji, a także udostępniania ich właściwym organom. Spółka jest odpowiedzialna przede wszystkim za przechowywanie informacji o zawartej transakcji, a także za rejestrowanie zmian na kontrakcie pochodnym.
Spółka w ramach Repozytorium nie przechowuje tych instrumentów, ani nie zarządzania nimi. Nie świadczy również usług pośrednictwa w tym zakresie.
Obowiązek zgłoszenia ciąży na obu stronach transakcji, przy czym zgłoszenie może zostać dokonane przez jedną ze stron ze skutkiem zwolnienia z tego obowiązku drugiej strony. W praktyce oznacza to, że w szczególności bank oferujący swoim klientom usługę finansową polegającą na zawarciu kontraktu pochodnego może dokonać zgłoszenia za siebie, a także za drugą stronę kontraktu.
W związku z powyższym Spółka zadała pytanie w jakiej wysokości powinny być opodatkowane podatkiem od towarów i usług usługi, za które Spółka pobiera opłaty zgodnie z pkt 1-3 tabeli opłat RT?
Zdaniem Skarżącej, usługi, za które pobierane są opłaty wymienione w pozycjach 1 - 2.1.1. Tabeli opłat winny korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżąca wskazała, że opłata określona w pkt 3.1. Tabeli jest pobierana od podmiotów niebędących uczestnikami, które chcą uzyskać dostęp do danych o zarejestrowanych transakcjach, ale nie raportują tych transakcji (dostęp do danych w celach statystycznych, analitycznych czy też kontrolnych). Usługa Spółki stanowi usługę o charakterze technicznym (umożliwienie dostępu do systemu w celu uzyskania informacji w celach statystycznych, analitycznych lub kontrolnych), zaś określone wynagrodzenie stanowi świadczenie wzajemne za dostęp do systemu informatycznego, nie zaś - jak w przypadku opłat z pkt 1 - 2.1.1. - za zarejestrowanie i utrzymywania wymaganych prawem informacji o zawarciu, zmianie lub rozwiązaniu umowy o instrument pochodny. Z powyższych względów usługa ta nie może korzystać ze zwolnienia od podatku. Inaczej niż w przypadku opłat z poz. 1 -2.1.1., opłata z pkt 3.1. Tabeli opłat nie ma związku z żadną konkretną transakcją pochodną i nie jest skierowana do stron tej transakcji.
Minister Finansów interpretacją indywidualną z dnia 20 stycznia 2015 r. uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej w zakresie zwolnienia od podatku usług za które Spółka pobiera opłaty zgodnie z pkt 1 - 2.1.1 tabeli opłat RT oraz prawidłowe w zakresie opodatkowania stawką podstawową usług za które Spółka pobiera opłaty zgodnie z pkt 3.1 tabeli opłat RT. Organ interpretacyjny wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz.U.UE L z dnia 27 lipca 2012 r. z późn. zm.) repozytorium transakcji oznacza osobę prawną zajmującą się gromadzeniem i przechowywaniem na szczeblu centralnym danych dotyczących instrumentów pochodnych. Natomiast stosownie do art. 9 ust. 1 ww. rozporządzenia kontrahenci i CCP zapewniają zgłaszanie szczegółowych informacji na temat każdego zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu repozytorium transakcji. Zgodnie z wytycznymi płynącymi z rozporządzenia nr 648/2012 wszystkie podmioty zawierające kontrakty terminowe dotyczące instrumentów pochodnych są zobowiązane przekazywać do repozytoriów szczegółowe dane dotyczące zawartych transakcji. Nałożenie na uczestników rynku obowiązku obszernej sprawozdawczości podwyższa wartość informacji będącej w posiadaniu repozytoriów również dla stron trzecich świadczących usługi pomocnicze, takie jak potwierdzenie transakcji, kojarzenie transakcji, obsługę zdarzeń. Zatem powyższe uregulowania wyraźnie wskazują, że opisane we wniosku usługi, za które Zainteresowany pobiera opłaty nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty pochodne wymienione w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi lecz są to czynności administracyjno-techniczne. Dane jakie zbiera repozytorium mają na celu zapobieżenie zagrożeniom w funkcjonowaniu rynku obrotów instrumentami. Dostęp do gromadzonych danych mają zainteresowane podmioty. Opłaty pobierane przez Wnioskodawcę nie mają związku z obrotem instrumentami pochodnymi lecz jedynie stanowią odpłatność za wpis transakcji do repozytorium bądź opłaty za uczestnictwo w repozytorium. Ponadto Spółka wskazała, że w związku z prowadzeniem repozytorium nie przechowuje instrumentów pochodnych, nie zarządza nimi, nie świadczy również usług pośrednictwa w tym zakresie. Jak wynika z opisu sprawy w związku z pobraniem opłat za uczestnictwo w repozytorium, za zgłoszenie transakcji czy też opłat od uczestników pośrednich nie dochodzi do zmiany sytuacji prawnej lub majątkowej Spółki bądź uczestników repozytorium. Sama czynność umieszczenia informacji w repozytorium nt. przeprowadzonych transakcji nie pociąga za sobą zmian o charakterze finansowym i prawnym. Sam fakt, że wykonywane przez Spółkę czynności wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz.U.UE L z dnia 27 lipca 2012 r. z późn. zm.) nie powoduje, że są objęte zwolnieniem od podatku VAT.
Organ interpretacyjny wskazał ponadto, że art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz.1054 ze zm) – dalej "ustawa o VAT" przewiduje zwolnienie od podatku dla usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe natomiast czynności wykonywane przez Spółkę, za które otrzymuje wynagrodzenie w postaci różnych opłat jedynie odnoszą się do instrumentów finansowych i jak wyjaśniono wyżej stanowią czynności administracyjno-techniczne. W wyroku w sprawie C-235/00 CSC Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że obrót papierami wartościowymi wiąże się z działaniami, które zmieniają sytuację prawną i finansową pomiędzy stronami i są porównywalne do działań występujących w przypadku przeniesienia własności lub płatności. Zdaniem Trybunału, świadczenie zwykłych usług fizycznych, technicznych lub administracyjnych, które nie zmieniają sytuacji prawnej lub finansowej, nie wydaje się być objęte zwolnieniem określonym wart. 13B lit. d) pkt 5 szóstej dyrektywy (odpowiednio art. 135 ust. 1 lit. f dyrektywy 2006/112/WE). Dodatkowo, sam fakt, że element składowy jest niezbędny do zakończenia zwolnionej transakcji nie skutkuje wnioskiem, że usługa, którą stanowi taki element, podlega zwolnieniu. W ocenie Trybunału słowa "transakcje dotyczące papierów wartościowych" odnoszą się do transakcji, które mogą tworzyć, zmieniać lub wygaszać prawa i obowiązki stron do papierów wartościowych, (zob. pkt 28-33 wyroku w sprawie C-235/00). Ww. warunek odnosi się również do usługi będącej częścią składową zwolnionej usługi finansowej. Trybunał wskazał, że sformułowanie art. 13B(d)(5) szóstej dyrektywy z zasady nie wyklucza możliwości rozbicia transakcji dotyczącej papierów wartościowych na wiele poszczególnych usług, które mogą łącznie stanowić transakcję dotyczącą papierów wartościowych w znaczeniu tego postanowienia, oraz która może korzystać ze zwolnienia (zob. pkt 23 wyroku w sprawie C-235/00). Aby taka usługa "cząstkowa" mogła korzystać ze zwolnienia, musi spełniać określone warunki. W pkt 25-27 tego wyroku Trybunał stwierdził, że, aby usługi świadczone przez centrum przetwarzania danych miały cechy transakcji zwolnionych do celów art. 13B(d)(3) i (5) szóstej dyrektywy, muszą, w szerokim ujęciu, stanowić odrębną całość, spełniając w zasadzie specyficzne, niezbędne funkcje usługi opisanej w tych dwóch przepisach. Co zaś się tyczy transakcji dotyczących przeniesienia własności w znaczeniu art. 13B(d)(3) szóstej dyrektywy, wyraźnie wynika z orzeczenia w sprawie SDC, że świadczone usługi muszą odnosić skutek w postaci przeniesienia funduszy i spowodowania zmian o charakterze finansowym i prawnym. Trybunał uznał w § 66 wyroku w sprawie SDC, że usługa zwolniona z opodatkowania na mocy szóstej dyrektywy musi wyróżniać się od zwykłej dostawy fizycznej lub technicznej, jak na przykład udostępnienie bankowi systemu przetwarzania danych, a w tym względzie sąd krajowy musi zbadać w szczególności zakres odpowiedzialności centrum przetwarzania danych vis-a-vis banku, a w szczególności kwestię tego, czy jego odpowiedzialność ogranicza się do aspektów technicznych, czy też rozciąga się na specyficzne, niezbędne aspekty transakcji. Z zasady, ta sama analiza ma zastosowanie, mutatis mutandis, do transakcji dotyczących papierów wartościowych w znaczeniu art. 13B(d)(5) szóstej dyrektywy. Zatem, ze zwolnienia będą korzystały transakcje, których przedmiotem jest kupno-sprzedaż instrumentów finansowych. Ze zwolnienia mogą korzystać również usługi będące elementem ww. transakcji, jeżeli będą one spełniać określone, wymienione w orzeczeniach Trybunału, warunki, a więc będą stanowić odrębną całość, będą niezbędne do świadczenia usługi podstawowej oraz będą spełniać specyficzne funkcje tej usługi. Przykładem takich usług mogą być usługi rozliczeniowe transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe, lub też usługi gwarantowania emisji papierów wartościowych (zob. np. wyrok C-540/09 Skandinaviska Enskilda banken).
Świadczone przez Skarżącą usługi w zakresie repozytorium transakcji dotyczących instrumentów pochodnych nie spełniają ww. warunków zwolnienia od podatku. Nie stanowią one części składowej transakcji w zakresie obrotu instrumentami finansowymi - nie mają w istocie żadnego wpływu na taką transakcję. Stanowią one w rzeczywistości usługi przyjmowania i przechowywania określonych informacji i jako takie mają charakter czynności czysto technicznych w rozumieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. W przypadku usług świadczonych przez Stronę, ich przedmiotem nie są pochodne instrumenty finansowe, a informacje o dokonanych transakcjach kupna - sprzedaży takich instrumentów. Nie są to również usługi pomocnicze do usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe. Powyższe odnosi się do wszystkich usług będących przedmiotem interpretacji indywidualnej (przyjęcie i przechowywanie informacji jak również zapewnienie dostępu do informacji polegające na wydawaniu certyfikatów elektronicznych).
Na opodatkowanie opisanych we wniosku usług nie ma wpływu fakt, że są one wykonywane przez Skarżącą w ramach realizacji obowiązkowych zadań nałożonych przepisami rozporządzenia EMIR.
Zatem opisane usługi związane z prowadzeniem repozytorium, za które Zainteresowany pobiera opłaty nie stanowią czynności zwolnionych od podatku VAT opisanych w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy. Raportowanie transakcji jest jedynie następstwem jej zawarcia a nie odwrotnie. W wyniku zarejestrowania transakcji nie następuje żadna zmiana sytuacji prawnej stron kontraktu kreującego instrument pochodny. Rejestracja transakcji przez Spółkę, w żaden sposób nie wpływa na warunki tego kontraktu zawartego przez strony umowy. Spółka swoim działaniem nie przyczynia się do zawarcia żadnej transakcji, więc nie można uznać, że pobór opłaty za rejestrację przyczynia się do zawarcia takiej umowy przez Strony transakcji. Tym samym nie stanowi elementu usługi zwolnionej o którym mowa w art. 43 ust. 13 ustawy. Spółki w ogóle nie interesuje kto zawarł taką transakcję, natomiast jest zobowiązana do poboru opłaty wynikającej z samego faktu zawarcia takiej transakcji i obowiązku jej rejestracji w repozytorium prowadzonym przez Spółkę. Na powyższe i na ocenę tego nie ma wpływu posiadana przez Stronę informacja jakoby na Łotwie usługi RT nie były opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Rejestracja transakcji w RT ma tylko charakter techniczno-administracyjny. Strony transakcji nie ponoszą opłaty za ujęcie określanych danych dotyczących instrumentu finansowego w formie elektronicznej, lecz za sam fakt zawarcia transakcji określonego rodzaju, o których informacja powinna zostać zamieszczona w Repozytorium transakcji.
W ramach świadczonej usługi Spółka: nie prowadzi również rachunku zdematerializowanych instrumentów finansowych ani innych rozliczeń związanych z zawartą transakcją oraz nie przechowuje papierów wartościowych. Tym samym do opisu sytuacji przedstawionej w zaskarżonej interpretacji, nie można odnieść do sytuacji, których dotyczą interpretacje indywidualne, na które powołuje się Wnioskodawca, gdyż dotyczą one zupełnie odmiennych stanów faktycznych.
Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt, że zarejestrowanie transakcji jest wymogiem ustawowym wynikającym z EMIR. To że świadczenie danej konkretnej usługi wynika z obowiązku ustawowego nie wpływa automatycznie na zwolnienie bądź opodatkowanie transakcji.
Poniesienie opłat za rejestrację w Repozytorium nie ma żadnego szczególnego charakteru objętego zwolnieniem na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o VAT. W przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się z naruszeniem art. 43 ust. 1 pkt 41 w zw. z ust. 13 ustawy VAT. Świadczona przez Spółkę usługa RT nie jest żadnym elementem usługi kreującej instrument pochodny pomiędzy stronami transakcji. Spółka rejestrująca transakcję i pobierający opłatę, nie jest w żaden sposób związana jakimkolwiek stosunkiem prawnym z którąkolwiek ze stron transakcji w trakcie realizacji transakcji. Strony dopiero po zawarciu transakcji mają obowiązek jej zgłoszenia. Spółka nie ma także żadnego wpływu na sposób realizacji transakcji w czasie jej trwania. Strony mają obowiązek zgłaszania zmian i ich rejestracji ale Wnioskodawca w żadnym momencie od dnia zawarcia aż do zakończenia transakcji nie ma żadnego wpływu bezpośredniego ani pośredniego na charakter tej transakcji. Nie sposób przyjąć, że pobierana opłata za RT jest jakimkolwiek elementem transakcji zawieranej pomiędzy stronami transakcji. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z usługą podstawową i dodatkową, czy czynnością główną i pomocniczą w rozumieniu tego związku, ukształtowanym na podstawie orzecznictwa TSUE.
W ocenie organu odwoławczego słusznie Strona wyjaśnia, że sformułowanie "właściwe do świadczenia usług" użyte w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT należy interpretować w ten sposób, że zwolnione z VAT są takie części usługi zwolnionej, które są charakterystyczne, typowe i zarazem niezbędne do jej świadczenia, a niekoniecznie muszą posiadać istotne i specyficzne cechy usługi zwolnionej, której są częścią. Jednakże w opisanej sytuacji opłata pobierana za RT nie jest w ogóle żadnym elementem czy częścią usługi zwolnionej niezbędnej do jej świadczenia, lecz jest wyłącznie wynikającym z przepisów skutkiem techniczno-administracyjnym zawarcia takiej transakcji.
Świadczone przez Spółkę usługi RT, nie stanowią również z zawartą pomiędzy podmiotami transakcją na instrumentach pochodnych, jednej kompleksowej usługi związanej z transakcjami płatniczymi. Usługa kompleksowa to usługa świadczona przez jeden podmiot na rzecz drugiego podmiotu składająca się z wielu elementów, a nie połączenie świadczenia usługi przez jeden podmiot na rzecz drugiego podmiotu ze świadczeniem odrębnej usługi przez podmiot trzeci na rzecz jednego w dwóch podmiotów, pomiędzy którymi jest świadczona usługa właściwa. Zgłoszenie transakcji do RT jest niezbędne w celu uniknięcia kary za brak jej zgłoszenia, ale brak zgłoszenia nie oznacza, że do transakcji nie dojdzie i wysokość kary nie ma tu żadnego znaczenia. Ewentualna kara z tytułu braku rejestracji nie będzie również elementem zawartej transakcji pomimo tego, że będzie wynikać z faktu, że transakcja została zawarta i nie została zarejestrowana, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Fakt, że rejestracja transakcji w RT jest niezbędna do uznania, że podmioty uczestniczące w transakcji zachowały się zgodnie z obowiązującymi przepisami, w żaden sposób nie decyduje o możliwości zwolnienia takiej transakcji od podatku. Opłata roczna za uczestnictwo pobierana z góry, jak zauważa strona, wyprzedza zawarcie transakcji. Nie można więc przyjąć, że jest elementem jakiejś konkretnej transakcji. Tym samym nie można ją łączyć z żadną transakcją i dlatego nie może korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 13 ustawy. Fakt, że działalność Skarżącej co do zasady korzysta ze zwolnienia od podatku, nie oznacza, że wszystkie rodzaje świadczonych przez Spółkę usług, z takiego zwolnienia korzystają. Również to, że prowadzenie RT stanowi element organizacji obrotu instrumentami pochodnymi nie oznacza, że czynności RT korzystają ze zwolnienia od podatku.
Po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. wniosła skargę na powyższą interpretację zarzucając jej naruszenie
- art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwolnieniem od podatku objęte są wyłącznie czynności dokonywane przez strony transakcji kreującej instrument pochodny,
- art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania w stanie faktycznym, w którym przepisy te mają zastosowanie,
- art. 43 ust. 13 ustawy o VAT- poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że aby dana czynność mogła korzystać ze zwolnienia na podstawie tego przepisu konieczne jest by opłata za usługę była pobierana z góry, przed dokonaniem czynności, której ma być elementem, a także aby czynność została wykonana przed wykonaniem usługi głównej,
- art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 i § 2 O.p. poprzez pominięcie przy wydawaniu interpretacji niektórych elementów stanu faktycznego.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 18 marca 2016 r. Skarżąca przytoczyła dodatkowe uzasadnienie podniesionych zarzutów i podniosła dodatkowo, że zagadnienie zastosowania do usług RT zwolnienia od opodatkowania było przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3383/14, gdzie zostało potwierdzone zastosowanie do tych usług zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust.1 pkt 41 ustawy o VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1467) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona interpretacja dotknięta jest wadą niezgodności z prawem skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Działając w ww. granicach stwierdzić trzeba, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa, co w świetle przywołanych przepisów nakazywało jego uchylenie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej Spółki w zakresie błędnej wykładni art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. Organ interpretacyjny uznał, że czynności wykonywane przez Skarżącą opisane we wniosku polegające na umieszczaniu informacji w repozytorium nt. przeprowadzonych transakcji nie pociągają za sobą zmian o charakterze finansowym i prawnym, zatem stanowią usługi o charakterze administracyjno-technicznym, gdyż jedynie odnoszą się do instrumentów finansowych.
Dla poparcia swojej argumentacji powołano się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawie C-350/10 Nordea Pankki Suomai Oyj. Jednakże stan faktyczny w oparciu, o który wydano to orzeczenie jest zupełnie odmienny od tego, który został opisany we wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. Sprawa rozstrzygana przez Trybunał Sprawiedliwości dotyczyła usługi SWIFT, które są usługami elektronicznego przesyłania wiadomości, za pomocą których dyspozycje płatności i dyspozycje dotyczące transakcji na papierach wartościowych przekazywane są przez jedną instytucję finansową do drugiej w sposób chroniony zabezpieczeniami i pewny, przy czym SWIFT, nie ma dostępu do samej treści przekazywanych w ten sposób komunikatów. Trybunał w tym wyroku uznał, że skoro usługi SWIFT są usługami elektronicznego przesyłania wiadomości, których wyłącznym przedmiotem jest przekazywanie danych, nie spełniają one jako takie żadnej z funkcji którejkolwiek z transakcji finansowych, o których mowa w art. 13 cześć B lit. d) pkt 3 i 5 szóstej dyrektywy, tj. nie skutkują przeniesieniem środków lub papierów wartościowych i nie posiadają zatem ich cech (pkt 34). W konsekwencji stwierdzono, że w sprawie przed sądem krajowym odpowiedzialność SWIFT ogranicza się do aspektów technicznych i nie obejmuje specyficznych i istotnych elementów operacji finansowych będących przedmiotem sporu przed sądem krajowym (pkt 39). Z uwagi na powyższe, na zadane Trybunałowi pytanie odpowiedziano, że art. 13 część B lit. d) pkt 3 i 5 szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie z podatku VAT ustanowione w powyższym przepisie nie obejmuje usług SWIFT, takich jak sporne usługi w postępowaniu przed sądem krajowym (pkt 40).
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa u.o.i.f., z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Przepis ten stanowi implementację obecnie obowiązującego art. 135 ust. 1 pkt f dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodane (Dz.U.UE.L.2006.347.1, ze zm.; dalej jako: dyrektywa 112), który stanowi, że państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.
Należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem TSUE wyrażenia użyte celem oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 13 Szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG; Dz. Urz. UE z dnia 13 czerwca 1977r. Nr L 145, s. 1 i nast. ze zm.; dalej: VI dyrektywa; obecnie art. 132 i nast. dyrektywy 112) powinny być interpretowane w sposób ścisły, ponieważ wspomniane zwolnienia stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą VAT objęta jest każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika (wyroki TSUE w sprawie: Stichting Uitvoering Financiële Acties, 348/87, EU:C:1989:246, pkt 13; Skandinaviska Enskilda Banken, C-540/09, EU:C:2011:137, pkt 20). Jednakże interpretacja tych pojęć powinna być zgodna z celami, do jakich dążą owe zwolnienia, oraz powinna spełniać wymogi zasady neutralności podatkowej, na której zasadza się wspólny system VAT. Tym samym owa zasada ścisłej interpretacji nie oznacza, że pojęcia użyte w celu opisania zwolnień z art. 13 powinny być interpretowane w sposób, który czyniłby je bezskutecznymi (por. wyrok TSUE w sprawie Skandinaviska Enskilda Banken AB Momsgrupp, C-540/09, pkt 20 i powołane tam orzecznictwo).
Nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z orzecznictwem TSUE transakcje zwolnione z VAT na mocy art. 13 część B lit. d) VI dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy 112) należą jako całość, ze względu na ich charakter, do transakcji finansowych (por. wyroki TSUE w sprawie: Granton, C-461/12, EU:C:2014:1745, pkt 35; Velvet & Steel Immobilien, C-455/05, EU:C:2007:232, pkt 21). Pomimo, że transakcje te zostały zdefiniowane ze względu na charakter świadczonych usług, to niekoniecznie muszą być dokonywane przez banki lub instytucje finansowe (zob. wyrok TSUE w sprawie: Granton, EU:C:2014:1745, pkt 29; Velvet & Steel Immobilien, EU:C:2007:232, pkt 22 i powołane tam orzecznictwo) czy określony rodzaj zakładu lub osoby prawnej (por. wyroki TSUE w sprawie: SDC, C-2/95, EU:C:1997:278, pkt 38; AXA UK, EU:C:2010:646, pkt 26). Trybunał orzekł wreszcie w odniesieniu do różnych zwolnień ustanowionych na mocy art. 13 część B lit. d) VI dyrektywy, że aby móc je zaklasyfikować jako czynności zwolnione z opodatkowania, omawiane usługi powinny tworzyć odrębną całość, która, oceniana całościowo, wypełnia szczególne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie (zob. podobnie wyroki TSUE w sprawie: SDC, EU:C:1997:278, pkt 66, 75; AXA UK plc, EU:C:2010:646, pkt 27).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że Skarżąca dokonywała usług odnoszących się bezpośrednio do instrumentu finansowego, zaś usługobiorcą była bezpośrednio strona transakcji na tym instrumencie. W żadnej mierze nie można uznać, aby te działania miały charakter czysto techniczny.
Należy podkreślić, że pozycja Skarżącej była wręcz kluczowa. To przecież Skarżąca jest podmiotem, który świadczy usługi przyjmowania, gromadzenia informacji o zawartych kontraktach na instrumentach pochodnych oraz udostępniania tych informacji uprawnionym podmiotom, zgodnie z regulacjami EMIR. W myśl art. 2 rozporządzenia EMIR repozytorium transakcji oznacza osobę prawną zajmującą się gromadzeniem i przechowywaniem na szczeblu centralnym danych dotyczących instrumentów pochodnych. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem EMIR wszystkie podmioty, będące osobami prawnymi, które zawierają transakcje w instrumentach pochodnych, będą zobowiązane do raportowania informacji o nich do repozytoriów transakcji.
Zgodnie z art. 3 pkt 28a u.o.i.f. przez instrumenty pochodne - rozumie się opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników (instrumentów bazowych) oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego.
Trafnie strona Skarżąca wskazała, iż niewypełnienie obowiązku zapewnienia zgłoszenia do repozytorium informacji o zawartym kontrakcie pochodnym skutkuje sankcją, o której mowa w art. 12 ust. 1 EMIR. Przepis ten stanowi, że państwa członkowskie określają zasady dotyczące sankcji za naruszanie przepisów niniejszego tytułu i podejmują wszystkie konieczne działania w celu zapewnienia ich wdrożenia. Sankcje te obejmują co najmniej grzywny administracyjne. Przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Z tych też względów polski ustawodawca wprowadził sankcje na kontrahentów finansowych w art. 173a ust. 1 u.o.i.f. w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia 648/2012, którzy nie wykonują lub nienależycie wykonują obowiązki, o których mowa w rozporządzeniu 648/2012, lub przepisach wydanych na jego podstawie, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 10.000.000 zł, nie większą niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, a w przypadku braku obowiązku badania sprawozdania finansowego - nie większą niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym.
Dodany również ustawą z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 73) art. 173b ust. 1 u.o.i.f. stanowi, że na kontrahentów niefinansowych w rozumieniu art. 2 pkt 9 rozporządzenia 648/2012, którzy nie wykonują lub nienależycie wykonują obowiązki, o których mowa w tym rozporządzeniu lub przepisach wydanych na jego podstawie, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 1.000.000 zł, nie większą niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, a w przypadku braku obowiązku badania sprawozdania finansowego - nie większą niż 10% przychodu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym.
Zgodzić się należy ze Skarżącą, iż trudno przyjąć, że skorzystanie lub nie z usług repozytorium transakcji poprzez zgłoszenie zawarcia lub zmiany transakcji pochodnej nie wpływa na sytuację prawną lub ekonomiczną jej stron, jeśli zważyć na sankcje związane z uchybieniem obowiązkowi raportowania.
W pkt. 9 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 1003/2013 z dnia 12 lipca 2013 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 w odniesieniu do opłat pobieranych przez Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych od repozytoriów transakcji wyraźnie wskazano, że "Repozytoria transakcji są stosunkowo nowymi podmiotami, które świadczą nowe, regulowane usługi finansowe, i w związku z tym nie istnieją jeszcze wiarygodne sposoby obliczania ich obrotów. Niemniej jednak, w celu oszacowania obrotów repozytoriów transakcji, niektóre wskaźniki powinny zostać uwzględnione, w szczególności główne przychody finansowe repozytoriów transakcji uzyskane z centralnego gromadzenia i przechowywania danych dotyczących instrumentów pochodnych (z wyłączeniem wszelkich przychodów z usług pomocniczych), a także liczba transakcji zgłoszonych w danym okresie oraz liczba transakcji niezrealizowanych na koniec każdego okresu. W pierwszym roku działalności repozytorium transakcji wysokość opłaty nadzorczej powinna odpowiadać działaniom prowadzonym przez ESMA w związku z jego nadzorowaniem od momentu rejestracji do końca roku, w oparciu o opłaty rejestracyjne ustalone na podstawie poziomu przewidywanego łącznego obrotu".
Zatem w żadnej mierze działań Skarżącej - świadczącej nowe, regulowane usługi finansowe - nie można zakwalifikować jako czynności o charakterze technicznym, gdyż zaraportowanie transakcji ma dla stron kontraktu pochodnego ten skutek, że wygaśnie obowiązek raportowania, który jest koniecznym i bezpośrednim następstwem zawarcia transakcji pochodnej. W wyniku tych działań wszyscy kontrahenci zawierający kontrakty terminowe dotyczące instrumentów pochodnych mający obowiązek przekazywania do Skarżącej, posiadającej odpowiednie zezwolenie ESMA (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), szczegółowych danych na temat zawartych, zmodyfikowanych, zamkniętych kontraktów oraz ich wyceny mogli wykonać nałożone przez prawo obowiązki. Powyższej oceny nie może zmienić fakt, że obowiązek zapewnienia zgłoszenia jest obowiązkiem stron transakcji, zaś usługa Skarżącej jest adresowana do strony takiej transakcji.
Zasadnie zatem Skarżąca wskazała, iż usługa rejestracji instrumentu lub jego zmiany jest bezpośrednią konsekwencją obrotu instrumentem pochodnym i pozostaje w ścisłym związku z tym obrotem, podobnie jak czynności mające za przedmiot przechowywanie instrumentu, umożliwienie obrotu lub dokonywanie rozliczenia lub rozrachunku.
Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. co skutkuje koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie wniosek strony skarżącej o wydanie interpretacji, organ będzie zobowiązany uwzględnić poczynione wyżej rozważania.
W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło