I OZ 874/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 449/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 4 maja 2016 r., III SA/Kr 449/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że zasadą jest, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zatem wniosek strony skarżącej o wstrzymanie zmierza do zastosowania przez sąd wyjątkowej instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji lub postanowienia. Przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie są grożące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że do strony skarżącej należy wskazanie w uzasadnieniu wniosku okoliczności przemawiających za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Strona powinna zatem we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia w sposób przekonujący przedstawić okoliczności świadczące o tym, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., faktycznie zaistnieją oraz wskazać na konkretne przyczyny uzasadniające możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na aprobatę zasługuje także teza sformułowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 września 2011 r. I FZ 219/11, że "w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 ppsa oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę." Dlatego nie spełnia funkcji uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego powołanie się na przesłankę ustawową niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona powinna wskazać we wniosku konkretny stan faktyczny oraz materiał dowodowy na jego poparcie. W niniejszej sprawie skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wskazała w swoim wniosku, na czym miałyby polegać znaczna szkoda lub nieodwracalne skutki wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał również, że sama potencjalna możliwość uchylenia zaskarżonego aktu nie stanowi przesłanki wstrzymania jej wykonania. Niezbędne jest bowiem spełnienie przesłanek, o których mowa w 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. G., zaskarżając je w całości, wnosząc co jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na tym, że Sąd w sposób niewłaściwy zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, bez dokładnego rozważenia stanu faktycznego i bez rozpatrzenia sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącej, które uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; - art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wykazane okoliczności przemawiające za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia, pomimo że z okoliczności sprawy, w tym z opisanego w skardze stanu faktycznego, wynika, że brak wstrzymania decyzji spowodować może wystąpienie wskazanych wyżej sytuacji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że opis stanu sprawy, z którego wynika m.in. trudna sytuacja finansowa skarżącej, która samodzielnie podejmuje opiekę nad synem oraz zapewnia mu utrzymanie uzasadnia wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. W szczególności podkreślenia wymaga fakt, że ewentualna egzekucja decyzji z [...] grudnia 2015 r., znak [...], wiązałaby się dla skarżącej z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb w szczególności małoletniego A. G., a więc przesłanka wskazana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Kwota wynikająca z decyzji stanowi dla skarżącej realną kwotę, bez której nie jest w stanie zapewnić podstawowych potrzeb dla siebie i członków rodziny. W dodatku ewentualna egzekucja wiąże się z ponoszeniem dodatkowych kosztów, na które skarżąca nie może sobie pozwolić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Strona zobowiązana jest do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Jednakże Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (postanowienie NSA z z dnia 31 maja 2010 r., II OZ 443/10). Ocena czy grożąca szkoda jest znaczna, możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy okoliczności konkretnej sprawy i można o niej mówić wówczas, gdy rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki wykonania zaskarżonej decyzji, które wprawdzie można odwrócić, ale przy podjęciu nadmiernego w danych warunkach wysiłku. Wskazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2006 r., I OZ 1144/06). Dlatego zawarta we wniosku argumentacja, winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji/postanowienia, nie zwalnia to jednak strony z wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne (postanowienie NSA z 20 października 2015 r., I OZ 1290/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona skarżąca we wniosku nie wskazała, ani nie udokumentowała konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał również, że sama potencjalna możliwość uchylenia zaskarżonego aktu nie stanowi przesłanki wstrzymania jej wykonania. Niezbędne jest bowiem spełnienie przesłanek, o których mowa w 61 § 3 p.p.s.a. Również w zażaleniu skarżąca nie przytoczyła żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem za takie z pewnością nie można uznać powoływania się przez skarżącą na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb w szczególności małoletniego syna oraz na trudną sytuację finansową związaną z samodzielnym sprawowaniem nad nim opieki oraz zapewniania mu utrzymania. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem przedstawiona przez skarżącą argumentacja zawiera jedynie twierdzenia o charakterze ogólnym i generalnym, pozbawione konkretnej oraz przekonującej argumentacji ściśle odnoszącej się do sytuacji wnioskodawczyni, i nie przesądza o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.