I SA/Wa 2081/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg I. S., M. S., M. W., A. P., J. P. i H. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz I. S., M. S., M. W. i A. P. kwotę po 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] przeszła na własność Gminy [...] w dniu [...] listopada 1945 r. na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Objęcie nieruchomości przez Gminę [...] nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r. W dniu 14 października 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek właścicieli nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości [...] ul. [...]. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na fakt, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości został przeznaczony do "zainwestowania przez Zakład Osiedli Robotniczych w zakresie społecznego budownictwa mieszkaniowego". Orzeczenie niniejsze zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. odmawiające przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w części dotyczącej działek ew. nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. A. K., L. Z., A. Z., B. J., E. D., P. D., K. S., A. S., R. G., K. P., A. M., J. G., M. E., D. Z., E. K., D. K., K. Z., H. P., S. D., R. D., M. D., J. Ś., E. D., S. C., E. C., W. J., D. W., K. K., M. W., E. W., T. Z., D. Z., H. M., R. M, D. M., T. S., I. S., I. K., H. L., B. R., D. P., Z. J., K. W., E. K., H. J., I. N., W. W., H. W., M. G., K. G., I. P., A. P., M. B., M. K., D. K., K. G., A. G., E. M., M. G., Z. G. I I. R. złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Podnieśli, że organ błędnie uznał, że decyzja Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Rady [...] nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], uchylił tę decyzję i stwierdził nieważność Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] nr [...] lipca 1950 r. odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip [...]. W uzasadnieniu powołał art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego wskazując, że zgodnie z tym przepisem organ rozpatrujący wniosek dekretowy winien uwzględnić wniosek dotychczasowych właścicieli, bądź ich spadkobierców, o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, jeżeli takie korzystanie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Podniósł, że zgodnie z opinią geodety uprawnionego z dnia [...] lutego 2008 r. przedmiotowa nieruchomość nie była objęta powojennym miejscowym planem zagospodarowania. Obowiązującym planem był zatem Ogólny Plan Zabudowania [...]. Na podstawie analizy tego planu stwierdzono, że dla przedmiotowej nieruchomości plan przewidywał zabudowę zwartą 5-6 kondygnacyjną. Z inwentaryzacji budynków przeprowadzonej przez Resort Techniczno Budowlany Zarządu Miejskiego [...] w dniu [...] grudnia 1948 r. wynika, że na nieruchomości przy ul. [...] znajdowały się cztery budynki z czego trzy czteropiętrowe i jeden parterowy. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę podjęte próby odbudowania nieruchomości, dotychczasowi właściciele realizowali założenia planistyczne. Ponadto w toku postępowania organ ustalił, że w dacie orzekania przez organy dekretowe, tak pierwszej jak i drugiej instancji nie obowiązywały żadne przepisy prawa materialnego, które ograniczałaby swobodę osób fizycznych w wykonywaniu inwestycji z zakresu budownictwa mieszkaniowego. Poza tym organy dekretowe obu instancji nie wykazały staranności w przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a także nie dokonały wnikliwej oceny stanu faktycznego i prawnego, co było niezbędne do należytego wyjaśnienia stanu sprawy. Minister uznał zatem, że obie decyzje odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] pomimo braku przesłanek, rażąco naruszyły przepis art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, a powołane w treści decyzji organów dekretowych uzasadnienie nie znajduje podstawy w ówcześnie obowiązujących przepisach prawa, co stanowi przesłankę do stwierdzenia ich nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem Ministra, rozpatrując wniosek dekretowy, organy obu instancji rażąco naruszyły nie tylko dyspozycję art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. ale także przepisy o postępowaniu administracyjnym, nakazujące dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Powołując się na treść art. 156 § 2 kpa wskazał, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Z akt sprawy wynika, że sprzedaż lokali nr [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku posadowionym na działce ew. [...] wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej działki przy ul. [...] dokonana była na podstawie aktów notarialnych zawartych w wykonaniu wcześniejszych decyzji administracyjnych. W każdym przypadku, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu i sprzedaży lokalu na rzecz osoby trzeciej poprzedzona była wydaniem decyzji administracyjnej, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntu i podstawą nabycia przez tę osobę tytułu własności danego lokalu mieszkalnego, a więc to nie decyzja dekretowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zatem w przypadku sprzedaży lokali wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na podstawie decyzji administracyjnej, dopiero w następstwie której zawarte zostały umowy cywilnoprawne w formie aktów notarialnych, nie można mówić o wywołaniu nieodwracalnego skutku prawnego przez decyzje dekretowe, będące przedmiotem niniejszego postępowania. Jednocześnie stwierdził, że sprzedane lokale, niezależnie od trybu ich sprzedaży, objęte są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Minister wyjaśnił w ty miejscu, że w skład przedmiotowej nieruchomości ozn. hip. [...] wchodzi obecnie również część działki ew. nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność [...], ponieważ działka ta nie znajdowała się w obrocie cywilnoprawnym również w stosunku do tej działki. Wyjaśnił, że ponieważ decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. została skierowana do osób zmarłych – C. P., Z. J. i B. M. nie może pozostawać w obrocie prawnym i podlega uchyleniu. Od decyzji powyższej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli I. S., M. S., M. W., A. P., J. P. i H. M. zarzucając naruszenie art. 107 § 3 i art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organem administracji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – powoływany dalej jako "kpa". Z akt sprawy wynika bowiem, że skierowana ono została do osób nieżyjących tj. M. K. i E. Z., którzy zmarli przed wydaniem zaskarżonej decyzji (M. K. w dniu [...] maja 1995 r. – akt zgonu [...], a E. Z. w dniu [...] marca 2002 r. – akt zgonu nr [...]). W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie, z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi, jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Jest to, bowiem uchybienie w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona o prawach, której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że wymienione wyżej osoby M. K. i E. Z., którzy zmarli przed dniem wydania zaskarżonego orzeczenia nie mogły być jego stroną, bowiem z chwilą śmierci strony postępowania, w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.