I SA/Gd 627/16

Dnia 1 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 marca 2016 roku, nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 marca 2016 r., J.M. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Wnioskodawca podał również, że biorąc pod uwagę wysokość kwoty należności, wszczęcie egzekucji może doprowadzić do powstania znacznej szkody w majątku skarżącego, a odwrócenie tych skutków, w następstwie uchylenia decyzji, byłoby trudne. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, zastosowanie wobec osoby fizycznej jakiegokolwiek środka egzekucyjnego, celem wyegzekwowania sumy ponad 1 milina złotych, zagrozi bytowi skarżącego i rodziny, pozostającej na jego utrzymaniu. Wykonanie decyzji z uwagi na jej wysokość, skutkować będzie koniecznością zbycia poszczególnych składników majątkowych, których późniejsze odzyskanie będzie w zasadzie niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 roku, GZ 138/2004). Przywołany wyżej przepis wskazuje wyraźnie, że wstrzymanie wykonania aktu dopuszczalne jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że w okolicznościach konkretnej sprawy można zakładać, spodziewać się zaistnienia takiej sytuacji o jakiej mowa w przepisie. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem podatnik twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze podatnika i doprowadzą np. do utraty możliwości zaspakajania potrzeb podatnika i jego rodziny. Jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (postanowienie NSA z 2 października 2015 r., II OZ 910/15). Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornej decyzji. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swój wniosek, skarżący ograniczył się niemal wyłącznie do wskazania na możliwość pozbawienia go środków pieniężnych na zaspakajanie niezbędnych kosztów utrzymania samego podatnika jak i jego rodziny. Jakkolwiek wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z obowiązkiem zapłaty znacznej kwoty pieniędzy (ponad milion złotych), to jednak okoliczność ta nie może automatycznie stanowić o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem wykluczone, że pomimo znacznej kwoty należności, do zapłaty której jest zobowiązany wnioskodawca, dysponuje on środkami majątkowymi w takiej wysokości, że pozwolą mu one na zaspokojenie należności publicznoprawnej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu sobie i najbliższej rodzinie zabezpieczenia finansowego. Ocena tego, czy zapłata należności fiskalnych w sposób rzeczywisty może zagrozić egzystencji skarżącego i jego rodziny nie jest jednak możliwa, albowiem wnioskodawca, poza złożeniem stosownego wniosku, nie przedstawił żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji. Tymczasem do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym i rodzinnym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się zatem odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych a także sytuacji rodzinnej. Takich danych strona nie przedłożyła. Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy danych odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu (zgodnie z tezą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 roku, wydanego w sprawie II OZ 155/2005). Podsumowując, spełnienie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji polega na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, wnioskujący winien dokładnie zobrazować swoją sytuację majątkową. W takim przypadku niebezpieczeństwo zaistnienia szkody wiąże się bowiem ściśle ze stanem braku środków na pokrycie należności publicznoprawnych. Zatem samo wskazanie, że z zapłatą należności wynikających z decyzji wiąże się ryzyko uszczuplenia finansów wnioskodawcy, z uwagi na konieczność przeznaczenia środków pieniężnych na zapłatę podatku, a nie np. na bieżące utrzymanie, nie oznacza automatycznie, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podatnik, mimo wykonania decyzji może bowiem dysponować odpowiednim majątkiem na pokrycie należności publicznoprawnych. Rzeczą zatem podatnika domagającego się wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie w sposób jednoznaczny, że takich środków majątkowych nie posiada. Jednocześnie, brak jest podstaw do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pod kątem zasadności wniesionej skargi. W postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II OZ 184/05, System Informacji Prawnej Lex nr 302251) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż niezgodność danego aktu z prawem, która będzie przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to dwie różne kwestie. O ile bowiem pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga – jako poprzedzająca merytoryczne rozstrzygnięcie sądu – ma odmienną funkcję. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności danego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu. Podstawą do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie może być przeświadczenie strony o wadliwości zaskarżonego aktu administracyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.