I FSK 1684/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-25
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Maria Dożynkiewicz, Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo skarbowe, nawet jeśli dotyczy on innego podmiotu niż strona postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a dotyczy okresu, który częściowo pokrywa się z okresem objętym decyzją podatkową?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, zgodnie z art. 11 P.p.s.a. Związanie to dotyczy nie tylko wyroków skazujących bezpośrednio podatnika, ale również wyroków dotyczących innych osób, np. kontrahentów strony, jeśli ustalenia te dotyczą popełnienia przestępstwa. W sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem skazano osobę za wystawianie fikcyjnych faktur, które następnie zostały wykorzystane przez podatnika do rozliczenia podatkowego, sąd administracyjny jest związany ustaleniem, że faktury te nie potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez skarżącego, który odliczył podatek wynikający z faktur wystawionych przez spółkę "M.", dokumentujących usługi budowlane, które zdaniem organów nie zostały faktycznie wykonane. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, opierając się m.in. na prawomocnym wyroku skazującym W. D. za wystawianie nierzetelnych faktur VAT, w tym na rzecz spółki "M.". Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 11 P.p.s.a. poprzez błędne związanie sądu ustaleniami wyroku karnego dotyczącego innego podmiotu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA (del.) Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 218/14 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami.
1.1. Wyrokiem z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 218/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 12 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego u Skarżącego prowadzącego Zakład I. "[...]" stwierdzono, że w okresie od marca do października 2008 r. odliczył on podatek naliczony w łącznej kwocie 29.643 zł, wynikający z wystawionych przez "M." sp. z o.o. faktur dokumentujących czynności (usługi budowlane), które nie zostały faktycznie wykonane przez ten podmiot.
W efekcie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. wydał decyzję z 28 czerwca 2013 r., w której określił zobowiązanie podatkowe oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące styczeń - grudzień 2008 r. w prawidłowych wysokościach.
Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji z 12 grudnia 2013 r. zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji kwestionującym prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez spółkę "M." z uwagi na ich fikcyjny charakter. Wskazał, iż zakwestionowane faktury dotyczą prac budowlanych (przede wszystkim wymiany i montażu instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych) prowadzonych na terenie L. w budynku X Domu Studenta Uniwersytetu L., Hipermarkecie C., Szkole Podstawowej nr [...], pubie L. oraz w budynkach należących do Politechniki L..
Dalej organ odwoławczy zauważył, iż opisując współpracę ze spółką "M.", która miała być podwykonawcą, Skarżący zeznał, że w ramach tej współpracy kontaktował się z prezesem spółki – P.D. (kontakty te obejmowały sprawy formalne takie jak płatności, faktury), natomiast w sprawach technicznych (dotyczących zakresu robót i sposobu ich wykonania) kontaktował się z nieżyjącym już (zmarłym w dniu [...] maja 2012 r.) jego bratem – P. D.. Zwrócił następnie uwagę, że okoliczności tej współpracy nie potwierdził przesłuchany w charakterze świadka P. D.. Zeznał on mianowicie, że w 2008 r. spółka "M.", która sama nie zatrudniała pracowników, realizowała zlecenia korzystając wyłącznie z usług podwykonawców.
Odnosząc się do powyższego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż - wbrew tym zeznaniom - w kontrolowanym okresie spółka "M." nie mogła dokonać zakupu usług budowlanych od wskazanych przez P.D. podwykonawców, tj. "H." W.D., "B." J.M. oraz "C." P. D.. Zauważył, iż w dniu 5 marca 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. wydał wobec P. D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "C.") decyzję określającą na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz.1054 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u.") obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług wynikającego ze wszystkich wystawionych przez niego w 2008 r. faktur, wśród których znajdowały się także faktury wystawione na rzecz spółki "M.". Z decyzji tej wynikało, że firma "C." nie dokonywała faktycznie czynności opodatkowanych w zakresie usług budowlanych oraz usług marketingowych, a jej działalność polegała wyłącznie na wprowadzaniu do obrotu tzw. "pustych" faktur.
W przypadku firmy "B." J. M. ustalono, że była to firma jednoosobowa, która w 2008 r. nie zatrudniała żadnych pracowników; oprócz samochodu marki [...], nie posiadała żadnych środków trwałych, a jedynym dostawcą w zakresie usług budowlanych była firma "H." W. D..
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że wykonawcą kwestionowanych usług budowlanych nie mógł być także W. D.. Powołał się przy tym na jego zeznania złożone w charakterze świadka oraz na prawomocny wyrok z [...] września 2011 r. (sygn. akt [...]). Wyrokiem tym Sąd Rejonowy [...] uznał W. D. za winnego zarzucanych mu czynów, tj., że jako właściciel firmy "H." w okresie od stycznia 2005 r. do sierpnia 2010 r. wystawił na rzecz firm: G."C." P.D., "M." sp. z o.o. (funkcjonująca w latach 2004 - 2006 pod nazwą "M.") oraz "M." sp. z o.o. - nierzetelne faktury VAT z tytułu sprzedaży między innymi usług budowlanych oraz prac ogólnobudowlanych, w sytuacji gdy faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że zarówno spółka "M.", jak i wskazani przez jej prezesa (P.D.), rzekomi podwykonawcy, nie mogli wykonać usług budowlanych wynikających z zakwestionowanych faktur.
2. Skarga do Sądu I instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarżący zarzucił naruszenie art. 121, art. 122 oraz art. 193 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej jako: "O.p.") polegające na szczegółowo wskazanych błędach w ustaleniach faktycznych.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
2.3. Na rozprawie Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z licznych dokumentów, w tym wyroku uniewinniającego A.J.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
3.1. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga jest bezzasadna. Wskazał, iż odmawiając Skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez spółkę "M." organy podatkowe nie naruszyły obowiązujących przepisów. W 2008 r. spółka ta zatrudniała jedynie dwóch pracowników biurowych. Z zeznań jej prezesa jednoznacznie wynika, że spółka nie wykonywała bezpośrednio żadnych prac budowlanych, zajmowała się jedynie pośrednictwem i pozyskiwaniem zleceń, które miała realizować wyłącznie za pomocą podwykonawców, tj. firm "B." J. M. oraz "H." W. D.. W ocenie Sądu I instancji nie budzi więc wątpliwości, że prace udokumentowane zakwestionowanymi fakturami nie zostały wykonane przez spółkę "M.". Brak jest też podstaw do przyjęcia, że sporne roboty budowlane zostały wykonane przez rzekomych podwykonawców tej spółki. Firma "B." nie zatrudniała bowiem pracowników, a firma "H." W. D. miała być jedynym podwykonawcą tego podmiotu. Tymczasem W.D. został skazany prawomocnym wyrokiem z [...] września 2011 r. za m. in. wystawianie w latach 2006-2010 szeregu faktur na rzecz spółki "M.", które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Powołując się na wynikającą z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: "P.p.s.a.") zasadę związania sądu administracyjnego skazującym i prawomocnym wyrokiem karnym, Sąd I instancji wyjaśnił, że w tej sytuacji Skarżący nie może skutecznie podnosić, iż faktury wystawione przez W. D. na rzecz spółki "M." dokumentują faktycznie dokonane czynności.
Dodał, iż ustalenia powyższe potwierdzają również inne dowody, w tym zeznania W. D., przesłuchiwanego kilkakrotnie zarówno w charakterze świadka, jak i podejrzanego. Wynika z nich, że nie wykonywał on żadnych usług budowlanych, nie wynajmował sprzętu budowlanego, nie zatrudniał pracowników, a za faktury wystawione na rzecz firmy "B." oraz firm P. D. ("C." i "M.") otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1.000-1.500 zł miesięcznie. Sąd I instancji zauważył przy tym, iż wobec związania prawomocnym wyrokiem, eksponowane w skardze sprzeczności w zeznaniach W. D., nie mają istotnego znaczenia.
Zwrócił też uwagę na zeznania pracowników Skarżącego, którzy wyjaśnili, że roboty wskazane w zakwestionowanych fakturach wykonali etatowi pracownicy firmy "I." (Skarżącego). Wskazał też na niewiarygodne zeznania Skarżącego, który nie rozpoznał na zdjęciu P.D. (z którym miał mieć stały kontakt), nie potrafił także określić rodzaju i zakresu prac prowadzonych przez "M.". Sąd I instancji zwrócił nadto uwagę na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z 3 grudnia 2013 r., w której organ ten na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. orzekł o obowiązku spółki "M." zapłaty podatku z tytułu wystawienia faktur m. in. na rzecz Skarżącego. Wskazał też na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z 5 marca 2013 r. określającą analogiczny obowiązek P. D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "C.") w odniesieniu do faktur wystawionych m. in. na rzecz spółki "M.".
Na koniec Sąd I instancji odniósł się do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedłożonych na rozprawie. Oddalając ten wniosek stwierdził, że przedłożony wyrok uniewinniający dotyczy zupełnie innej osoby niż te, których działania lub zaniechania miały znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przypomniał również, że wyrok uniewinniający nie wiąże sądu administracyjnego na podstawie 11 P.p.s.a.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.:
a) art. 11 P.p.s.a. przez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, że wyrok wydany przeciwko W.D. w sprawie [...], ma bezpośrednie przełożenie w sprawie przeciwko Skarżącemu w sytuacji, gdy orzeczenie to nie dotyczy okresu objętego zaskarżoną decyzją, ponieważ wyrok ten odnosi się do 2006 r., podczas gdy decyzja dotyczy 2008 r., nadto nie dotyczy Skarżącego - strony postępowania, bowiem odnosi się do innego podatnika – W. D., a zatem nie wywołuje żadnych skutków w zakresie niniejszego postępowania;
b) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku rozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy, w tym w szczególności pominięcie i nierozpoznanie wszystkich podniesionych w sprawie zarzutów, co znajduje odzwierciedlenie w treści sporządzonego uzasadnienia, w którym brak jest omówienia kolejnych, podniesionych w skardze zarzutów, co wskazuje że Sąd I instancji w ogóle nie rozważył istotnych dla sprawy okoliczności;
c) art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122, art. 123, art. 125, art. 169 i art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 187 § 2 w zw. z art. 216, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 193 § 1 O.p. w zw. z art. 31 ustawy z dnia 29 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.) przez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy w toku sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednak Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a w konsekwencji nie uchylił zaskarżonej decyzji;
d) art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. przez błędną wykładnię art. 106 § 3 P.p.s.a. i niesłuszne przyjęcie, że Sąd I instancji nie jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z powodu przedłożenia kilku dokumentów zamiast jednego a jednocześnie, wbrew dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1c, może oddalić złożoną w sprawie skargę utrzymując tym samym zaskarżoną, wadliwą decyzję w mocy;
2. prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w zw. z art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 ust. 1 i art. 226 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.06.347.1) przez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że przestępstwo popełnione przez podwykonawcę w innym okresie rozliczeniowym stanowi podstawę do odmowy podatnikowi na przyszłość prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu świadczonych mu usług.
Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.
Wniósł nadto o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy interpretacja przepisu art. 11 P.p.s.a. w sposób przedstawiony przez Sąd I instancji narusza przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji, tj. w taki sposób, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego skazującego wyroku co do popełnienia przestępstwa są wiążące dla sądu administracyjnego, nawet w sprawie innej osoby, której wyrok bezpośrednio nie dotyczy, tym bardziej, że w toku postępowania karnego, w jakim doszło do wydania tego wyroku, osoba ta nie miała możliwości uczestniczenia, a tym bardziej przedstawienia swoich racji. W ocenie Skarżącego taki sposób interpretacji pozbawia osoby trzecie, przeciwko którym wyrok nie został wydany możliwości obrony swoich praw i możliwości wykazania, że przedmiotowy wyrok został wydany w sposób nieprawidłowy.
4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Na wstępie przypomnieć należy, że w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (z niezachodzącym w niniejszej sprawie wyjątkiem zaistnienia przesłanek nieważności postępowania), co oznacza, iż to do strony wnoszącej tę skargę należy takie jej zredagowanie, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu I instancji w tych wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Sąd I instancji czy działające w sprawie organy podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji.
Podkreślić również należy, iż w przypadku postawienia we wniesionej skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to do strony należy przedstawienie argumentacji wskazującej na istnienie choćby potencjalnego istotnego wpływu podnoszonego uchybienia na rozstrzygnięcie. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie pozwala bowiem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na samodzielne poszukiwanie ewentualnego wpływu danego uchybienia proceduralnego na wynik sprawy bądź domyślanie się intencji strony w tym zakresie.
Wreszcie zauważyć należy, że w niniejszej sprawie sposób sformułowania poszczególnych zarzutów i przywołanej na ich poparcie argumentacji pokrywa się z zarzutami zgłoszonymi przez Skarżącego w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r., w której Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 8 lipca 2015 r. wyrok o sygn. I FSK 844/14.
Mając na uwadze tę zbieżność Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela zaprezentowane w tym wyroku stanowisko oraz argumentację.
5.2. Przechodząc zatem do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1c (powinno być pkt 1 lit. c, gdyż artykuł ten nie zawiera jednostki redakcyjnej oznaczonej jako pkt 1c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122, art. 123, art. 125, art. 169 i art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 187 § 2 w zw. z art. 216, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 193 § 1 O.p. w zw. z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej nie został wsparty żadną argumentacją. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono ani na czym konkretnie w niniejszej sprawie polegało naruszenie każdego z wymienionych przepisów O.p., ani jaki istotny wpływ mogło mieć to naruszenie na wynik sprawy. Poza tym wiele przywołanych artykułów O.p. posiada więcej niż jedną jednostkę redakcyjną, jak chociażby art. 121, art. 123, art. 125, art. 169, art. 180, natomiast autor skargi kasacyjnej nie wskazał, który konkretnie przepis prawa został naruszony. Podobnie, formułując zarzut naruszenia art.134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. nie wyjaśniono, jakich konkretnie zarzutów podniesionych w skardze Sąd I instancji nie rozważył.
Uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu – w świetle poczynionych na wstępie uwag - merytoryczne ustosunkowanie się do tak sformułowanych zarzutów.
5.3. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 11 P.p.s.a. Podstawowym argumentem Skarżącego jest wielokrotne podkreślanie, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie związany jest ustaleniami, wydanego w postępowaniu karnym, prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa przez W.D., w sytuacji gdy wyrok ten nie dotyczy okresu objętego zaskarżoną decyzją, a nadto nie odnosi się do Skarżącego, lecz dotyczy innego podatnika.
Przypomnieć należy, że prawomocnym wyrokiem z [...] września 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] uznał W. D. za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 62 § 2 w zw. z art. 6 § 2 K.k.s., polegającego na tym, że jako właściciel firmy PHU "H." w okresie od stycznia 2005 r. do sierpnia 2010 r. w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem takiej samej sposobności wystawił na rzecz firm: G. "C." P.D., "M." spółka z o.o. (funkcjonująca w latach 2004 - 2006 pod nazwą "M.") oraz "M." spółka z o.o. - nierzetelne faktury VAT z tytułu sprzedaży m. in. usług budowlanych i prac ogólnobudowlanych, w sytuacji gdy faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Skarżący błędnie wywodzi, że skoro oskarżonym i skazanym był W.D. i jego wyłącznie dotyczy wskazany wyrok, to Sąd I instancji nie powinien być nim związany i czerpać z jego ustaleń w toku niniejszego postępowania.
Zgodnie z treścią art. 11 P.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku zapadłego w postępowaniu karnym, ale dotyczy to tylko wyroku skazującego. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r., II FSK 2070/09). Z przepisu art. 11 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji zasada wynikająca z tego przepisu pośrednio odnosi się do organów administracyjnych, które dokonują ustaleń faktycznych ocenianych następnie w drodze kontroli sądowoadministracyjnej. Jakkolwiek w przepisach dotyczących postępowania podatkowego nie ma odpowiednika art. 11 P.p.s.a., to jednak z art. 194 § 1 i 3 O.p. w związku z wymienionym przepisem procedury sądowoadministracyjnej można również wyprowadzić moc wiążącą prawomocnych wyroków skazujących, co do popełnienia przestępstwa dla organów podatkowych. Przy czym należy podkreślić, że art. 11 P.p.s.a., stanowiąc o związaniu sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, nie odnosi tego związania tylko do wyroku skazującego podatnika, będącego stroną danego postępowania podatkowego, a następnie sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że tego rodzaju wyrokiem sąd administracyjny jest związany także co do ustaleń dotyczących popełnienia przestępstwa przez inne osoby, na przykład kontrahentów strony. Niedopuszczalne jest ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących podmiot występujący jako strona postępowania przed organami, a następnie przed sądem (por. wyroki NSA z: 9 lutego 2016 r., II FSK 3374/13; 8 lipca 2015 r., I FSK 844/14).
Wobec tego, w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy prawomocnym wyrokiem W. D. został skazany za wystawianie m. in. w 2008 r. na rzecz spółki "M." oraz firmy "C." faktur, które nie potwierdzały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a faktury te zostały wykorzystane przez Skarżącego jako podstawa jego rozliczenia podatkowego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że jest związany ustaleniem, iż przedmiotowe faktury nie potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Tym samym trafna jest uwaga tego Sądu, iż w świetle powołanego przepisu niedopuszczalne byłoby dokonywanie własnych ustaleń i prowadzenie dowodów – jak chciałby tego Skarżący - mających wykazać, że faktury wymienione w skazującym wyroku karnym dokumentują faktycznie dokonane czynności.
Z tych względów oraz z uwagi na czytelność omawianej regulacji niezasadny jest wniosek Skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym sformułowanym w skardze kasacyjnej.
Podkreślić na koniec należy, że błędne jest stanowisko Skarżącego jakoby wydany wobec W. D. wyrok skazujący nie dotyczył w ogóle okresu objętego sporną decyzją, tj. 2008 r. Umknęło bowiem jego uwadze to, iż wyrok ten potwierdził, że W.D. wystawiał fikcyjne faktury w latach 2005-2010.
5.4. Za bezzasadny należy też uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest dokonywanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły tenże stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Dopiero w przypadku pojawienia się wątpliwości w tym zakresie sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające.
Rację ma Sąd I instancji, że taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Nie sposób też nie zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący posługuje się tylko ogólnikowymi stwierdzeniami, w żaden sposób nie wyjaśniając czemu konkretnie miałoby służyć przeprowadzenie wskazanych dowodów.
Reasumując należy uznać, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Trafnie przyjął, że nie pozostawia on żadnych wątpliwości, iż faktury generowane przez W. D. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
5.5. Tym samym nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1a (powinno być pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 ust. 1 i art. 226 Dyrektywy Rady 2006/112/WE. Należy przy tym podnieść, że uzasadnienie tego zarzutu jest bardzo ogólnikowe i ogranicza się w zasadzie do przywołania orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I FSK 844/14 orzecznictwo to odnosi się do stanów faktycznych, w których czynność faktycznie miała miejsce, a wystąpiły pewne nieprawidłowości po stronie kontrahenta, o których podatnik, przy dołożeniu należytej staranności, nie mógł wiedzieć. Ustalony – i niepodważony skutecznie przez Skarżącego – stan faktyczny sprawy jest natomiast odmienny, stąd odwołanie się w skardze kasacyjnej do dobrej wiary należy uznać za bezpodstawne.
5.6. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zatem Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło