II SA/Po 217/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-06-01
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Wiesława Batorowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać wydana, jeśli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, stanowiąca podstawę do uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest nieostateczna i jest przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, podczas gdy istnieje decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności?Ratio decidendi
Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, stanowi wystarczający tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nawet jeśli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) jest nieostateczna. Fakt, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest kwestionowana w postępowaniu sądowym, nie może całkowicie paraliżować procesu inwestycyjnego, jeśli decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nie została wstrzymana przez sąd.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na przebudowę sieci elektroenergetycznej. Inwestor uzyskał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a następnie decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona przez Wojewodę, a następnie uchylono decyzję Wojewody wyrokiem WSA, który został zaskarżony skargą kasacyjną do NSA. Wojewoda uchylił decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę, uznając, że nieostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości uniemożliwia inwestorowi wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością. Inwestor zaskarżył decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta M. decyzją z dnia [...] 2015 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. O. Sp. z o.o. z siedzibą P. pozwolenia na przebudowę sieci elektroenergetycznej – jednotorowej napowietrznej linii 110 kV na linię napowietrzną dwutorową 110 kV w zakresie wymiany slupów i fundamentów wraz z montażem przewodów fazowych i odgromowych w linii napowietrznej WN-110 kV relacji M. , na odcinkach od słupa nr [...] do słupa nr [...] w obr. D. , na dz. nr [...]. [...], [...], [...] i [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. R., wyjaśniając, że decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2014 r., Nr [...], o ograniczeniu sposobu korzystania z jego nieruchomości w celu realizacji inwestycji polegającej na modernizacji linii napowietrznej, wydanej na podstawie art. 124 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). Decyzja powyższa została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] 2015 r., Nr [...], co oznacza, że w obrocie prawnym brak jest decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Jak podkreślono, decyzja z dnia 30 stycznia 2015 r. została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nieprawomocnym wyrokiem z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 268/15, a obecnie przez Naczelnym Sądem Administracyjny toczy się postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną od powołanego powyżej wyroku sądu I instancji (zarejestrowane pod sygn. akt I OSK 2858/15).
Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a."), uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2015 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu. kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo budowlane w art. 3 pkt 11 definiuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jako tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
W rozpatrywanej sprawie inwestor – E. O. Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika, złożył oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działkami nr [...]. [...], [...], [...] i [...] na cele budowlane. W przypadku działek nr [...] i [...] inwestor powołał się na tytuł prawny wynikający z ograniczonego prawa rzeczowego. Pełnomocnik inwestora przedłożył kopie dwóch decyzji wydanych w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na wniosek E. O. Sp. z o.o. Decyzją z dnia 13 listopada 2014 r., znak: [...], Starosta [...] orzekł w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonych w gminie M. – obręb D. – działek nr [...], [...] oraz [...] – stanowiących własność P. R.. Natomiast decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...] wydaną w trybie art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta [...] udzielił E. O. Sp. z o.o. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części powyższych nieruchomości stanowiących własność P. R..
Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacyjnych, podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei w myśl art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z lej nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazano, że Wojewoda decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2014 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja Wojewody została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 268/15, uchylił decyzję organu odwoławczego. Orzeczenie powyższe nie jest prawomocne – Wojewoda wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Tym samym sprawa ograniczenia właścicielowi sposobu korzystania z jego nieruchomości w związku z realizację planowanej przez E. O. Sp. z o.o. inwestycji nie została jeszcze zakończona. Sprawa zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego wyrok może doprowadzić do sytuacji, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2014 r., wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostanie jednak wyeliminowana z obrotu prawnego. Na skutek powyższego wydana w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości utraci podstawę swojego bytu prawnego. Wówczas inwestor nie będzie mógł udowodnić prawa do dysponowania działkami odwołującego na cele budowlane. Tym samym organ I instancji, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę powinien rozważyć możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. O. Sp. z o.o. - reprezentowana przez radcę prawnego B. W., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77 i art. 80 w zw. z art. 16 § 1 w zw. z art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie pozostaje do wyjaśnienia kwestia tytułu prawnego do gruntu przysługującego inwestorowi na podstawie nieostatecznej decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz na podstawie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w sytuacji gdy Wojewoda zaskarżył do NSA wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 czerwca 2015 r. w sprawie II SA/Po 268/15.
W uzasadnieniu skargi przywołano przebieg postępowania, wskazując następnie, że w związku z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 268/15, o niewykonaniu decyzji Wojewody w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty [...], Starosta M. wydał w dniu [...] 2015 r. decyzję Nr [...], udzielającą zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Tym samym Inwestor uzyskał prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane. Wykonalność decyzji nie została wstrzymana w związku ze złożona skargą kasacyjną.
Zdaniem skarżącej sądowa kontrola decyzji wydanych w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może przesądzać o wystąpieniu w przedmiotowej sprawie zagadnienia wstępnego, skutkującego koniecznością zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jak wyjaśniono, pomimo wniesienia skargi kasacyjnej inwestor nadal posiada tytuł prawny do gruntu (bowiem stosownie do treści art. 61 § 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji z art. 124 ust. 1 oraz z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi byłby władny, stosownym postanowieniem wstrzymać wykonalność decyzji z art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie skarżącej przywołana przez organ kwestia oceny legalności decyzji Wojewody stanowi konstytucyjne prawo strony postępowania do sądowej kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego. Natomiast zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia prawne), które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki niezbędnej do wydania decyzji, albo to takie kwestie, o których traktują przepisy prawa materialnego wskazując wprost na konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, zdaniem autora skargi, nie budzi wątpliwości fakt, iż legitymowanie się skarżącą tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi niezbędną przesłankę do wydania pozwolenia na budowę i to ewentualnie kwestia wykonalności decyzji administracyjnych, z których Inwestor wywodzi tytuł do gruntu, może stanowić zagadnienie prawne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że w sprawach, o których w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt. 1, art. 122, art. 124 ust. 1, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z kolei z treści art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Z powyższej regulacji z jednej strony wynika, że skarga do sądu administracyjnego na decyzję wydaną na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje konieczność wstrzymania z urzędu wykonania decyzji. Z drugiej jednak strony pomimo regulacji zawartej w art. 9 powołanej powyżej ustawy nakazującej wstrzymanie wykonania z urzędu decyzji wydanej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawodawca w określonych przypadkach przewidział możliwość udzielenia, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych. W realiach przedmiotowej sprawy niewątpliwie w chwili wydania decyzji przez organ I instancji skarżąca posiadała tytuł prawny do gruntu na podstawie decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w związku z czym wątpliwości w tym zakresie organu II instancji należy uznać za niezasadne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko, wyjaśniając dodatkowo, że pismem z dnia 24 lutego 2016 r. skarżąca zwróciła się do Starosty z wnioskiem o cofnięcie wniosku o pozwolenie na budowę i umorzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu postępowania jest kwestia prawidłowości decyzji Wojewody uchylającej decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu E. O. Sp. z o.o. z siedzibą P. pozwolenia na przebudowę sieci elektroenergetycznej.
Stosownie do treści art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę może być udzielone jedynie podmiotowi, który złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przypadku, w którym inwestor nie jest właścicielem nieruchomości, natomiast właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji polegającej na zakładaniu i przeprowadzeniu na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na wykonanie powyższych robót budowlanych (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami służy temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej. Tego typu decyzja uprawnia właściciela do wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Równocześnie, stosownie do treści art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, przy czym decyzji powyższej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że występując o pozwolenie na przebudowę sieci elektroenergetycznej na dz. [...]. [...], [...], [...] i [...], skarżąca Spółka nie posiadała zgody jednego z właścicieli – P. R., na realizację przedmiotowej inwestycji. Skarżącą legitymowała się natomiast decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości P. R. w celu realizacji inwestycji polegającej na modernizację linii napowietrznej. Decyzja powyższa została jednakże uchylona – decyzją z dnia [...] 2015 r. przez Wojewodę, przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nieprawomocnym wyrokiem z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 268/15, uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] 2015 r. Tym samym w obrocie prawnym pozostaje obecnie nieostateczna decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości P. R..
Niezależnie od decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w przedmiotowej sprawie została wydana przez Starostę Międzychodzkiego decyzja z dnia [...] 2015 r. o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, przy czym decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Sąd wskazuje, że niewątpliwie pomiędzy decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a decyzją o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a powołanej powyżej ustawy, zachodzi związek tego typu, że ta druga decyzja jest decyzją ściśle związana z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy, tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja ta implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarazem należy zauważyć, że obie decyzje stanowią podstawę nadania inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędnym elementem procesu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 916/14 (Lex nr 1989276).
W realiach przedmiotowej sprawy wyjaśnienia jednak wymagało, czy fakt, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest nieostateczna oraz stanowi pośrednio przedmiot kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 268/15, miał wpływ na wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd stoi na stanowisku, że w realiach przedmiotowej sprawy związek powyższy nie może być skutecznie wywiedziony. Zauważyć bowiem należy, że niezależnie od faktu kwestionowania decyzji zezwalającej na ograniczenie korzystania z nieruchomości, w obrocie prawnym pozostaje decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, która to decyzja jest opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Choć co prawda ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości będzie prowadziło do uchylenia decyzji o zajęciu nieruchomości, to jednak powyższa sfera skutków prawnych, jako przyszła i niepewna, nie może powodować całkowitego paraliżu procesu inwestycyjnego. W istocie, dla zakwestionowania decyzji o pozwoleniu na budowę konieczne byłoby, aby po pierwsze, z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a następnie, aby powyższy skutek prawny odniósł się również do decyzji o zajęciu nieruchomości.
Sąd zauważa, że niewątpliwie intencją ustawodawcy, wprowadzającego art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, było przyśpieszenie procesu inwestycyjnego. Możliwość wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie wymaga bowiem, aby decyzja, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1, była decyzją ostateczną. W powyższym zakresie warto odwołać się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Sejm RP VI kadencji, Nr druku: 1891), a więc ustawy, mocą której wprowadzono przepis art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie wyjaśniono, że wprowadzane zmiany wynikają z potrzeb zgłaszanych w tym zakresie przez właściwe organy oraz podmioty realizujące cele publiczne. Jak wykazała praktyka stosowania powyższych przepisów, często zdarzały się sytuacje, w których pomimo uzasadnionej potrzeby nadania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności, starosta nie nadaje tego rygoru. Ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego, w projekcie zaproponowano, aby w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, decyzji tej obligatoryjnie był nadawany przez starostę rygor natychmiastowej wykonalności. Wprowadzone zmiany miały na celu znacząco przyśpieszyć rozpoczynanie inwestycji celu publicznego, w tym zwłaszcza inwestycji liniowych.
Z akt administracyjnych rozpatrywanej obecnie sprawy nie wynika, aby wniesione zostało odwołanie od decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie skarga do tut. Sądu oraz, że na dzień wydania decyzji przez Wojewodę wydane zostało przez Sąd postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, iż przepis art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uprawnia organu administracji do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 a tej ustawy, zatem aby znieść rygor natychmiastowej wykonalności nadany taką decyzją konieczne byłoby wystąpienie z wnioskiem do sądu administracyjnego o wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1865/15 (Lex nr 1968724).
Mając powyższe na względzie Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę uznał, że stanowisko Wojewody wyrażone w zaskarżonej decyzji było wadliwe. Nie sposób bowiem przyjąć, aby w realiach przedmiotowej sprawy – gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami – fakt kwestionowania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości mógł stanowić przeszkodę blokującą wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a co za tym idzie, całkowicie paraliżować proces inwestycyjny. Innymi słowy, skoro skarżąca Spółka, w chwili wydania decyzji przez organ I instancji posiadała tytuł prawny do gruntu bowiem legitymowała się decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, której wykonanie nie zostało przez Sąd w trybie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymane, decyzja Starosty [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na przebudowę linii elektroenergetycznej była prawidłowa. Rzeczą organu odwoławczego było zatem utrzymanie tego rozstrzygnięcia w mocy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy wobec cofnięcia przez skarżącą wniosku o udzielenie decyzji o pozwoleniu na budowę możliwe jest dalsze prowadzenie postępowania. W przypadku braku potwierdzenia tej okoliczności, Wojewoda rozpatrzy ponownie sprawę, uwzględniając przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisów mających w sprawie zastosowanie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło