II SA/Wa 348/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (sprawozdawca), Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego (dot. rozkazu personalnego nr [...]) 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta [...] Policji nr [...] z [...] października 2015 r. 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego P. G. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 w zw. z art. 144 Kpa utrzymał w mocy postanowienie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. P. G. został z dniem [...] marca 2013 r. zwolniony z zajmowanego stanowiska radcy Wydziału Komunikacji [...] Komendy Policji i z dniem [...] kwietnia 2013 r. mianowany na stanowisko [...] Wydziału Kryminalnego Komendy [...] Policji w 11 grupie zaszeregowania, z mnożnikiem 2,60 kwoty bazowej i dodatkiem funkcyjnym w kwocie 2.000 zł. W dniu [...] października 2015 r. P. G. złożył wniosek do Komendanta [...] Policji o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa w związku z art. 147 Kpa. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 457/15 uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 4 sierpnia 2015 r. Zdaniem skarżącego zaistniała sytuacja w której uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji (rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 20125 r.) w oparciu o którą wydano inną decyzję (rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r.) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Ponadto wnioskodawca podkreślił, iż organ administracji publicznej zobligowany był w niniejszej sprawie do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 147 Kpa. czego jednak nie uczynił. Komendant [...] Policji umorzył natomiast postępowanie w przedmiocie mianowania wnioskodawcy na stanowisko służbowe rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2015 r., który został stronie doręczony w dniu [...] września 2015 r. Zaznaczył również, iż to w tym dniu wnioskodawca uzyskał informację o uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 457/15. Komendant [...] Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku [...] P. G. z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 149 § 3 Kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. W zażaleniu od powyższego postanowienia wnioskodawca zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 Kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu, termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należało liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o uchyleniu decyzji, w oparciu o którą została wydana inna decyzja. Tymczasem z wniosku strony z dnia 5 października 2015 r. o wznowienie postępowania wynika jednoznacznie, iż został on złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 Kpa. W ocenie organu najpóźniej w dniu 4 sierpnia 2015 r., tj. w dacie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 457/15, wnioskodawca dowiedział się o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Organ dowodził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż strona o uprawomocnieniu się powyższego wyroku dowiedziała się dopiero w dniu [...] września 2015 r., tj. w dniu doręczenia rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2015 r., tym bardziej, iż o posiedzeniu jawnym na którym zapadł wskazany wyrok strona została zawiadomiona stosownie do art. 91 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Fakt natomiast wykazania się przez stronę brakiem jakiegokolwiek zainteresowania co do terminu uprawomocnienia się danego wyroku nie może wpływać na zachowanie przez nią terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi P. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił zaskarżonym postanowieniom naruszenie art. 148 § 1 Kpa, mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że wniosek o wznowienie postępowania wniesiony został z naruszeniem ustawowego terminu, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodnego prowadzi do wniosku, że odwołujący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w dniu 21 września 2015 r. oraz naruszenie przepisu art. 153 i art 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie wykonanie, a także nie wzięcie pod uwagę oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Wa 457/15. Zarzucił też obrazę przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 147 Kpa w zw. z art. 6 i 7 Kpa, mający wpływ na treść wydanego orzeczenia poprzez i uznanie, że zaskarżona decyzja Komendanta [...] Policji nie narusza przepisów art. 147, art. 6 i 7 Kpa w sytuacji gdy nie wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną - rozkazem personalnym nr -[...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2013 r. z urzędu doprowadziło do naruszenia przez organ zasad praworządności i prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę Komendant główny policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga P. G. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 Kpa). Stosownie zaś do art. 149 § 1 Kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4). Zgodnie z art. 145 § 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (§ 2). Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (§ 3). Podstawą żądania wznowienia postępowania w niniejszej sprawie – jak wynika z pisma z dnia 5 października 2015 r. jest przepis art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, bowiem skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 457/15 uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2012 r. w sprawie przeniesienia na równorzędne stanowisko służbowe, w oparciu o które – w ocenie skarżącego, wydano rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Z cytowanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a Kpa, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 Kpa. Natomiast, jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 Kpa) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 Kpa). Stwierdzenie w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 Kpa nie został zachowany, skutkuje – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa – odmową uchylenia decyzji dotychczasowej w formie decyzji. W judykaturze również podkreśla się, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek – tak, że zasadne jest wręcz mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 965/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem niejako już z samej istoty fazy rozpatrywania wniosku wznowieniowego wynika, że odmowa wznowienia postępowania przez organ z powołaniem się na niespełnienie formalnych przesłanek wznowienia postępowania jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy fakt takiej przesłanki jest w danym przypadku oczywisty i nie rodzi potrzeby prowadzenia w tym zakresie specjalnego postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.). Dodatkowo zauważyć należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt. II OSK 2404/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.), który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 Kpa, to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.; Z. Kmiecik, Uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego ze względów prawnych, "Samorząd Terytorialny" 2009 r., nr 7-8, s. 128). W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 Kpa, ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie było by zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji. W rozpoznawanej sprawie zarówno Komendant [...] Policji, jak Komendant Główny Policji powyższych wymogów, przy badaniu wniosku skarżącego o wznowienie postępowania, nie dotrzymali. Organy poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania sądowego, ponieważ najpóźniej w dniu 4 sierpnia 2015 r., tj. w dacie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 457/15, wnioskodawca dowiedział się o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Rację ma organ wskazując, że skarżący winien wykazywać dbałość o swojej sprawy, w tym również powziąć informację o dacie uprawomocnienia się wyroku wydanego w jego sprawie. Jednakże w ocenie Sądu, nie można jednoznacznie wskazać, że data prawomocności orzeczenia jest najpóźniejszym momentem, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym wyroku. Posługując się argumentacją organu I instancji, należy wskazać, że Sąd wydając postanowienie o prawomocności orzeczenia musi mieć pewność, że żadna ze stron nie złoży żadnego środka zaskarżenia. Zatem data prawomocności orzeczenia jest późniejsza od daty postanowienia stwierdzającego prawomocność wyroku. Zatem już choćby z tego powodu, w ocenie Sądu data 4 sierpnia 2015 r. nie była najpóźniejszym terminem, w którym skarżący dowiedział się o wyroku WSA w Warszawie. Na uwagę zasługuje w sprawie również fakt, iż organy na etapie całego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego nie odpowiedziały na zarzut skarżącego dotyczący tego, iż organ winien w niniejszej sprawie z urzędu wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Mimo, iż żądanie to skarżący, ponawiał na każdym etapie postępowania administracyjnego (w wniosku o wznowienie i w zażaleniu) jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w skardze do sądu), organy w żaden sposób się do niego nie ustosunkowały. Tymczasem jak wynika, to z przytoczonego powyżej, ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowego, okoliczność jest niezwykle istotna dla sprawy. Przyjmując bowiem za skarżącym, że w sprawie mogła zaistnieć przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, organ winien ocenić, czy nie powinien działać z urzędu, a rozważania te powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w wydanym w sprawie rozstrzygnięciu. W ocenie Sądu stanowisko organu I i II instancji, iż art. 148 § 1 Kpa, pomimo uzasadnienia wniosku skarżącego istnieniem okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, może stanowić samoistną podstawę do odmowy wznowienia postępowania, bez uprzedniego rozważenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu, jest nieprawidłowe i co najmniej przedwczesne. Konkludując w ocenie Sądu organ rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego nie wyjaśnił w sposób wystarczający stanu faktycznego i odmówił wznowienia postępowania nie rozważając czy w sprawie może wszcząć powyższe postępowanie z urzędu czym, naruszył art. 7 i art. 77 i 107 Kpa. Naruszenie niewątpliwie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.