II OSK 1125/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1273/16 w sprawie ze skargi D. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 1273/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, oddalił skargę. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu [...] stycznia 2015 r. D. V.– obywatel [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy na stanowisku [...] na rzecz [...] w [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił cudzoziemcowi udzielenia wnioskowanego zezwolenia, z uwagi na fakt, iż jego dane osobowe figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany oraz w Systemie Informacyjnym Schengen dla celów odmowy wjazdu z terminem ważności do dnia [...] kwietnia 2016 r. Organ I instancji ponadto stwierdził, że cudzoziemiec zataił we wniosku fakt ukarania go przez polski sąd. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca, decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia[...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dane wnioskodawcy nadal figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, a także w Systemie Informacyjnym Schengen dla celów odmowy wjazdu (w następstwie skazania za przestępstwo prawomocnym wyrokiem). Zdaniem organu odwoławczego zasadne jest w sprawie zastosowanie – jako podstawa odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy - oprócz przesłanek z art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, także i tej, zakreślonej w art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy. Organ stwierdził, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że na dzień składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec wiedział o skazaniu go prawomocnym wyrokiem a informacji o tym nie podał w formularzu. O świadomości skazania świadczy np. uregulowanie przez niego [...] lipca 2014 r. należności finansowych, określonych w wyroku Sądu Rejonowego w [...]. Fakt świadomości Cudzoziemca o przedmiotowym wyroku nie był również kwestionowany w treści wniesionego w sprawie odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach nie było nawet w sprawie kwestionowane. Z kolei zasadność dokonania określonego wpisu lub jego utrzymywania w stosownych rejestrach może być podważona jedynie poprzez zainicjowanie odrębnego postępowania, w myśl art. 444 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie cudzoziemiec korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Nie sposób wobec tego wnosić, jakoby złożenie odwołania stanowiło równocześnie żądanie wszczęcia odrębnego postępowania w przedmiocie danych w rejestrze. Zdaniem Sądu pierwszej instancji bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają, podnoszone w skardze kwestie, czy trafnie organ administracji uznał, że cudzoziemiec w sprawie także podał we wniosku fałszywe informacje (odnośnie niekaralności), co byłoby również przesłanką do odmowy wydania zezwolenia (w myśl art. 100 ust. 1 pkt 5 lit a ustawy o cudzoziemcach). Nie są wobec tego zasadne zarzuty, dotyczące braku właściwego wyjaśnienia sprawy (np. czy cudzoziemiec w odwołaniu negował świadomość swojego skazania). Nie może mieć też znaczenia, załączony do skargi, dokument czy oświadczenia składane przez cudzoziemca, gdzie wyjaśnia, jakoby wniosek został wypełniony wadliwie omyłkowo. Zdaniem Sądu, nie może być uznane za słuszne stanowisko pełnomocnika skarżącego, jakoby organ administracji mógł oczekiwać z wydaniem orzeczenia do czasu, gdy skazanie cudzoziemca będzie podlegać zatarciu, co skutkowałoby wykreśleniem go ze stosownych rejestrów a więc prowadziłoby do usunięcia przeszkody dla uzyskania zezwolenia. Tego rodzaju rozumienie regulacji normatywnych prowadziłoby do całkowitej dowolności w kwestii rozpatrywania spraw cudzoziemców. Organ administracji nie może według własnego uznania wydłużać załatwienia sprawy ponad termin wynikający z k.p.a. tylko przez wzgląd na faktyczny interes cudzoziemca. Skargą kasacyjną D. V. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i 10 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i mimo uniemożliwienia wypowiedzenia się stronie co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ II instancji - co nastąpiło w dniu [...] marca 2016 r., choć ostatnie pismo organu zawierało jedynie informację o załatwieniu sprawy do dnia [...] stycznia 2016 r. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na postępowanie, albowiem w przypadku poinformowania strony o zebraniu całego materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do niego, decyzja mogłaby być wydana dopiero po tej czynności, tj. po dniu [...] marca 2016 r., a wówczas przesłanka odmownej decyzji - o charakterze przemijającym, istniejąca do dnia [...] kwietnia 2016 r. - mogłaby odpaść, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach poprzez oddalenie skargi mimo stwierdzenia uchybienia w zakresie braku pouczenia cudzoziemca pisemnie w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach przy argumentacji, że naruszenie to nie skutkowało brakiem wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, choć obowiązek należytego informowania strony postępowania ma swoje źródło nie tylko w powinności organu; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez oddalenie skargi mimo niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, polegającym na braku dowodu wysłania pisma z dnia [...] marca 2015 r. o załatwieniu sprawy do dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz pisma o możliwości składania wniosków dowodowych i zapoznania się z aktami sprawy do [...] (ul. [...]), mimo adnotacji: "do wiadomości [...]" oraz wiedzy organu administracji co do korzystania przez stronę z pomocy [...], co objawiało się wysyłaniem wszystkich innych pism (w tym decyzji) do jego wiadomości przy argumentacji, że naruszenie to nie skutkowało brakiem wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, choć obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału ma swoje źródło nie tylko w powinności organu wyjaśnienia stanu faktycznego. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej ewentulanie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie NSA, organ odwoławczy, co potwierdza w zaskarżonym wyroku także Sąd I instancji, słusznie orzekł w oparciu o zgromadzony na dzień wydania decyzji materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny, że należało odmówić cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na przesłanki określone w art. 100 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach. W przepisie tym wymienione zostały przypadki kiedy organ ma obowiązek odmówić cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Organ przyjął, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy znajdzie zastosowanie pkt 2 tj. gdy obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany, pkt 3 gdy dane cudzoziemca znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, a także pkt 5 lit a gdy w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec złożył wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w stosunku do skarżącego zarówno obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany jak i jego dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu z uwagi na skazanie go wyrokiem Sądu Rejonowego w [...]. Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz pozbawienia jej możliwości zaznajomienia się z dowodami i materiałami zebranymi w toku postępowania, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie niespornym jest fakt, że przed wydaniem decyzji strona nie została powiadomiona, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednakże w okolicznościach tej sprawy nie jest to naruszenie prawa mające wpływ na wynik postępowania. Naruszenie przywołanego przepisu poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob. np. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; wyrok NSA z 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07; wyrok NSA z 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1614/06). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie mógł odnieść skutku, również z tego powodu, iż strona skarżąca kasacyjnie oraz jej pełnomocnik zostali poinformowani o treści art. 10 k.p.a. w zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. (k. 24) o wszczęciu postępowania odwoławczego. Mimo braku pouczenia o zakończeniu postępowania administracyjnego strona miała zatem możliwość dokonania w ramach toczącego się postępowania konkretnych czynności procesowych, których podjęcie mogło wpłynąć na bieg sprawy i sposób jej rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest niezasadny również z tego powodu, że samo naruszenie przez organ tego przepisu przejawiające się w braku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, nie jest samodzielną przesłanką do uchylenia takiej decyzji, czy też wznowienia postępowania w sprawie. Aby wzruszyć decyzję, konieczne jest jeszcze wykazanie, że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnej czynności. Tymczasem skarżący nie wskazał na czym ten istotny wpływ na wynik sprawy miał polegać i jakiej konkretnie czynności, mającej wpływ na wynik sprawy, strona nie mogła dokonać w wyniku naruszenia przez organ przepisu art. 10 k.p.a. Celem skarżącego było wyłącznie przedłużenie postępowania aby upłynął termin obowiązywania wpisu danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany oraz wpisu danych cudzoziemca w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że nawet gdyby zaskarżona decyzja została wydana po [...] kwietnia 2015 r., to mimo wykreślenia skarżącego ze stosownych rejestrów nie byłoby podstaw do udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na pobyt czasowy, albowiem w sprawie została spełniona również przesłanka z art. art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach. W kwestii odpowiedzialności skarżącego za złożenie fałszywych informacji we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego. Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach udzielenia zezwolenia odmawia się cudzoziemcowi, gdy w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. Zdaniem Sądu własnoręczny podpis skarżącego pod wnioskiem oznacza, iż w pełni zaakceptował informacje w nim zawarte. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż na dzień składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec wiedział o skazaniu go prawomocnym wyrokiem Sądu. Powierzenie przez skarżącego wypełnienia formularza osobie trzeciej nie zwalnia go z odpowiedzialności za jego treść. Za niezasadny należy uznać zarzut braku pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nich obowiązkach. Zauważyć należy, że na wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy widnieje pieczątka, z której wynika, że skarżący otrzymał [...] stycznia 2015 r. pouczenie w języku dla niego zrozumiałym. Ponadto cudzoziemiec od [...] czerwca 2015 r. reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. D. B. (pełnomocnictwo w aktach administracyjnych), któremu doręczano zawiadomienia o podejmowanych czynnościach procesowych oraz doręczono odpis decyzji organu odwoławczego. Nie można też podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że organy bezskutecznie doręczały pisma na adres [...]. Adres ten został wskazany we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jako miejsce pobytu cudzoziemca . Skarżący nie wskazał innego adresu do korespondencji. W związku z powyższym nie było podstaw kierowania korespondencji na adres miejsca prowadzenia działalności przez "pomocnika" strony. Odnosząc się do zarzutu braku dowodu wysłania pisma z dnia [...] marca 2015 r. o załatwieniu sprawy do dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz pisma o możliwości składania wniosków dowodowych oraz zapoznania się z aktami sprawi do [...], mimo adnotacji "do wiadomości [...]" należy stwierdzić, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie udzielił pełnomocnictwa [...], a zatem brak było podstaw do wysyłania do niego jakiejkolwiek korespondencji. Posiadanie przez organ wiedzy o korzystaniu skarżącego z pomocy [...], przy jednoczesnym braku pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego czy też pełnomocnictwa do doręczeń, nie nakładało na organ obowiązku dokonywania doręczeń osobie trzeciej pomagającej cudzoziemcowi. W związku z powyższym za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.