II SA/Bd 193/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji o posiadanym majątku dłużnika oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący H. M., w związku z toczącą się sprawą o egzekucję wierzytelności, wystąpił do Starosty [...] o udzielenie informacji o majątku dłużnika R. O., w celu ustalenia, czy dłużnik jest właścicielem, współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] r., [...] Starosta T., na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm., dalej powoływanej też jako pgik), odmówił skarżącemu udzielenia informacji o majątku dłużnika, wskazując, że celem wniosku strony nie jest uzyskanie informacji z ewidencji gruntów i budynków o konkretnych, wskazanych gruntach, budynkach lub lokalach, lecz poszukiwanie nieznanego majątku nieruchomego dłużnika, co stanowi w istocie żądanie udzielenia informacji o charakterze nie tylko przedmiotowym, ale i podmiotowym, do których to uzyskania (informacji podmiotowych) konieczne jest posiadania interesu prawnego opartego na przepisie prawa materialnego (art. 24 ust. 5 pkt 3 pgik), którego wnioskodawca w przedmiotowej sprawie nie wykazał. Organ podkreślił, że ujawnienie majątku dłużnika należy do sfery postępowania cywilnego, a nie administracyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z jednoczesnym zobowiązaniem go do udzielenia wnioskowanej informacji. Skarżący zarzucił organowi błędne rozumienie pojęcia interesu prawnego i sposobu jego wykazania. Według skarżącego art. 20 ust.2 pgik stanowi jednoznaczną i oczywistą podstawę zobowiązującą organ do udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Skarżący podkreślił, że istnieją normy prawa materialnego uprawniające go do żądania udzielenia mu wnioskowanych informacji. Wskazał, że interes prawny skarżącego polega na ochronie prawa majątkowego wierzyciela, jakim jest jego wierzytelność. Powołał się przy tym na art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, wskazujący na ochronę wierzytelności i innych praw majątkowych, którymi w jego ocenie są również wierzytelności. Ponadto skarżący podkreślił, iż to wierzyciel w świetle art. 797 kpa wskazuje organowi majątek, z którego ma być prowadzona egzekucja. Wywodząc również, że ustawodawca nie rozstrzygnął według jakich kryteriów należy udostępniać dane ewidencyjne skarżący zarzucił organowi, iż ten w sposób nieuprawniony przyjął pierwszeństwo kryteriów przedmiotowych nad kryteriami podmiotowymi. W wyniku rozpoznania ww. odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r., powołując stanowisko organu I instancji, iż informacja o nieruchomościach dłużnika potrzebna skarżącemu do egzekucji należności wobec dłużnika ma charakter podmiotowo-przedmiotowy i jako zawierająca dane podmiotowe, wymaga w świetle art. 24 ust. 5 pkt 3 pgik wykazania interesu prawnego, czego w sprawie nie uczyniono, gdyż ochrona prawa majątkowego w postaci wierzytelności, czy też dyspozycja art. 797 kpc nie świadczy o istnieniu takiego interesu. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji i zobowiązania Starosty [...] do udzielenia żądanej informacji. Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie: - art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 pgik poprzez błędne przyjęcie, że pomimo, iż dane dotyczące właściciela nieruchomości są umieszczane w ewidencji gruntów i budynków nie mogą być udostępniane; - art. 24 ust. 2 pgik poprzez przyjęcie, ze dane dotyczące właściciela nieruchomości nie są danymi jawnymi, - art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie. - z ostrożności procesowej także art. 24 ust. 5 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 pgik poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał interesu prawnego. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organy niewłaściwie ustaliły treść i żądanie wniosku z dnia [...] r., jako że skarżący nie domagał się udzielenia mu informacji o osobie właściciela konkretnej nieruchomości, lecz jedynie informacji, czy określona osoba jest właścicielem nieruchomości. Skarżący nie żądał więc podania danych osobowych właściciela, gdyż te znał, a oczekiwał wyłącznie wskazania, czy podmiot ten rzeczywiście takim właścicielem jest. Wniosek był więc skierowany na poszukiwanie informacji przedmiotowej, a nie- jak przyjęły organy -informacji podmiotowej. W tym kontekście skarżący podkreślił, że wyłączenie jawności danych ewidencji gruntów i budynków dotyczy jedynie danych odnoszących się do podmiotu, a nie przedmiotu, ma więc zastosowanie, gdy wnioskodawca dysponując danymi przedmiotowymi poszukuje odpowiednich danych podmiotowych. Wskazując, że ewidencja gruntów i budynków jest co do zasady jawna oraz, że wyjątki do tej zasady muszą być interpretowane ściśle skarżący stwierdził, że w sytuacji, gdy wnioskodawca wskazał na konkretnego właściciela, organ powinien był wskazać na normę prawną, która zabrania mu ujawnienia informacji o numerze działki (a nie o właścicielu). Podkreślił przy tym, że wyłączenie jawności ewidencji w stosunku do właściciela nieruchomości dotyczy jego danych osobowych (np. adresu, formy współwłasności), a nie wskazania, co jest przedmiotem tej własności, o co to wystąpił skarżący. Niezależnie od powyższego skarżący powołał się na interes prawny wynikający z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konsytuacji RP, a polegający na ochronie prawa majątkowego w postaci wierzytelności. Wskazał jednocześnie na normy postępowania cywilnego zobowiązujące egzekwującego wierzyciela do wskazania dokładnych danych dotyczących nieruchomości, do których egzekucja ma być kierowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia możliwości udostępnienia wierzycielowi przez organ administracyjny informacji o majątku dłużnika w postaci nieruchomości, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.). Zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się w zasadzie do tego, iż zdaniem skarżącego żądane przez niego informacje są informacjami o charakterze przedmiotowym, gdyż dotyczą danych wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.g.k. i w związku z tym powinny być jej udostępnione na podstawie art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2, a jeśli nawet, gdyby przyjąć interpretację, iż mają one również dodatkowo charakter podmiotowy, obejmujący dane określone w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. , to skarżącemu jako wierzycielowi legitymującemu się tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko dłużnikowi ma interes prawny w uzyskaniu tych informacji na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 3. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 tej ustawy przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zawartość ewidencji gruntów i budynków określa art. 20 pgik, natomiast zasady dostępu do jej danych art. 24 pgik. I tak w myśl art. 20 ust. 1 pgik ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1; 3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.); 5) wartość katastralną nieruchomości; 6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich (art. 20 ust. 2 pgik. Na tle przytoczonych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych dokonano podziału informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na dane o charakterze przedmiotowym oraz dane o charakterze podmiotowym. Za informacje o charakterze przedmiotowym, a więc odnoszącym się wyłącznie do rzeczy w postaci gruntów, budynków i lokali uznaje się informacje, o których stanowi art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 pgik, natomiast za informacje podmiotowe, czyli wiążące się danymi osób i jednostek dysponujących prawem własności do gruntu, budynku lub lokalu, przyjmuje się informacje określone w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 pgik (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1181/09; wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1553/09; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 548/10; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2871/13). Powyższe rozróżnienie znajduje odzwierciedlenie także w treści art. 24 pgik, stanowiącym o zasadach dostępu do danych ewidencyjnych. W ust. 2 i 4 tego artykułu ustawodawca przewidział bowiem, iż informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne i że każdy z zastrzeżeniem ust. 5 może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, natomiast w ust. 5 art. 24 pgik określił, że dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane (tj. dane o charakterze podmiotowym), są udostępniane i wydawane jedynie na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie. W świetle regulacji art. 24 pgik nie ulega wątpliwości, że dopuszczalność udostępnienia danych na podstawie art. 24 ust. 5 pgik, a więc danych o charakterze podmiotowym powiązana została z okolicznością władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem, bycia organem administracji publicznej albo podmiotem realizującym zadania publiczne, bądź też z przysługiwaniem wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu danych. Natomiast udzielenie informacji na podstawie art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 pgik, a zatem informacji z operatu ewidencyjnego innych nie określone w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 pgik (informacji o charakterze przedmiotowym) nie zostało obwarowane tymi kryteriami. Informacje o których mowa w art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 pgik mogą być jednak udostępnione przez organ tylko wtedy, gdy wnioskodawca wskaże konkretnie grunty, budynki lub lokale, co do których żąda informacji. W kontekście przywołanych przepisów i poczynionych do nich uwag stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że skarżący wystąpił do Starostwa Powiatowego w R. z wnioskiem o udzielenie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3, co z kolei rodziło potrzebę wykazania interesu prawnego w uzyskaniu przewidzianych w powołanym przepisie informacji. Wniosek skarżącego dotyczył bowiem udostępnienia danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wskazanie, czy dłużnik skarżącego jest właścicielem, współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Wnioskodawca domagał się zatem wskazania nieruchomości do których konkretnej, wymienionej we wniosku osobie mogą przysługiwać określone prawa rzeczowe. Niemniej jednak w żaden sposób nie sprecyzował on, o jakie konkretnie nieruchomości chodzi. Tak sformułowany wniosek, wbrew stanowisku skarżącego, w istocie wykazuje cechy żądania uzyskania informacji o charakterze także podmiotowym. Skarżący oczekuje bowiem poszukiwania przez organ ewidencyjny bliżej nieokreślonych nieruchomości będących własnością dłużnika skarżącego. Zatem w pierwszej kolejności organ musiałby ustalić, czy osobie wskazanej we wniosku przysługują w ogóle jakieś prawa rzeczowe. Taka treść wniosku w ocenie Sądu nie pozwala zakwalifikować żądanych informacji jako jawnych i powszechnie dostępnych w rozumieniu art. 24 ust. 2 i 4 pgik, bowiem czynności, których domaga się wnioskodawca (poszukiwanie majątku nieruchomego dłużnika) przekraczają zakres obowiązków organów ewidencyjnych w sprawach dotyczących udzielenia informacji o gruntach, budynkach i lokalach (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 548/10; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2871/13). Tym samym więc wniosek skarżącego, ze względu na zakres żądania, mógł być rozpatrywany jedynie w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 pgik, co wymagało istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w tym zakresie. W ocenie Sądu skarżący takiego interesu nie posiada. Skarżący nie wskazał bowiem przepisu prawa materialnego, który zobowiązywałby organ do udostępnienia żądanych danych. Takiego obowiązku nie kreuje bowiem art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Wbrew stanowisku skarżącego, interesu prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 pgik nie tworzy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużnika wskazanego we wniosku o udzielenie informacji z ewidencji gruntów i budynków. Jak zasadnie wskazano to w przywołanych wyżej wyrokach NSA z dnia 8 lutego 2011 r. i 26 sierpnia 2015 r., uzyskanie danych, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 pgik przez inne podmioty niż wymienione w art. 24 ust. 5 pkt 1 i 2 pgik ustawodawca uzależnił od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Brzmienie tego przepisu nakazuje ograniczenie prawa dostępu do danych, jedynie do tych osób, których prawa i roszczenia mają charakter prawnorzeczowy i jako takie wiążą się z nieruchomością. Takiego charakteru nie ma natomiast roszczenie skarżącego, który wykazał jedynie istnienie zobowiązania pieniężnego. Nie jest to zatem interes prawny w rozumieniu art. 24 ust 5 pkt 3 pgok. Ponadto wskazać należy, że właściwym trybem dla poszukiwania majątku nieruchomego dłużnika jest tryb należący do sfery postępowania cywilnego, nie zaś administracyjnego. Właściwe w tej materii będą więc przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące procedury egzekucyjnej tj. art. 785-920 kpc (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 560/06, Lex nr 349769, wyrok NSA z dnia 2 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1181/09, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1839/12). W tym stanie rzeczy, uznając rozstrzygnięcia organów obu instancji za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.