I SA/Bk 360/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Wójt Gminy S., działając na podstawie art. 239a oraz art. 239b § 1 pkt 1 i 4 oraz § 2-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 - dalej powoływana w skrócie "o.p.") nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] sierpnia 2015 r., określającej O. S.A. w W. (dalej powoływana jako "Spółka") wysokość podatku od nieruchomości na 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Organ posiada również informację od Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., że wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Spółka dotychczas nie wykonała zobowiązania i zdaniem wójta dąży do jego przedawnienia. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Na wstępie, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 121 o.p. Kolegium wskazało, że za prowadzącą do naruszenia tej zasady nie można uznać sytuacji, w której organy podatkowe nie informują podatnika o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym i nie zawiadamiają go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do niego, gdy jednoznacznie przepis prawa wyłącza tego rodzaju obowiązki organu w sprawie dotyczącej rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 165 § 5 pkt 3 i art. 200 § 2 pkt 1 o.p.). W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie ziścił się warunek z punktu 4 art. 239b § 1 o.p., a mianowicie okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż 3 miesiące. Ponadto wójt posiadał informację, z której wynikało, że wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (art. 239b § 1 pkt 1 o.p.). Spełniona została również druga przesłanka, tj. uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Kolegium zauważyło, że czynności podejmowane przez Spółkę w trakcie toczącego się postępowania uzasadniają tezę, że celem jej było dążenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Spółka nie wypełniała wezwań wójta w zakresie przedstawienia żądanych dokumentów i udzielenia znanych jej informacji. Przekazywane pisma nie wnosiły żadnych istotnych elementów do ustalenia stanu faktycznego w przedmiocie opodatkowania budowli. Spółka uiściła zobowiązanie dopiero po otrzymaniu postanowienia wójta o nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Z tego także uprawniony jest w ocenie organu odwoławczego wniosek, że Spółka nie zamierzała wykonać nieostatecznej decyzji z uwagi na zbliżający się okres przedawnienia. W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzucając naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 o.p. poprzez brak uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy S. nie zostanie przez skarżącą Spółkę wykonane przed terminem przedawnienia. Zdaniem autora skargi, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie przywołał w istocie żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez Skarżącą. Za uprawdopodobnienie nie można uznać tego, że Spółka nie wykonała uprzednio doręczonej decyzji organu I instancji i że złożyła odwołanie, zajmując w nim odmienne stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd po rozpoznaniu sprawy w jej granicach (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W przedmiotowej sprawie kluczową stała się kwestia zasadności nadania przez Wójta Gminy S. rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2015 r., która określała Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Zgodnie z art. 239a o.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Prawne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej określone zostały w art. 239b § 1 i 2 o.p., przy czym z pkt 4 § 1 tego artykułu wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś w § 2 tego artykułu ustawodawca wskazał, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Pewne wątpliwości interpretacyjne może budzić relacja poszczególnych przesłanek zawartych w art. 239b § 1 o.p. do przesłanki wynikającej z § 2 tego artykułu. W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że osobliwość tego rozwiązania polega na tym, że samo stwierdzenie zaistnienia jednej z wyliczonych w art. 239b § 1 przesłanek pokrywa się niejako z uprawdopodobnieniem (o którym mowa w art. 239b § 2 o.p. – dopisek Sąd), a w każdym razie czyni je bardzo łatwym (Zb. Kmieciak, Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 76-77). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że jeżeli okres pozostały do upływy terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 o.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 o.p. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1307/12; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 14 stycznia 2014 r. I FSK 260/13; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 523/12, a także z dnia 27 sierpnia 2014 r. I FSK 1316/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych – www.nsa.gov.pl). Stanowisko to w pełni podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Należy zatem podkreślić, że przesłanki wymienione w art. 239b § 1 o.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239 § 2 o.p.). Jeżeli organ podatkowy powołuje się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności, jak też dotychczasowe postępowanie podatnika. Na takie okoliczności powołały się w tej sprawie organy podatkowe. Należy mieć przede wszystkim na uwadze, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2010 r. i w momencie orzekania przez organ I instancji do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres (mniej niż 3 miesiące). Trzeba też zaznaczyć, że czynności podejmowane przez Spółkę w trakcie toczącego się postępowania uzasadniają tezę, że ich celem było dążenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka nie wypełniała wezwań organu w zakresie przedstawienia żądanych dokumentów i udzielenia znanych jej informacji. Tego typu postawa kontrolowanego nosiła znamiona obstrukcji procesowej. Należy też wskazać, że Spółka skorzystała ze swojego prawa do odwołania się od decyzji pierwszoinstancyjnej. Wszystko to uzasadniało obawę, że zobowiązanie wynikające z decyzji mogło nie zostać wykonane. Tym samym za bezzasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 210 § 4 i art. 239b § 2 o.p. Zaskarżone postanowienie nie narusza też innych przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, skargę jako niezasadną, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.