II OSK 1819/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 120/16 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2005 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rawiczu na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał J. G. rozbiórkę rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu – zakładu przetwórstwa i uboju indyka (wymiary rozbudowanej części 42,85 x 26,80 m), położonego na działce nr [...]. Skargę na powyższą decyzję ostateczną oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 610/08), zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego orzeczenia wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r. (sygn. akt II OSK 189/09). Wydanym w dniu 18 listopada 2013 r. upomnieniem wezwano J. G. do wykonania ww. obowiązku, zaś w dniu 24 października 2014 r. wystawiono tytuł wykonawczy i nałożono na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 951.088,32 zł. Wnioskiem z dnia 17 lipca 2015 r. J. G. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego w zakresie uiszczenia grzywny w celu przymuszenia, wskazując na wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z uwagi na fakt, że w dniu 2 czerwca 2015 r. zbyła działkę nr [...] na rzecz D. G. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rawiczu na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie nałożonej grzywny w celu przymuszenia wobec J. G. Jak wskazał organ, w świetle informacji uzyskanych od Powiatowego Inspektora Weterynarii w Rawiczu zakład położony na nieruchomości w [...] stanowi wyłącznie własność J. G., a weterynaryjny numer indentyfikacyjny stanowi jeden zintegrowany obiekt, w którym prowadzona jest działalność zgodnie z zatwierdzonym projektem technologicznym. Fakty te potwierdza wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zdaniem organu, skarżąca mimo przeniesienia własności nieruchomości, na której znajduje się zakład przetwórstwa i uboju indyka na rzecz innej osoby nie utraciła posiadania tej nieruchomości i ma nadal do niej dostęp, faktycznie nią włada. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu zażalenia J. G. – na podstawie art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny nie popełnił błędu co do osoby zobowiązanej, gdyż w momencie wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 24 października 2014 r. oraz w momencie wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] października 2014 r. osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] października 2005 r. była zainteresowana. Natomiast zbycie przedmiotowej działki nastąpiła dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na postanowienie organu II instancji z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie zarzutów do tytułu wykonawczego. Skargę na powyższe postanowienie złożyła J. G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał ją za niezasadną. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki dla umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia wymierzonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. Egzekwowanie przedmiotowego obowiązku rozbiórki ma swoje źródło w ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] października 2005 r. Adresatem tej decyzji była skarżąca i nie została ona do chwili obecnej wykonana, zaś skarżąca począwszy od wydania tej decyzji w istocie podejmowała działania zmierzające do uniemożliwienia wykonania przedmiotowego nakazu rozbiórki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, szczególnie z pkt 4 i 5 tego przepisu. Z samego faktu zbycia własności przedmiotowej nieruchomości, co nastąpiło już po wydaniu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym postanowienia w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki (postanowienie z dnia [...] października 2014 r.), nie wynika, by zachodził błąd co do osoby zobowiązanej, jak też niemożność wykonania przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Podnoszenie przesłanki z art. 33 § 1 pkt 4 ww. ustawy nie może natomiast zmierzać w kierunku ustalenia, kto z adresatów decyzji rozbiórkowej jest obowiązany do dokonania rozbiórki przedmiotowej samowoli budowlanej (art. 29 § 1). Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. W sytuacji, zaś gdy decyzja nakazująca rozbiórkę i wystawiony tytuł wykonawczy skierowane zostały do tego samego podmiotu, to nie można mówić o jakimkolwiek błędzie dotyczącym osoby zobowiązanej. Fakt zbycia własności przedmiotowej nieruchomości jest natomiast bez znaczenia w świetle art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak podkreślił Sąd, skarżąca co najmniej od sześciu lat, ma świadomość ciążącego na niej bezwzględnego obowiązku nakazu rozbiórki, którego to jak dotąd nie zrealizowała. Dokonanie przez skarżącą w dniu 2 czerwca 2015 r. na rzecz najbliższego członka rodziny sprzedaży części nieruchomości, zabudowanej obiektem powstałym w warunkach samowoli budowlanej, stanowiło oczywistą próbę kolejnego odwleczenia w czasie wykonania przedmiotowego obowiązku. Nie znajdzie również zastosowania w sprawie przepis art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie zawiera on jakichkolwiek regulacji dotyczących losów postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zbywcy rzeczy. Niniejsza sytuacja nie dotyczy obowiązków związanych z nieruchomością, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.). Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez stronę przeciwną art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiającego się w odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko J. G. w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej, gdyż w tytule wykonawczym z dnia 24 października 2014 r. dotyczącym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego – kurnika to skarżąca występuje w roli zobowiązanej do wypełnienia obowiązku wynikającego z ww. tytułu, gdy tymczasem w chwili obecnej przedmiotowy obowiązek obciąża nabywcę kurnika; 2. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie strona przeciwna dopuściła się również naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec J. G. w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy nałożone na nią w postępowaniu egzekucyjnym obowiązki wygasły; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez stronę przeciwną art. 28a w zw. z art. 124 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiającego się w błędnym przyjęciu, iż w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanej, postępowanie egzekucyjne winno być kontynuowane bez wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć względem samej zobowiązanej, podczas gdy sprzedaż zakładu produkcyjnego objętego tytułem wykonawczym spowodowała konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego względem J. G. w zakresie obowiązku uiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez stronę przeciwną art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 70 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiające się w braku zgromadzenia przez organ egzekucyjny wyczerpującego materiału dowodowego w zakresie ustalenia, kto "posiada" i "zarządza" sporną częścią zakładu produkcyjnego, co doprowadziło organ do wydania postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o błędne ustalenia stanu faktycznego. Wskazując na powyższe podstawy kasacji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając wniesioną w sprawie kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, podzielić należało pogląd Sądu pierwszej instancji, akceptujący w tym zakresie stanowisko organów egzekucyjnych, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia. "Błąd co do osoby zobowiązanej", o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma miejsce, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązaną określono osobę, na której nie ciąży obowiązek spełnienia określonego świadczenia, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (P. Pietrasz. Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Kijowski R. D. (red.). Wyd. II, LEX/el 2015). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła. W decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek z dnia [...] października 2005 r. i w tytule wykonawczym z dnia 24 października 2014 r. wskazano tę samą osobę, tj. skarżącą. Tym samym nie wystąpiły rozbieżności co do osoby zobowiązanej, a co z kolei czyniło bezzasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podobnie oddaleniu podlegał zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem obowiązek "nie wygasł z innego powodu". Przesłankę tę należy wiązać z takimi zdarzeniami jak zapłata zobowiązania, czy jego przedawnienie. Za bezzasadne należy też uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1, art. 70, art. 7 K.p.a. oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem wszystkie konieczne dla rozpoznania wniosku zobowiązanej okoliczności zostały wyjaśnione. Nie zasługiwał wreszcie na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 28a i art. 124 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 28a wprost stwierdza, że poczynione czynności egzekucyjne pozostają w mocy, zaś regulacja zdania drugiego odnosi się do dalszych czynności egzekucyjnym wobec następcy prawnego. Pozostawienie w mocy dotychczasowych czynności egzekucyjnych świadczy zatem wprost, że nałożony na skarżącą środek egzekucyjny pozostaje aktualny. W tym też przypadku nie można uznać, aby doszło do sukcesji administracyjnoprawnej, tj. przejścia wszystkich praw i obowiązków na następcę prawnego, tym bardziej że zgodnie z art. 124 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.