I SA/Wa 275/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. J. i K. D. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.04.2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 36/14 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz M. J. i K. D. solidarnie kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M. J. i K. D. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. J. i K. D. pismem z 12 listopada 2015 r,. w związku z niewykonaniem przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 36/14, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której domagali się: wymierzenia z ww. powodów organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia; wydania przez sąd decyzji przyznającej stronom odszkodowanie – powołując się w tym zakresie na art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."; stwierdzenia że bezczynność Prezydenta W. przy wykonywaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) o ustalenia z tę nieruchomość odszkodowania - w terminie 2 miesięcy od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku zwrócono zaś organowi 17 lipca 2014 r. W związku z jego niewykonywaniem, wyrokiem tutejszego sądu z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 358/15 wymierzono Prezydentowi W. grzywnę w kwocie 1000 złotych. Wobec dalszego niewykonywania wyroku, pismem z 5 października 2015 r. M. J. i K. D. (będący jednymi z następców prawnych F. D. - którego wniosek z 1992 r. zainicjował postępowanie odszkodowawcze) wezwali Prezydent W. do wykonania wyroku z 17 kwietnia 2014 r., a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę. W jej motywach przedstawiali dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając że Prezydent W., mimo wyroku zobowiązującego do wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt, jak też wymierzenia mu grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu tego wyroku, nadal nie podejmuje jakichkolwiek czynności mających na celu załatwienie sprawy. Zwracali jednocześnie uwagę, że samo postępowanie toczy się od przeszło 23 lat. Podnosili także, że w wyroku z 29 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazać miał, iż jedynie w związku z brakiem operatu szacunkowego w aktach sprawy nie jest możliwe wydanie przez przezeń orzeczenia zastępczego. W tym stanie rzeczy zlecili sami wykonanie takiego operatu, który został złożony do akt i obecnie daje to możliwość zastosowania przez Sąd w sprawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Wskazywali nadto, że w świetle zgromadzonych w aktach dokumentów, a także oświadczeń złożonych przez strony w toku postępowanie, udokumentowane także zostało spełnione w sprawie materialnoprawnych przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774), warunkujące ustalenie odszkodowania. W odpowiedzi na skargę (udzielonej 2 miesiące po upływie przewidzianego art. 54 § 2 p.p.s.a. terminu do dokonania tej czynności) organ podniósł, że pismem z 18 lutego 2016 r. poinformował pełnomocnika strony o przyczynach niezałatwienia sprawy jak też przewidywanym zakończeniu postepowania do 30 czerwca 2016 r. Przeprosił jednocześnie za niedotrzymanie terminu przekazania skargi. Postanowieniem z 16 maja 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 159/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec niezastosowania się przez Prezydenta W. do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., wymierzył mu z tego tytułu grzywnę w wymiarze 200 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi W. bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. sądu jest oczywiście zasadna. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 275/16 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu w dniu 17 lipca 2014 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg dwumiesięczny termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 17 września 2014 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi W. grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu (vide wyrok z dnia 29 czerwca 2015 r. I SA/Wa 358/15), organ ów zawisłej przed nim sprawy nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od niemal 21 miesięcy pozostaje w stanie bezczynności przy wykonywaniu powyższego wyroku, co uprawnia do oceny, że przybrała ona postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. Nie sposób bowiem usprawiedliwiać tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku i to mimo wymierzenia już z tego tytułu organowi grzywny. Tym bardziej, w sytuacji, gdy już w listopadzie 2014 r. (a więc półtora roku temu) informował strony, że jedynym brakującym dowodem niezbędnym do zakończenia postępowania było wykonanie wyceny nieruchomości (vide pismo BGN Urzędu [...] z [...] listopada 2014 r. nr [...]). A mimo to do chwili obecnej nie podjął jakichkolwiek realnych działań, zmierzających do pozyskania tego dowodu. Prowadzić to musi do wniosku, że w istocie działania organu w sprawie - sprowadzające się do lakonicznego informowaniu części stron postępowania (tj. obecnie skarżących) o przyczynach niedotrzymaniu terminu i planowanych kolejnych terminach załatwienia sprawy - jedynie pozorują prowadzenie postępowania. Stanowią przy tym przejaw lekceważenia przez organ tak stron jak i Sądu, co w żadnym razie nie może być tolerowane. Nie sposób przy tym nie dostrzec, że samo postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za utraconą nieruchomość prowadzone jest już 24 lata. Taki zaś okres czasu z całą pewnością pozwala zarówno na zgromadzenie niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego jak też zabezpieczenie środków, z których odszkodowanie mogłoby być sfinansować - co jak wynika ze znanych Sądowi z urzędu okoliczności, jest zazwyczaj zasadniczą przyczyna zwłoki. To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia mu z tytułu niewykonywania wyroku kolejnej grzywny jak też uzasadnia nałożenie nań dodatkowej sankcji w postaci przyznania skarżącym od organu określonej w sentencji wyroku sumy pieniężnej. Wymierzając grzywnę 5000 złotych, a nie jak domagał się tego skarżący w maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości, Sąd uwzględnił z jednej strony uprzedni jej wymiar (od którego jest ona obecnie pięciokrotnie wyższa) jak też okres czasu jaki upłynął od poprzednio wydanego w tym przedmiocie wyroku (wynoszący w dacie orzekania 12 miesięcy, a w dacie wnoszenia skargi niespełna 5 miesięcy). Taki jej wymiar w połączniu z nałożoną na organ dodatkową sankcją przewidzianą w art. 154 § zd. drugie p.p.s.a. w postaci obowiązku wypłacenia skarżącym solidarnie sumy pieniężnej w analogicznej wysokości, jest przy tym wystarczający w ocenie Sądu dla spełniania jej represyjno-dyscyplinującej funkcji. Winien przy tym skłonić organ do zmiany dotychczasowego sposobu procedowania sprawy i załatwienia jej obecnie bez zbędnej zwłoki. W sprawie nie mogło natomiast zostać uwzględnione sformułowane w skardze żądanie wydania przez Sąd decyzji przyznającej stronom odszkodowanie. Tego rodzaju rozstrzygnięcie bowiem wykracza poza przyznane przez ustawodawcę sądowi administracyjnemu kompetencje. Co do zasady bowiem, w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady, a przywoływany przez skarżących, art. 154 § 2 p.p.s.a. znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. I SA/Wa 638/10, Lex nr 662380 ). Do takich zaś sprawa o odszkodowanie nie należy. Z tego względu w tym zakresie skarga i zawarte w niej żądanie podlegały oddaleniu. Jednocześnie w związku z podnoszoną w skardze argumentacją, jakoby w uzasadnieniu uprzednio wydanego wyroku Sąd dopuszczał możliwość wydania tego rodzaju orzeczenia, a jedyną przyczyną, z powodu której tego nie uczynił był brak prawnej możliwości zlecenia wyceny nieruchomości, zauważyć należy, że skarżący błędnie zinterpretowali zamieszczone na str. 3 uzasadnienia wyroku z dnia 26 czerwca 2015 r. stanowisko Sądu. Zamieszczone w tej części uzasadnienia sformułowanie, w którym wyjaśniono, iż "sąd administracyjny uprawniony jest z mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. jedynie do przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Powołanie biegłego i dopuszczenie dowodu z jego opinii wykraczałoby poza zakres uprawnień sądu przewidziany przywołanym przepisem", nie jest – jak zdają się to odczytywać skarżący - kontynuacją sformułowanej w zdaniu poprzednim oceny prawnej, że "[...] charakter sprawy oraz jej okoliczności faktyczne nie pozwalały na wydanie orzeczenie o uprawnieniu Skarżących do odszkodowania w określonej kwocie". Stanowi natomiast jedynie odniesienie do podnoszonego wówczas w skardze żądania by to sąd powołał rzeczoznawcę majątkowego celem wyceny nieruchomości na potrzeby postępowania odszkodowawczego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 do 3 sentencji wyroku, a na podstawie na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 5 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 i art. 202 § 2 tej ustawy oraz § 2 ust. 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).