II SA/Rz 1134/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także SKO, Kolegium) po rozpoznaniu odwołania M. K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego utrzymało ją w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 27 ust. 7 pkt 1, pkt 2, pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228), określanej następnie jako "u.p.u.a.". Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...], w związku z bezskuteczną egzekucją alimentów zasądzonych na rzecz J. K., J. K. oraz A. K., przyznane zostały na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla wymienionych wierzycieli w łącznej wysokości 1500 zł. We wskazanym okresie wypłacono z funduszu alimentacyjnego świadczenia w kwocie 18 000 zł. Z uwagi na fakt, że na poczet zadłużenia z tytułu tychże świadczeń w podanym okresie świadczeniowym nie wpłacono żadnej kwoty, wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o zwrocie przez M. K. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla wierzycieli J. K., J. K. oraz A. K., a wypłaconych w okresie od 1 października 2013r. do 30 września 2014 r. w wysokości 18 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Odwołanie od tego ostatniego rozstrzygnięcia złożył M. K., którego imieniem działał kurator dla nieobecnego - adwokat M. B. Środek zaskarżenia zawiera wniosek o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co skutkowało całkowicie dowolnymi i nieuprawnionymi ustaleniami faktycznymi. Wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy zinterpretowano na niekorzyść strony, co stanowi naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego jej interesu i w rezultacie doprowadzono do wadliwego rozstrzygnięcia. Ponadto, zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem zasad wskazanych w art. 107 § 3 K.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, co uniemożliwiło zapoznanie się z motywami działania organu I instancji. SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymało zakwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 1a u.p.u.a. dłużnik alimentacyjny obowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W związku z powyższym, w myśl art. 27 ust. 2 u.p.o.a. organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego (lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego) decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że przepisy wspomnianej ustawy nie przewidują możliwości odstąpienia od wydania takiej decyzji. Z uwagi na powyższe, w ocenie SKO, kwestionowane odwołaniem rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z prawem i nie może zostać uchylone ze względu na trudną sytuację składającego ten środek zaskarżenia. Zdaniem organu II instancji, w sprawie nie wystąpiły także przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Występujący w sprawie, jako kurator M. K., adwokat M. B. zaskarżył decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania z powodu naruszenia przepisów postępowania o możliwym wpływie na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, co doprowadziło do nieuprawnionych i dowolnych ustaleń faktycznych, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej uchylenie, ponawiając argumentację zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego obejmuje zgodność z prawem zapadłych rozstrzygnięć administracyjnych, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.). Tylko wymienione przez ustawodawcę uchybienia przepisom prawnym mogą stanowić podstawę eliminacji kwestionowanego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. przesłanką uchylenia decyzji jest naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei ustalenie przesłanek nieważności określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach obliguje do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji (art. 145 § 2 P.p.s.a.). Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 maja 2015 r., zobowiązującą M. K. do zwrotu kwoty 18.000 zł, tytułem świadczeń alimentacyjnych wypłaconych za okres od 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (w dniu orzekania przez organ II instancji - Dz. U. z 2015 r., poz. 859), organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, dopóki decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie zostanie wzruszona i wyeliminowana z porządku prawnego w jednym z dostępnych trybów weryfikacji, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to organy administracji są związane decyzją przyznającą świadczenia alimentacyjne i na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie tej decyzji. Stanowisko to jest utrwalone w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki NSA z 16 kwietnia 2014 r., I OSK 525/13, z 29 lipca 2011 r., I OSK 546/11 i z 11 stycznia 2013 r., I OSK 1200/12). Powyższe oznacza, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nie jest decyzją uznaniową. Decyzja ta jest związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 u.p.u.a. organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, tj. ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego kwot, wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. W świetle tych przepisów bezspornym jest, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. Przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie akta sprawy zawierają materiał dowodowy, który pozwala na uznanie, że orzekające w sprawie organy administracyjne dokonały w sprawie prawidłowych ustaleń, które pozwoliły na wydanie zaskarżonej decyzji. Mianowicie, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] października 2013 r., którą przyznano J. K/., J. K. i A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500 zł miesięcznie, łącznie 1.500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Łączna kwota wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych należności, za objęty wskazaną wyżej decyzją okres czasu wyniosła 18.000 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, by za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. dłużnik alimentacyjny wpłacił jakiekolwiek należności. Ustalenia tego nie kwestionuje ani ustanowiony dla M. K. kurator dla nieznanego z miejsca pobytu, ani zebrany w sprawie materiał dowodowy nie nasuwa w tej materii żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie administracyjnej, jak wyżej wskazano, organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności do ustalenia zobowiązania skarżącego wobec organu wypłacającego osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego i w oparciu o tak poczynione ustalenia wydały decyzję znajdującą oparcie w art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzuty podnoszone przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu M. K. sprowadzające się do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 7 i 107 § 3 k.p.a. - w sytuacji kiedy nie wskazuje on, jakich to dowodów organy nie przeprowadziły, ani nie przedstawia sam jakichkolwiek dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia poczynione przez organy - nie mogą odnieść żadnego skutku. Dokonane w sprawie ustalenia upoważniają do stwierdzenia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy obligował organy do wydania, w oparciu o art. 27 ust. 2 u.p.u.a., objętą kontrolą decyzję. Dodać jednocześnie należy, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd ocenia ją według stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania. W takiej sytuacji późniejsze uchylenie przez ustawodawcę przepisu art. 27 ust. 2 u.p.u.a. nie może mieć wpływu na kwestię oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w okresie, kiedy w porządku prawnym funkcjonował jeszcze art. 27 ust. 2 wskazanej ustawy. Uznając, iż skarga z przyczyn wskazanych wyżej, nie zasługuje na uwzględnienie, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.