II SA/Kr 324/16
WyrokWSA w Krakowie2016-04-13
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Paweł Darmoń, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następca prawny strony, która brała udział w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, może skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeśli poprzedniczka prawna nie została bez własnej winy pozbawiona udziału w tym postępowaniu?Ratio decidendi
Następca prawny strony, która brała udział w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, nie może skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeśli poprzedniczka prawna nie została bez własnej winy pozbawiona udziału w tym postępowaniu. Brak winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu musi być wykazany przez podmiot składający wniosek o wznowienie. W sytuacji, gdy poprzednik prawny brał udział w postępowaniu, nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a wniosek o wznowienie postępowania złożony przez następcę prawnego powinien zostać odrzucony z powodu braku legitymacji.Stan faktyczny
Skarżąca I.O. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 1990 r., która udzieliła pozwolenia na użytkowanie budynku. Organ I instancji odmówił wznowienia, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca, jako następczyni prawna swojej matki H.P., twierdziła, że jej matka została wprowadzona w błąd co do charakteru decyzji i nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Organy administracyjne i sąd uznały, że H.P. brała udział w postępowaniu, a zatem jej następczyni prawna nie może skutecznie domagać się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie WSA Paweł Darmoń WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. O. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 stycznia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego skargę oddala
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem nr [....] z dnia 12 stycznia 2016 r. znak: [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z póź. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia I.O. reprezentowanej przez pełnomocnika H.P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [....] z dnia 29 maja 2015 r., znak: [....] , którym - na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. - postanowiono odmówić wznowienia postępowania administracyjnego w wyniku którego T.I. uzyskał pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego, a zakończonego decyzją ostateczną Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] , utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji organ odwoławczy ustalił, że w dniu 21 kwietnia 2015 r. na dziennik podawczy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo I.O. reprezentowanej przez pełnomocnika H.P. w którym wskazano między innymi, że sprawa nie została doprowadzona do końca zgodnie z wnioskiem I.O. , a mianowicie wydanie T.I. decyzji na użytkowanie za przedwczesną w tamtym etapie, gdyż nie została poparta dokumentami.
Organ I instancji postanowieniem nr [....] z dnia 29 maja 2015 r. znak: [....] na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w wyniku którego T.I. uzyskał pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego, a zakończonego decyzją ostateczną Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] .
Od powyższego postanowienia zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu złożyła I.O. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] , którą udzielono T.I. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego przy ul. [....] w W.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2016 r., znak: [....] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 149 § 3 K.p.a. Wyjaśnił, że wznowienie postępowania administracyjnego ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia, stwarzającego możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania cechuje przy tym etapowość. W pierwszym, wstępnym etapie organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada wyłącznie przesłanki formalne (określane także jako podstawy podmiotowe i przedmiotowe dopuszczalności wniosku o wznowienie). Przedmiotem weryfikacji jest w tej sytuacji ustalenie, czy wniosek o wznowienie: dotyczy sprawy załatwionej decyzją ostateczną, został złożony przez uprawniony do tego podmiot, został złożony w ustawowym terminie, powołuje przesłanki do wznowienia postępowania enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. Nie jest dopuszczalne w tej wstępnej fazie dokonywanie ustaleń co do zaistnienia przesłanek do wznowienia. Etap wstępny może zakończyć się zatem albo postanowieniem o wznowieniu postępowania dającym podstawę do merytorycznego badania zasadności wniosku (w przypadku pozytywnych ustaleń zachowania wymogów formalnych wniosku - art. 149 § 1 K.p.a.), albo też postanowieniem o odmowie wznowienia w sytuacji, gdy organ ustali, że wznowienie postępowania jest z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a., art. 145a § 2 K.p.a. lub art. 145b § 2 K.p.a.
Analiza okoliczności sprawy w zakresie określonym przedmiotem rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 149 § 3 K.p.a. - jest w ustalonym stanie sprawy zasadne.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, że jedną z przesłanek warunkujących możliwość wznowienia postępowania jest złożenie stosownego wniosku przez podmiot do tego uprawniony. Jak wskazuje się w orzecznictwie co do zasady badanie czy dany podmiot posiada interes prawny następuje we wznowionym postępowaniu. Jednakże z poglądów prawnych wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych wynika, że od tej reguły występują wyjątki. Jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, nie budzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2185/11).
Organ wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż I.O. , która wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....], którą udzielono T.I. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego przy ul. [....] w W. , jest następczynią prawną H.P. , której przysługiwał przymiot strony w postępowaniu, którego wznowienia domaga się wnioskodawczyni.
W orzecznictwie był niejednokrotnie wyrażany pogląd, iż następca prawny strony który sam nie uczestniczył w postępowaniu ma uprawnienia wynikające art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Niemniej jednak organ podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1288/09, w myśl którego pogląd ten jest dopuszczalny jedynie wtedy, kiedy uzupełni się go o stwierdzenie, iż wznowienia postępowania może domagać się następca prawny strony postępowania administracyjnego jedynie w sytuacji, kiedy bez własnej winy strona ta (poprzednik) nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją. Okoliczność tą winien wykazać podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania ostatecznych decyzji a przepisy dopuszczające możliwość wznowienia nie podlegają wykładni rozszerzającej. Art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mówi natomiast, iż żądać wznowienia może strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dopuszczalne jest zatem ubieganie się o wznowienie postępowania przez podmiot będący następcą prawnym strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, ale nie przez każdego następcę prawnego strony, choćby ta wcześniej uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym, bądź też w nim nie uczestniczyła, ale brak tego uczestnictwa nie wynikał z zaniedbań organów administracji ale był skutkiem bądź woli tej strony - przejawiającej się w biernej postawie wobec toczącego się postępowania, bądź jest wynikiem jej zaniedbań tj. kiedy nie można jej przypisać braku winy odnośnie braku uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym.
Poprzednik prawny wnioskodawczymi I.O. H.P. brała udział w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] , którą udzielono T.I. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [....] w W. , dlatego też należy uznać, że I.O. jako następczyni prawnej H.P. nie przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o wznowienie ww. postępowania.
W sprawie uwag zawartych w zażaleniu należy wskazano, że odpowiedź na nie stanowi uzasadnienie faktyczne i prawne niniejszego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego I instancji jest prawidłowe, dlatego też organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. był zobowiązany do utrzymania tego postanowienia w mocy.
Skargę na powyższe postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wniosła w ustawowym terminie I.O. zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w wysokości wedle norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na jego wynik, a to:
1) art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a. i art. 77 K.p.a. w związku z art. 136 K.p.a. - poprzez niepodjęcie
czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzenie niezbędnego postępowania dowodowego oraz nie uzupełnienie go a przez to poczynienie błędnych ustaleń w sprawie;
2) art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego;
3) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy skarżonego postanowienia i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do jego uchylenia;
4) art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie co w konsekwencji skutkowało odmową wznowienia postępowania w niniejszej sprawie;
5) art. 28 K.p.a. poprzez odmówienie skarżącej prawa strony w postępowaniu administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi podano, że I.O. jest córką poprzedniej właścicielki nieruchomości położonej przy ulicy [....] w W. H.P. W roku 1990 r., w którym to w dniu 21 lutego została wydana przez Urząd Miasta i Gminy W. ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie lokalu mieszkalnego budynku należącego do T.I. , własność nieruchomości przy ulicy [....] należała do H.P. Matka skarżącej od powyższej decyzji nie składała odwołania z uwagi na fakt, iż została wprowadzona w błąd przez architekta i pozostawała w mylnym przekonaniu iż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie rzeczonego lokalu jest decyzją tymczasową i nadbudówka sąsiedniego budynku oraz jest legalizowana następuje jedynie na czas remontu przeprowadzonego w budynku w celu przechowywania w niej materiałów wykończeniowych. Działając w dobrej wierze matka skarżącej odstąpiła od odwołania tym bardziej, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie mieszkał w niej stale, lecz przebywał jedynie okazyjnie kontrolując przebieg remontu.
Z uwagi na powyższe ówczesna właścicielka nieruchomości, tj. H.P. z uwagi na to, iż pozostawała w błędzie zarówno w stosunku do stanu faktycznego mającego miejsce na sąsiedniej posesji jak i co do następczych czynności administracyjnych dokonywanych przez organ administracji publicznej tj. Urząd Miasta i Gminy W. - nie można przypisać jej winy co do zaniechania uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym oraz winy w zaniechaniu składania środków zaskarżenia. W tym miejscu przytoczono stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku który w wyroku z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 269/08 wskazał, że w przypadku, gdy chodzi o krąg stron postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji to stronami tego postępowania niewątpliwie zawsze są podmioty, które brały udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, która jest badana w trybie nadzwyczajnym (jej ważność) i wszystkie inne osoby, których interesu prawnego będą (mogą) dotykać skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Niewątpliwie wstąpienie następców prawnych pierwotnej strony postępowania w sprawie, skutkować winno uznaniem ich jako strony postępowania nadzwyczajnego.
W czasie od zakończenia postepowania o udzielenie zezwolenia na użytkowanie lokalu mieszkalnego przez T.I. do czasu powzięcia informacji o planowanych pracach na sąsiedniej nieruchomości własność nieruchomości przy ul. [....] w W. przeszła na córkę H.P. – I.O.
Z uwagi na status quo mający miejsce na sąsiedniej nieruchomości, skarżąca nie czyniła żadnych kroków w kierunku wyegzekwowania zgodnego z prawem stanu rzeczy na rzeczonej nieruchomości. Sytuacja uległa zmianie w chwili w której obecna właścicielka sąsiedniej nieruchomości, tj. M.L. postanowiła na spornej ścianie podnieść należący do niej budynek do wysokości 8,5 metra (obecnie wysokość wynosi 6,07 metra).
W związku z faktem, że sytuacja faktyczna w której znalazła się skarżąca wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla niej samej i dla jej praw – nie można zgodzić się z tezą organu, że nie przysługą jej uprawnienia strony.
Warto zauważyć, że zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie bądź też każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z treści cytowanego przepisu wynika, że interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego a sytuacją prawna konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną danego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny. Skarżąca przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt II SA/Po 873/08 zgodnie z którym wniosek o wznowienie postępowania może złożyć podmiot pozbawiony udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji (postanowienia), o ile wykaże, że skutki tego postępowania będą dotyczyły jego interesu prawnego. Oznacza to, że w razie pominięcia w postępowaniu administracyjnym strony, która - po zakończeniu tego postępowania - utraciła swój interes prawny w tej sprawie, wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mogą domagać się jej następcy prawni. W takiej sytuacji po zakończeniu postępowania administracyjnego status strony nie wygasa.
Z uwagi na fakt, iż powiązanie decyzji z dnia 21 lutego 1990 r. na sytuację faktyczną i prawną skarżącej jest nadto realne i widoczne - pozbawianie jej możliwości udziału w postępowaniu jest jawnym naruszaniem wyrażonej w art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasady, zgodnie z którą każdy ma prawo do rozstrzygnięcia sporu przed niezawisłym sądem.
W związku z powyższym skoro zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. do wznowienia postępowania administracyjnego - organ winien uczynić zadość przepisom i rzeczone postępowanie na wniosek skarżącej wznowić.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności postanowień i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 P.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Istotą sporu w tej sprawie jest ocena, czy prawidłowo organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania wznowieniowego powołując się na przesłankę złożenia wniosku przez osobę nie mającą przymiotu strony.
Zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a., art. 145a K.p.a. i art. 145b K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 K.p.a., art. 25 K.p.a. i art. 27 K.p.a.;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 K.p.a.);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione;
9) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności akty normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której została wydana decyzja;
10) zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700 z późn. zm.), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Jak należy wywnioskować z akt sprawy, a w tym z wyraźnego stanowiska zajętego w zażaleniu, przesłanką złożenia wniosku o wznowienie postępowania było zaistnienie sytuacji o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. tzn. braku udziału skarżącej (domagającej się wznowienia postępowania) w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 21 lutego 1990 r. Okoliczność, że wnioskodawczyni domagająca się wznowienia postępowania podając, że nie brała bez swojej winy udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją wskazuje zarazem, że taka osoba powinna mieć status strony w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania
oraz zachować ten status do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego.
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania przez podmiot nie mający przymiotu strony powinno skutkować wydaniem przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W sytuacji takiej występuje niedopuszczalność wznowienia z przyczyn podmiotowych.
Przepisem, który określa cechy strony postępowania administracyjnego jest art. 28 K.p.a. który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawową cechą charakteryzująca stronę postępowania administracyjnego jest jej "interes prawny" w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, określany jako kwalifikowany interes faktyczny, tj. nie tylko interes rozumiany jako zainteresowanie podmiotu co do danego rozstrzygnięcia administracyjnego (co wyraża interes faktyczny), ale również materialnoprawna podstawa tego zainteresowania wywodzona z prawa administracyjnego. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie przeważa pogląd, że interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. ma charakter materialnoprawny, który swoje źródło czerpie z norm prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 2164/97, opub. w LEX nr 43262 zgodnie z którym interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku między obowiązującą normą materialnego prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu tj. sferą jego praw lub obowiązków.
Sytuacja, w której brakuje podstaw do uznania danego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy nie istnieje norma wywiedziona z przepisu administracyjnego prawa materialnego z którego wynikają dla tej osoby konkretne prawa lub obowiązki.
Skarżąca I.O. jest następczynią prawną H.P. , która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] . Fakt brania udziału wprost wynika z akt sprawy, w której znajdują się dokumenty związane ze sprawą zakończoną decyzją Architekta Miasta i Gminy w W. z dnia 21 lutego 1990 r.
W sytuacji objętej tą sprawą wniosek o wznowienie postępowania nie złożyła H.p. , ale jej córka (następczyni prawna) która w ogóle nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 21 lutego 1990 r. W związku z tym I.O. nie jest legitymowana do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania to tryb nadzwyczajny, w którym można dochodzić wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji ostatecznej. Jest to postępowanie szczególne, stanowiące odstępstwo od zasady stabilności decyzji administracyjnych. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 145 § 1 wyczerpująco wylicza podstawy wznowienia postępowania nie dopuszczając wykładni rozszerzającej (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1739/97).
Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2002 r. sygn. akt III SA 2415/01). Następca prawny strony, który sam nie uczestniczył w postępowaniu ma uprawnienia wynikające art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., ale tylko wtedy, gdy poprzednik prawny jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją. Okoliczność tą winien wykazać podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania.
Jak mowa wyżej postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania ostatecznych decyzji, a przepisy dopuszczające możliwość wznowienia nie podlegają wykładni rozszerzającej. Art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowi, że żądać wznowienia może tylko ta strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Dopuszczalne jest ubieganie się o wznowienie postępowania przez podmiot będący następcą prawnym strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, ale tylko w szczególnej sytuacji. Tylko wówczas następca prawny może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeżeli wykaże, że poprzednik prawny tej osoby nie uczestniczył we wcześniejszym postępowaniu (którego wznowienia domaga się następca prawny), ale brak tego uczestnictwa nie wynikał z zaniedbań organów administracji ale był skutkiem: a) woli tej strony - przejawiającej się w biernej postawie wobec toczącego się postępowania, bądź b) jej zaniedbań tj. kiedy nie można jej przypisać braku winy odnośnie braku uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym. Ponieważ w tej sprawie z akt wynika, że poprzednik prawny I.O. – H.P. brała udział w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Architekta Miasta i Gminy w W. w dniu 21 lutego 1990 r. decyzji znak: [....] , to tym samym nie zachodzi żadna przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. zgodnie z którą poprzedniczka prawna skarżącej H.P. została pominięta w postępowaniu zakończonym decyzją z 21 lutego 1990 r. Fakt brania udziału przez H.P. w tym postępowaniu nie jest zaprzeczany także przez skarżącą.
Tym samym należy stwierdzić, że w tej sprawie okoliczność braku po stronie skarżącej przymiotu strony jest oczywista i nie budząca żadnych wątpliwości.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.) może zakończyć postępowanie tylko w przypadkach gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest oczywisty, a zatem gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego jest po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 933/14, opub. w LEX nr 1989285).
Pozostałe zarzuty zawarte w skardze są także niezasadne. Zarzuty naruszenia art. 7 K.p.a., art. 75 K.p.a. i art. 77 K.p.a. w związku z art. 136 K.p.a. - poprzez niepodjęcie czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzenie niezbędnego postępowania dowodowego oraz nie uzupełnienie go a przez to poczynienie błędnych ustaleń w sprawie - są niezasadne. Postępowanie wznowieniowe obejmuje merytoryczne rozpoznanie sprawy ale pod warunkiem, że zostaje ono wszczęte. Brak wszczęcia takiego postępowania ma taki skutek, że organowi nie wolno czynić ustaleń merytorycznych w sprawie, a w szczególności prowadzić postępowania dowodowego celem rozpoznania istoty sprawy. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego. Materiał dowodowy na potrzeby ustalenia, kto złożył wniosek o wznowienie postępowania, jaka została podana przesłanka wznowieniowa i czy wnioskodawczyni przysługuje przymiot strony – został w należyty sposób zgromadzony i na tej podstawie organy wywiodły prawidłowe wnioski. Niewątpliwie jest to skrócone postępowanie dowodowe, ale uzasadnione okolicznością ustalania, że wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony.
Zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy skarżonego postanowienia i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do jego uchylenia jest niezasadny, bo [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował ten przepis.
Niezasadny jest także zarzut błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie co w konsekwencji miało skutkować błędną odmową wznowienia postępowania w niniejszej sprawie w związku z naruszeniem art. art. 28 K.p.a. poprzez odmówienie skarżącej prawa strony w postępowaniu administracyjnym. Jak zostało to już wyjaśnione, skarżąca jako następczyni prawna H.P. miałaby prawo do skutecznego domagania się wszczęcia postępowania, gdyby jej poprzedniczka prawna w sposób niezawiniony została pozbawiona udziału w postępowaniu "zwyczajnym" (zakończonym decyzją z 21 lutego 1990 r.). W sytuacji natomiast, w której H.P. brała udział w takim postępowaniu, nie możne odnieść skutku w postaci wszczęcia postępowania złożenie wniosku w tym zakresie przez następczynię prawną tej osoby.
Nie mają znaczenia podnoszone okoliczności co do ewentualnego wprowadzanie w błąd co do tymczasowości decyzji z 21 lutego 1990 r. Z treści tej decyzji nic nie wynika, aby był to akt tymczasowy. Kwestia przebywania właściciela sąsiedniej nieruchomości w swoim budynku także nie ma żadnego znaczenia.
Sąd nie podziela przekonania skarżącej, że skoro jej poprzedniczka prawna H.P. pozostawała w błędzie zarówno w stosunku do stanu faktycznego mającego miejsce na sąsiedniej posesji jak i co do następczych czynności administracyjnych dokonywanych przez organ administracji publicznej - Architekta Miasta i Gminy W. - nie można H.P. przypisać winy co do zaniechania uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym oraz winy w zaniechaniu składania środków zaskarżenia. H.P. brała udział w postępowaniu administracyjnym i to w sposób bezsprzeczny wynika z akt sprawy, a kwestia braku wniesienia odwołania nie oznacza jakiegokolwiek pozbawienia udziału
w postępowaniu.
Przywołany w skardze wyrok sądu administracyjnego dotyczy instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, a jest to całkowicie inna instytucja niż wznowienie postępowania.
Nie ma znaczenia w tej sprawie okoliczność, że obecnie właścicielka sąsiedniej nieruchomości M.L. postanowiła na spornej ścianie podnieść należący do niej budynek z wysokości 6,07 metra do wysokości 8,5 metra. Kwestia nadbudowy budynku (jak się można domyślać) przez M.L. jest całkowicie odrębną sprawą od sprawy zakończonej decyzją z 21 lutego 1990 r., w której organ administracyjny wyraził zgodę na przystąpienie do użytkowania już wówczas rozbudowanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości w W. przy ul. [....] . Tym samym decyzja ta nie dotyczyła żadnej rozbudowy czy budowy, a jedynie wyrażenia zgody na użytkowanie budynku, który przed dniem 21 lutego 1990 r. został już rozbudowany. Być może kwestia obecnej rozbudowy na sąsiedniej działce jest lub może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, ale nie jest to przedmiotowo tożsame postępowanie z przedmiotem postępowania zakończonym decyzją z 21 lutego 1990 r.
Także wywody zawarte w skardze co do znaczenia art. 28 K.p.a. i związku tego artykułu z rozbudową na działce sąsiedniej – nie uzasadniają przyjęcia, że sama skarżąca posiada przymiot strony w postępowaniu wznowieniownym dotyczącym decyzji z dnia 21 lutego 1990 r. znak: [....] . Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest w tej sprawie także niezasadny, skoro skarżącej nie przysługuje przymiot strony w celu wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 lutego 1990 r. Fakt braku posiadania przymiotu strony jest przy tym oczywisty i nie wymaga prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Skarżąca nie została zaś w żadnym zakresie pozbawiona prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Tym samym skoro w tej sprawie organy administracyjne nie naruszyły przepisów postępowania, a zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, to skarga jako bezzasadna podlega na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło