II OZ 709/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. D. i M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 479/15 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T. D. i M. G. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. 5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 479/15 odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T. D. i M. G. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności. Sąd wskazał, że pismami z dnia 8 czerwca 2015 r. wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: uiszczenie wpisów sądowych w kwocie po 500 zł oraz nadesłania 47 poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów skargi. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone do rąk skarżących w dniu 11 czerwca 2015 r. (k. 60, 61 akt sądowych). Skarżący zostali jednocześnie pouczeni, że niewykonanie wezwań w terminie 7 dni będzie skutkować odrzuceniem skargi, a także o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W zakreślonym terminie, to jest do 18 czerwca 2015 r. skarżący nie uiścili wpisu, a także nie nadesłali odpisów skargi. W dniu 19 czerwca 2015 w siedzibie Sądu skarżący złożyli osobiście wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz o wyrażenie zgody na dostarczenie odpisów skargi w formie skanów przesłanych za pośrednictwem poczty elektronicznej lub na nośniku CD. Prawomocnymi postanowieniami z dnia 20 sierpnia 2015 r. (dot. M.G.) oraz 3 września 2015 r. (dot. T. D.) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. D. i M. G. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącym w dniu 29 października 2015 r. W dniu 5 listopada 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżących zawierające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 222 akt sądowych). Wraz z wnioskiem skarżący uiścili wpis sądowy oraz przedłożyli 47 odpisów skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż do uchybienia terminowi doszło bez ich winy. Z niewiadomych im przyczyn osoba, która podjęła się w ich imieniu złożyć do Sądu wniosek o prawo pomocy oraz wniosek o złożenie kopii skargi w postaci skanów za pośrednictwem poczty elektronicznej lub na nośniku CD, nie dochowała terminu nie informując ich o tym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołał art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." i wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Błędy i zaniedbania osoby, którą posłużył się skarżący obciążają jego samego, a tym samym nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Sąd wskazał, że skarżący byli pouczeni o konsekwencji niezachowania terminu do dokonania wezwania do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braków formalnych skargi. Niedochowanie terminu przez osobę, którą posłużyli się do dokonania czynności obciąża skarżących, zwłaszcza, że skarżący nie wskazali okoliczności, które udaremniły tej osobie dokonanie czynności w terminie. Na powyższe postanowienie skarżący złożyli zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. Odpowiedź na zażalenie wniósł uczestnik postępowania - [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w G., wnosząc o oddalenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, T. D. i M. G. oprócz wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi złożyli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r. odrzucające ich skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], które nie zostało jeszcze rozpoznane. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest tymczasem pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. postanowienia NSA: z dnia 20 marca 2013 r., I FZ 39/13; z dnia 29 stycznia 2015 r., I OZ 49/15; z dnia 25 czerwca 2013 r., II OZ 489/13; z dnia 5 grudnia 2012 r., II FZ 960/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas bowiem czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, w której strona wnosi jednocześnie zażalenie podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Tymczasem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał wniosek skarżących o przywrócenie terminu. Wniesienie zażalenia od postanowienia odrzucającego skargę stworzyło procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i z tej przyczyny postanowienie zapadłe w wyniku takiego rozpoznania podlegało uchyleniu, a sam wniosek o przywrócenie terminu odrzuceniu. W niniejszej sprawie odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu nie zamyka drogi do ponownego wystąpienia z takim wnioskiem. Termin do jego złożenia rozpocznie bieg w dacie doręczenia odpisu postanowienia rozstrzygającego zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ----------------------- 4