I GSK 1036/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-07
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Henryk Wach, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji uchylonej następnie przez sąd administracyjny, podlega obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przez SKO?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji uchylonej następnie przez sąd administracyjny, nie podlega obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy nie stanowi podstawy do wyłączenia członka SKO, który brał udział w wydaniu uchylonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji przyznanej Izbie Rzemieślniczej. Po wielokrotnych postępowaniach przed organami administracji i sądami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, uznając, że została ona wydana z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, ponieważ w składzie orzekającym SKO ponownie znalazł się członek, który brał udział w wydaniu poprzedniej decyzji SKO w tej samej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 71/16 w sprawie ze skargi Izby Rzemieślniczej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od Izby Rzemieślniczej [...] na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 30 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 71/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA), w wyniku rozpoznania skargi Izby Rzemieślniczej [...] (dalej: Izba) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: SKO) z [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji, uchylił zaskarżoną decyzję.
Przedstawiając stan sprawy WSA wskazał, że Prezydent Miasta Tarnowa (dalej: Prezydent), dwiema decyzjami z [...] kwietnia 2012 r. ustalił Izbie kwoty dotacji do zwrotu przyznane w 2010 r.
SKO w składzie A. K., W. Ł., M. N., po rozpoznaniu odwołania Izby, dwiema decyzjami z [...] czerwca 2012 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
Skargi Izby na decyzje SKO, WSA wyrokiem z 13 grudnia 2012 r., I SA/Kr 1413/12 oddalił. Wyrok ten, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej został przez NSA wyrokiem z 3 lipca 2014 r., II GSK 849/13 uchylony i przekazany WSA do ponownego rozpoznania. WSA wyrokiem z 21 listopada 2014 r., I SA/Kr 1573/14 uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent decyzją z [...] listopada 2015 r. określił Izbie należną do zwrotu wysokość dotacji przyznanej w 2010 r.
SKO w składzie W. W., W. Ł., G. S., decyzją z [...] grudnia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.
Izba wniosła na ww. decyzję skargę do WSA, który opisanym na wstępie wyrokiem orzekł o jej uchyleniu. W motywach wyroku WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja SKO podlegała uchyleniu, ponieważ została wydana z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
WSA wskazał, że w składzie SKO, wydającego decyzję z 29 czerwca 2012 r. znajdowali się A. K., W. Ł., M. N.. Z kolei [...] grudnia 2015 r. SKO orzekało w składzie W. W., W. Ł., G. S. Zatem W. Ł. orzekał ponownie w tej samej sprawie.
WSA wyjaśnił, że w myśl art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27 k.p.a. Z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., wynika, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. WSA wskazał, że na gruncie tej regulacji pojęcie brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji odnosi się nie tylko do postępowania odwoławczego, ale również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest w następstwie decyzji wydanej wcześniej przez ten sam skład osobowy. W ocenie WSA, ustawodawca nie ogranicza się tu wyłącznie do środka zaskarżenia w postaci odwołania, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Chodzi zatem o środki zaskarżenia zwyczajne jak również nadzwyczajne.
W ocenie WSA wydanie decyzji w postępowaniach odwoławczych, w tej samie sprawie, przez ten sam skład osobowy SKO, stanowi naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy, dającego podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 k.p.a. Zdaniem WSA przesłanka wyłączenia członków SKO nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie konkretnej sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny. WSA podkreślił, że udział w wydaniu zakażonej decyzji dotyczy sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponowne sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny (por. A. Plucińska - Filipowicz Komentarz do zmiany art. 24 k.p.a., Warszawa 2011). Taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanym przez WSA postępowaniu (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 96/13). Decyzja SKO została bowiem uchylona wyrokiem WSA, a sprawa ponownie trafiła do rozpoznania przez organy. W składzie SKO ponownie występował W. Ł. WSA uznał zatem, że w sprawie wystąpiła przesłanka, która nakazuje uchylenie zaskarżonej decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
SKO złożyło skargę kasacyjną skarżąc wyrok WSA w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – zarzuciło naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie przez WSA decyzji SKO, podczas gdy rozstrzygnięcie WSA nie było dotknięte wskazaną przez WSA wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
2. art. 151 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu i nieoddaleniu skargi w sytuacji której zasadnym było jej uwzględnienie;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w składzie kolegialnego organu II instancji wydającego zaskarżoną decyzję znajdowała się osoba, która podlegała wyłączeniu od orzekania na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., podczas gdy żaden z członków SKO orzekających w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie podlegał wyłączeniu na podstawie wskazanych przepisów;
4. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1224) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że uchylona wyrokiem decyzja SKO jest niezgodna z prawem, podczas gdy przy podejmowaniu objętej kontrolą WSA decyzja nie został naruszony żaden z przepisów prawa procesowego.
SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddaleni skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania; oraz o zasądzenie na rzecz SKO kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Izba w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od SKO na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Te zaś zmierzały w swej istocie do zakwestionowania stanowiska WSA, że zaskarżona decyzja SKO z 17 grudnia 2015 r. została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., w związku z czym wystąpiła przesłanka, która doprowadził do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Powyższe z tego względu, że w składzie SKO podejmującym decyzję z [...] czerwca 2012 r. był W. Ł. oraz w składzie SKO podejmującym decyzję z [...] grudnia 2015 r. (wydanej po uchyleniu decyzji SKO z [...] czerwca 2012 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji z [...] kwietnia 2012 r. przez WSA wyrokiem z 21 listopada 2014 r.) był ponownie W. Ł.
Mając tak zakreślony stan faktyczny oraz zarzuty na względzie i dokonując kontroli zaskarżonego wyroku należy podnieść, że kwestionowana decyzja SKO nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, co uczynił WSA.
Skład orzekający w niniejszej sprawie – w odniesieniu do opisanego sporu i postawionych zarzutów skargi kasacyjnej – w pełni podziela i z tej przyczyny przedstawia jako swój, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 1 marca 2016 r., I OSK 1144/15 (pub. Lex nr 2035934). Zgodnie z którym nie występuje przesłanka obligatoryjnego wyłączenia pracownika organu administracji czy też członka organu kolegialnego (art. 27 § 1 k.p.a.) wtedy, gdy osoba taka brała udział w wydaniu kasacyjnej decyzji administracyjnej, a od ponownej decyzji organu pierwszej instancji zostało również złożone odwołanie. Dodać należy, że teza ta zyskała aprobatę W. Chróścielewskiego w glosie do przywołanego wyroku (OSP 2018/1, poz. 9).
Zgodnie z brzmieniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a., dotyczy również członków organów kolegialnych, a więc także członków samorządowych kolegiów odwoławczych. Natomiast z przepisu art. 27 § 1a k.p.a. wynika, że członek SKO podlega wyłączeniu od udziału w sprawie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. W judykaturze, zarysowały się dwa przeciwstawne sobie stanowiska co do zakresu instytucji wyłączenia członków SKO na podstawie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 i § 1a k.p.a. WSA opowiedział się za szerokim rozumieniem pojęcia "zaskarżonej decyzji", a więc takiej, która upatrują podstaw do wyłączenia członka kolegium w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., które skupia się na samej materialnej sprawie, niezależnie od tego, czy wydawane w sprawie uprzednio decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd przeciwny, opowiadający się za wąskim rozumieniem tego wyłączenia, przedstawiony m.in. w powołanych przez kasatora wyrokach NSA: z 7 maja 2014 r., II OSK 2886/12 i z 18 marca 2014 r., I OSK 493/13. W wydaje się, że w reprezentatywnym dla tego nurtu orzecznictwa wyroku NSA z 5 listopada 2014 r. I OSK 1993/14, trafnie przyjęto, iż "nie ma podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuacje, gdy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie na skutek bądź to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, bądź też uchylenia decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Przepis art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych". Uzasadniając tą tezę Sąd ten stwierdził, że "ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek organu brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a.) oraz gdy brał udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. (art. 27 § 1a k.p.a.). Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczy więc sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji lub brał udział w wydaniu decyzji przez ten organ kolegialny, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wówczas w takim postępowaniu z mocy prawa wyłączeni są członkowie kolegium, gdyż brali udział w wydaniu decyzji, która została zaskarżona.
W kontrolowanej przez WSA sprawie jeden z członków SKO (W. Ł.) brał udział w rozstrzygnięciu sprawy jedynie jako członek organu odwoławczego (na poziomie drugiej instancji), nie uczestniczył natomiast w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Ani literalne brzmienie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, normujących instytucję wyłączenia pracownika, ani system gwarancji procesowych, wynikający bezpośrednio z przepisów Konstytucji RP, ani wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 rudnia 2008 r., P 57/07 odnoszący się do omawianej regulacji, nie dają podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuację, gdy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie na skutek to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Podobnie jak w sytuacji uchylenia decyzji obu instancji przez sąd administracyjny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Omawiany przepis stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych.
Za powyższym rozumieniem przemawia także wykładnia historyczna omawianego przepisu. Nowelizacja przepisu która weszła w życie w kwietniu 2011 r. usunęła z jego treści zwrot "w niższej instancji". Wydaje się, że zmiana ta dała części judykatury asumpt do sformułowania tezy, że wyłączeniu podlegać może pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej w "inny sposób" niż tylko w postępowaniu administracyjnym w ramach instancji. Jednakże wniosek ten jest nietrafny w świetle powodów, które towarzyszyły nowelizacji przepisu. Zaznaczyć należy, że właściwe odczytanie sensu zmiany nie może nastąpić bez analizy przyczyn, które do niej doprowadziły. Za koniecznością nowelizacji przemawiał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. o sygn. P 57/07, (Dz. U. Nr 229, poz. 1539), w którym uznał on, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, został uznany za niezgodny z Konstytucją. W związku z wyrokiem TK ustawodawca stwierdził, że niezbędna jest nowelizacja przepisów, dostosowująca ich brzmienie do rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego.
W pierwszej kolejności w 2009 r. ustawą z dnia 24 września 2009 r., (Dz. U. Nr 195, poz. 1501) znowelizowano art. 27 k.p.a. poprzez dodanie § 1a, który stwierdza, że członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Na tym jednak ustawodawca nie poprzestał. W 2010 r. uchwalono kolejną ustawę nowelizującą, która weszła w życie w kwietniu 2011 r. Tym razem jednak ustawodawca dokonał zmiany treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co miało kończyć proces dostosowywania do zgodności z Konstytucją procedury rozpatrywania przez samorządowe kolegium odwoławcze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na co wskazuje uzasadnienie nowelizacji, jej cel został ściśle związany z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono że: "Celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na konieczność nowelizacji ww. przepisu wskazują ostatnie orzeczenia sądów administracyjnych, które uchylają decyzje organów wydane po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na to, że podpisane zostały z upoważnienia organu przez pracownika podlegającego wyłączeniu" (Uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy Sejmu VI kadencji nr 2987).
Podsumowując powyższe, należy stwierdzić, że zamiarem ustawodawcy dokonującego kolejnych nowelizacji przepisów odnoszących się do wyłączenia pracowników organów administracji było rozszerzenie katalogu przesłanek wyłączeniowych, ale tylko na członków samorządowego kolegium odwoławczego, rozpoznających szczególny środek odwoławczy, jakim jest pozbawiony cech dewolutywności wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym kontekście pogląd sformułowany przez WSA jest błędny, albowiem zakłada rozszerzenie katalogu przyczyn wyłączenia pracownika o przesłanki w nim niewymienione.
Należy podkreślić, że stanowisko zajęte w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie stoi w sprzeczności z pozostałymi poglądami wyrażonymi w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, odnoszącymi się do formowania składów organów kolegialnych w przypadku rozpatrywania przez nich środków odwoławczych. Trybunał stwierdził, że skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sum extentendae, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba oceniać czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Trybunał zauważył też, że samorządowe kolegium odwoławcze orzeka nie w pełnym składzie, lecz w trzyosobowych składach orzekających, co znaczy, że istnieje możliwość takiego ukształtowania osobowego składu SKO orzekającego ponownie w danej sprawie, aby nie znaleźli się w nim członkowie składu orzekającego, który wydał pierwsze rozstrzygnięcie w tej sprawie. Należy tu podkreślić, że rozważania Trybunału skierowane były na prawną ocenę sytuacji, w której SKO działa jako organ odwoławczy od wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Wszelkie dyrektywy sformułowane przez Trybunał odnoszą się do takiej właśnie sytuacji, która polega na dokonaniu oceny przez kolegium własnego rozstrzygnięcia w ramach zwyczajnego środka zaskarżania. W takiej sytuacji zmiana składu osobowego tego organu jest jak najbardziej pożądana, gdyż trudno byłoby zachować niezbędny obiektywizm przez członków kolegium.
Podkreślić także trzeba, że norma art. 24 § 1 k.p.a. zawiera enumeratywnie wymienione podstawy wyłączenia pracownika, które dotyczą również członków samorządowego kolegium odwoławczego zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a. Taka podstawa wyłączenia pracownika (członka SKO), zawarta w przepisach o cechach enumeracji wyczerpującej, nie może być przedmiotem wykładni rozszerzającej, jak uczynił to w niniejszej sprawie WSA, nawet wówczas gdy chodzi o zachowanie należytego stopnia obiektywizmu i bezstronności w załatwianiu indywidualnych spraw administracyjnych. Gwarancyjna rola tych przepisów winna być zachowana w rozsądnych granicach – na co wskazuje uchwała 7 Sędziów NSA z 20 maja 2010 r., I OPS 13/09 (ONSAiWSA 2010/5/82), w której przyjęto, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby pełniącej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Dodać należy, że pogląd zaprezentowany w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny – wbrew stanowisku WSA – jest zgodny z przywołaną w zaskarżonym wyroku tezą A. Plucińskiej - Filipowicz (Komentarz do zmiany art. 24 k.p.a., Warszawa 2011), że "udział w wydaniu zakażonej decyzji dotyczy sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponowne sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny". Teza ta nie obejmuje bowiem sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc uchylenia decyzji pierwszej instancji i dokonywania oceny przez SKO nowowydanej decyzji pierwszoinstancyjnej.
W konsekwencji, za trafne należało uznać zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i efekcie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Błędna bowiem wykładnia tego przepisu doprowadziła do nieuzasadnionego stwierdzenia przez WSA naruszenia prawa stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania oraz do sformułowania nietrafnych wskazań co do dalszego postępowania w zakresie obowiązku wyłączenia od udziału w postępowaniu wszystkich członków SKO, którzy brali udział w wydaniu poprzednich rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2) postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Przyczyną odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości i zasądzenie ich tylko w części (200 zł wpisu i 1000 zł kosztów zastępstwa procesowego) było to, że skarżący nie powinien ponosić pełnej odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego w sytuacji, gdy uchyleniu podlegał wyrok WSA uwzględniający skargi z powodów innych niż w nich wskazane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło