II OZ 1159/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 158/16 o odrzuceniu skargi M. P. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 158/16 odrzucił skargę M. P. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie trzech odpisów skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego (z uwagi na nieobecność adresata 15 marca 2016 r. przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, umieszczając zawiadomienie o powyższym w oddawczej skrzynce pocztowej; przesyłkę awizowano powtórnie 23 marca 2016 r. a następnie zwrócono Sądowi) i wezwanie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 29 marca 2016 r. W wyznaczonym terminie, tj. do dnia 5 kwietnia 2016 r., skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi ani nie nadesłał odpisów skargi. Z tego powodu Sąd skargę odrzucił. W piśmie z dnia 18 maja 2016 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący wniósł o "przywrócenie terminu postępowania w celu uzupełnienia braków w skardze". Skarżący podał, że nie otrzymał powiadomienia ani wezwania w sprawie uiszczenia wpisu sądowego oraz nadesłania odpisów skargi. Podniósł, że dniach od 17 lutego do 15 marca 2016 r. oraz 23 marca 2016 r. poczta nie doręczała mu żadnych pism ani awiza a był wtedy w domu wraz z żoną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z kolizją środków prawnych wymienionych w art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. wniosku o przywrócenie terminu, oraz w art. 194 p.p.s.a. - zażalenia. Skarżący w zażaleniu na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2016 r. sformułował bowiem jednocześnie odrębny wniosek procesowy o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uzupełnienia braków formalnych skargi, który nie mógłby zostać rozpoznany w ramach środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd I instancji prawidłowo w pierwszej kolejności nadał bieg zażaleniu. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OZ 935/15; z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 197/16; z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 709/16; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnienia wymaga, że jeśli strona uważa, że nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, to siedmiodniowy termin do złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu rozpocznie bieg dopiero w dacie doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi (por. cyt. wyżej orzecznictwo). Wniosek taki powinien zawierać wskazanie nadzwyczajnej (niedającej się przezwyciężyć) przeszkody, która zaistniała w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uzupełnienia braków formalnych skargi, a tym samym uniemożliwiła terminowe dokonanie tych czynności. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wniosku o przywrócenie terminu nie można uzasadniać argumentami kwestionującymi fakt doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Aby bowiem termin do dokonania czynności procesowej mógł rozpocząć swój bieg, konieczne jest prawidłowe doręczenie wezwania w tym zakresie. Niedoręczenie wezwania nie otwiera terminu do uzupełnienia braków, a zatem nie może być mowy o jego uchybieniu. Kwestia ta może być ewentualnie podniesiona, ale w środku zaskarżenia kwestionującym prawidłowość odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego i nieuzupełenienia braków formalnych (zob. postanowienie NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OZ 950/16; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie takie zażalenie zostało wniesione - jest to obecnie rozpoznane zażalenie i to na tym etapie badaniu podlega kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu wezwań do uzupełnia braków fiskalnych i formalnych skargi. Twierdzenie skarżącego, jakoby nie otrzymał on wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie znajduje potwierdzenia w aktach sądowych. Przede wszystkim w aktach tych znajduje się egzemplarz pism wysłanych do skarżącego: zarówno wezwania do usunięcia braków skargi (k. 21), jak i pisma doręczającego odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 22). Co więcej, w aktach tych znajduje się też zwrócona do Sądu przesyłka zawierająca powyższe wezwania (k. 23), doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Jak wynika z adnotacji doręczyciela zamieszczonych na przesyłce oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłka została skuteczenie doręczona adresatowi w przewidzianym trybie. W dniu 15 marca 2016 r. pozostawiono zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru we właściwej placówce w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, a powtórne zawiadomienie pozostawiono dnia 23 marca 2016 r. Z uwagi na nieodebranie przesyłki w wyznaczonym terminie w dniu 31 mraca 2016 r. zwrócono ją do adresata, tj. Sądu, a ten uznał ją za skutecznie doręczoną (w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a.) z dniem 13 kwietnia 2016 r. W tej sytuacji nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwania do nadesłania odpisów skargi. Nie mogła zostać uwzględniona argumentacja zażalenia zmierzająca do obalenia domniemania wynikającego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Gołosłowne były twierdzenia skarżącego co do nieotrzymania zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w placówce. Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Strona, chcąc udowodnić okoliczność przeciwną od wynikającej z dokumentu urzędowego, powinna przedstawić na to dowód. Tymczasem skarżący, powołując się na brak zawiadomień, wskazał tylko, że w podanym przez niego okresie był w domu razem z żoną. Twierdzenie o niedoręczeniu przesyłki nie zostało poparte żadnym dowodem, w szczególności skarżący nie wykazał, aby z uwagi na stwierdzoną nieprawidłowość doręczenia przesyłki złożył reklamację do operatora pocztowego (w tym wypadku [...]). Dopiero ewentualny wynik tej reklamacji mógłby natomiast stanowić poparcie dla tezy skarżącego o nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej okoliczności nie dają podstaw do podważenia prawidłowości doręczenia skarżącemu wezwań do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie jej 3 odpisów. Niewątpliwie w wyznaczonym terminie skarżący nie dokonał powyższych czynności procesowych, skutkiem czego było odrzucenie jego skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., jak i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (niepowołanego w zaskarżonym postanowieniu, aczkolwiek mającego zastosowanie w sprawie, co wprost wynika z uzasadnienia postanowienia). Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę wraz z zaprezentowaną w nim argumentacją należy uznać za prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.