II OSK 2644/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-17
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Barbara Adamiak, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa w trybie wznowienia postępowania, ale jednocześnie uznając, że upłynął pięcioletni termin do uchylenia decyzji (art. 146 § 1 K.p.a.), jest zwolniony z obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że upływ pięcioletniego terminu do uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 146 § 1 K.p.a.) nie wyłącza obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ administracji. Organ, stwierdzając wadliwość postępowania, musi zbadać zgodność decyzji z prawem materialnym, nawet jeśli nie może jej uchylić. Ograniczenie się jedynie do stwierdzenia wadliwości procesowej nie daje podstaw do ustalenia szkody z tytułu wydania decyzji niezgodnej z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. i T. S. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Z. Wojewoda stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta S. o pozwoleniu na budowę, ale odmówił jej uchylenia ze względu na upływ pięcioletniego terminu. Skarżący domagali się uchylenia decyzji, argumentując, że organy nie rozpoznały sprawy w pełnym zakresie i zignorowały istotne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Z. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S., zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. i T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 87/16 w sprawie ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji oraz odmowy jej uchylenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2015 r., znak [...], 3. zasądza od Wojewody Z. solidarnie na rzecz B. S. i T. S. kwotę 897 (słownie: osiemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 87/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Wojewody Z. z [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz odmowy uchylenia decyzji, oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
Prezydent Miasta S. decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...], znak: [...], wydaną na rzecz "V." Nieruchomości Spółka z o.o. zmienił decyzję własną z [...] stycznia 2009 r., nr [...], znak: [...] o pozwoleniu na budowę 15 budynków mieszkalnych jednorodzinnych: o dwóch lokalach mieszkalnych wraz z zagospodarowaniem terenu polegającym na budowie zewnętrznych instalacji (sieci osiedlowych): wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, elektroenergetycznej, oświetleniowej, gazowej oraz teletechnicznej oraz budowie zjazdu z ul. M., budowie wewnętrznego układu komunikacyjnego z miejscami postojowymi, budowie murów oporowych w S. przy ul. M. (działka nr [...] i [...] z obr. [...]), w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego obejmującego zmiany wysokości i głębokości posadowienia murów oporowych.
B. i T. S. wnieśli o wznowienie postępowania dotyczącego zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z [...] stycznia 2009 r., zakończonego decyzją ostateczną nr [...] Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r.
Decyzją z [...] września 2015 r. Prezydent Miasta S. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2010 r., nr [...], znak: [...] o zmianie własnej decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2009 r. o pozwoleniu na budowę, w zakresie wysokości zaprojektowanego muru oporowego.
Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu ponownej analizy posiadanych dokumentów, stwierdził, że zamierzenie inwestycyjne nie ogranicza możliwości zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] zgodnie z obowiązującymi przepisami. Obszar oddziaływania inwestycji zawiera się w całości w granicach działki inwestycyjnej, natomiast B. i T. S. nie posiadają statusu strony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r.
Wojewoda Z. decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stwierdził wydanie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409) oraz na podstawie art. 146 § 1 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] ze względu na to, że od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat.
Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli była decyzja Wojewody Z. z [...] listopada 2015 r., orzekająca o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości. Jednocześnie organ odwoławczy, na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., stwierdził, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] wydana została z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Mając natomiast na uwadze fakt, że od daty doręczenia stronie ww. ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r. upłynęło pięć lat, organ odwoławczy na podstawie art. 146 § 1 K.p.a. odmówił uchylenia tej decyzji.
Sąd podkreślił, że przy rozpoznaniu sprawy istotne znaczenie ma to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11 uchylił zaskarżoną przez B. i T. S. decyzję Wojewody Z. z [...] lipca 2011 r. i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z [...] maja 2011 r., wydane w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że w sprawie nie ulega wątpliwości, iż właściciele nieruchomości sąsiedniej względem terenu inwestycji mają interes prawny w sprawie budowy muru oporowego, lokalizowanego wzdłuż granicy nieruchomości. W takiej sytuacji faktycznej przymiotem strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, legitymują się współwłaściciele działki sąsiedniej. W ocenie Sądu, pozbawienie tych osób prawa udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę stanowiło przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Skoro więc skarżący, którym przysługiwał status strony, wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z 4 sierpnia 2010 r., a organy administracji nie zanegowały dochowania ustawowego terminu z art. 148 § 2 K.p.a., decyzje organów obydwu instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, zapadły z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 105 § 1 tej ustawy – wskutek błędnej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy. Wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., obligowało bowiem organ administracji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o pozwolenie na budowę. Istnienie interesu prawnego B. i T. S. do udziału w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę, oznaczało we wznowionym postępowaniu administracyjnym potrzebę przeprowadzenia postępowania na nowo i podjęcia rozstrzygnięcia albo na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. albo na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a.
Wyrok Sądu pierwszej instancji utrzymany został następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 43/13.
W świetle zatem wytycznych zawartych w uzasadnieniu ww. wyroku Sądu pierwszej instancji z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11, które organ pierwszej instancji zobowiązany był zgodnie z art. 153 P.p.s.a. przestrzegać, jest niewątpliwe, że Prezydent Miasta S. winien był rozpoznać sprawę na nowo i rozważyć kluczową dla niniejszego postępowania kwestię, a mianowicie czy wnioskodawcom przysługiwał status strony w tym postępowaniu, wydając stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. albo na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a.
Tymczasem organ pierwszej instancji, odmawiając uchylenia ww. decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2010 r. oparł swoje rozstrzygnięcie o przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., wskazując jedynie, że B.i T. S. nie posiadają statusu strony w postępowaniu.
Słusznie zatem organ odwoławczy skorzystał z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i jednocześnie uznał, że decyzja ostateczna Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r., nr [...] wydana została z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Słusznie też organ odwoławczy wskazał, że od 18 sierpnia 2010 r., tj. od dnia doręczenia ww. decyzji z [...] sierpnia 2010 r. stronom postępowania administracyjnego, należało liczyć bieg pięcioletniego terminu, określonego w art. 146 § 1 K.p.a. Skoro z akt sprawy wynika, że od ww. doręczenia do chwili orzekania przez organ pierwszej instancji (decyzja z [...] września 2015 r.) upłynęło ponad 5 lat, to tym samym nastąpił upływ czasu, który uniemożliwił uchylenie decyzji. Przepis art. 146 § 1 K.p.a. stanowi bowiem, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3–8 oraz w art. 145a, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Artykuł 146 § 1 K.p.a. stanowi ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Kluczowym znaczeniem dla organów administracji do określenia, czy zachodzi ww. negatywna przesłanka ograniczająca dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, jest fakt doręczenia lub ogłoszenia decyzji oraz upływ 5-letniego terminu.
Przepis ten ustala zatem okres przedawnienia na pięć lat, po upływie których, organy administracji tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Oznacza to zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci wobec tego uprawnienie nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż byłoby to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Ponadto, skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela pogląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1018/97 (Lex nr 47227), że treść art. 146 § 1 K.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 K.p.a. nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Organ odwoławczy prawidłowo przedstawił okoliczności wskazujące na zasadność przyjętego w sprawie stanowiska, zachowując wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżących, organ drugiej instancji ustosunkował się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz do wskazań odnośnie do dalszego postępowania, zawartych w wyrokach WSA w Szczecinie z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11 oraz NSA z 29 października 2013 r., sygn. akt II OSK 43/13. Wojewoda Z. przedstawił tok postępowania, wyjaśniając skarżącym przesłanki wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z akt sprawy wynika również, że skarżący byli informowani o wznowionym postępowaniu, podjętych w sprawie rozstrzygnięciach oraz o przysługujących od nich środkach zaskarżenia. Tym samym zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. uznać należało za chybiony.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.
B. i T. S. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparli na:
I. art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), tj. na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszeniu art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach i pominięcie zarzutów skargi kasacyjnej i odniesienie się jedynie do kwestii przysługiwania skarżącym statusu strony podczas gdy skarga zawierała szereg zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji, które wskazywały na braki w wydanym rozstrzygnięciu, których Sąd pierwszej instancji w ogóle nie rozpatrzył i które w istocie pominął co skutkowało nieropoznaniem sprawy,
2) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie zarzutów skarżących odnoszących się do wydania badanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji za pomocą dowodów, które okazały się być fałszywe podczas gdy w opisie projektu budowlanego wskazano, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 14.516,97 m2 w tym 2539,30 m2 pow. utwardzona i 3366,30 m2 pow. zabudowy co oznacza, że pow. ekopozytywnej wynosi 8611,37 m2 czyli 59,32% całej działki, a nie jak zostało podane w projekcie 9061,37 m2 czyli 62,50% całej działki, co oznacza, że projekt w tym zakresie w rzeczy samej nie spełnia wymagań planu miejscowego o minimalnej powierzchni ekopozytywnej równej 60% powierzchni działki, co oznacza, że zakaz uchylenia decyzji z tej przyczyny pojawia się po 10 latach od jej wydania, co oznacza, że organ pierwszej i drugiej instancji powinien orzekać w sprawie, a co Sąd pierwszej instancji zignorował,
3) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 150 § 2 K.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Z. i decyzji Prezydenta Miasta podczas gdy obie wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości bowiem o ile przyczyną wznowienia jest działalność organu pierwszej instancji – a tak jest w niniejszej sprawie – podlega z mocy art. 150 § 2 K.p.a. wyłączeniu od rozpoznania sprawy, a rozpoznanie sprawy z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej,
4) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w związku z art. 151 § 1 i 2 w związku z art. 146 §1 K.p.a. i uznanie, że zaskarżona decyzja Wojewody Z. odpowiada prawu podczas gdy zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu m.in. z tej przyczyny, że nie odpowiada na wszystkie zarzuty odwołania, a w szczególności:
a) nie wypowiada się odnośnie zarzutów naruszenia przez decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] (dalej: decyzja nr [...]) zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w szczególności w zakresie oczywistego i rażącego naruszenia wpisanego w planie zakazu niwelacji terenu;
b) nie wypowiada się odnośnie braku podparcia muru oporowego ze strony działki nr [...];
c) nie wypowiada się odnośnie zatwierdzonej przez decyzję nr [...] niezgodnej z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zagęszczenia zabudowy bliźniaczej na działkach o pow. od 541 m2 zamiast wymaganych planem 800 m2;
d) nie wypowiada się odnośnie wprowadzenia przez decyzję nr [...] faktycznego zakazu zabudowy na działce skarżących nr [...] bowiem treść decyzji pozwalając postawić mur oporowy tych rozmiarów, który umożliwił rażące podniesienie terenu i posadowienie całego osiedla na tak podniesionym terenie w istocie uniemożliwia skarżącym prowadzenie robót przy granicy własnej działki z uwagi na ryzyko odebrania podpory dla całego muru i osiedla na działce sąsiedniej;
co oznacza, że Wojewoda Z. nie przeprowadził rzetelnej oceny badanej w toku wznowienia decyzji nr [...] a ograniczył się jedynie do dostrzeżenia jednej jej wady zupełnie ignorując pozostałe, co Sąd pierwszej instancji potraktował jako działanie prawidłowe, kiedy tymczasem zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 28 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 184/06 Wojewoda działając na w ramach wznowienia postępowania i dostrzegając negatywną przesłankę orzekania i tak nie był zwolniony od rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie.
5) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 i 80 K.p.a. poprzez uznanie, że Wojewoda Z. należycie wyjaśnił stan sprawy, podczas gdy Wojewoda Z., a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji całkowicie pominęli podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące:
a) braku podparcia muru oporowego ze strony działki nr [...];
b) wprowadzenia przez decyzję nr [...] faktycznego zakazu zabudowy na działce skarżących nr [...] bowiem treść decyzji pozwalając postawić mur oporowy tych rozmiarów, który umożliwił rażące podniesienie terenu i posadowienie całego osiedla na tak podniesionym terenie w istocie uniemożliwia skarżącym prowadzenie robót przy granicy własnej działki z uwagi na ryzyko odebrania podpory dla całego muru i osiedla na działce sąsiedniej;
c) naruszenia przez decyzję nr [...] zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w szczególności w zakresie oczywistego i rażącego naruszenia wpisanego w planie zakazu niwelacji terenu;
6) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 170 P.p.s.a. poprzez uznanie, że Wojewoda Z. uwzględnił w zaskarżonej decyzji treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2013 r., sygn. akt II OSK 43/13 podczas gdy NSA w tym wyroku:
a) jednoznacznie wskazał, że mur oporowy zrealizowany został w wyniku daleko idącej niwelacji terenu, która to spowodowała konieczność jego posadowienia celem zabezpieczenia utworzonej sztucznie kilkumetrowej różnicy w poziomie terenu;
b) jednoznacznie wskazał, że nie da się wykluczyć ingerowania tej inwestycji w stosunku wodne;
a Wojewoda Z. kompletnie zignorował zarzuty odwołania odnoszące się do tych stwierdzeń NSA z wyroku sygn. akt II OSK 43/13, a Sąd pierwszej instancji wyłącznie z sobie znanych przyczyn uznał, że Wojewoda odpowiedział na zarzuty odwołania i uwzględnił ww. orzeczenie NSA w zaskarżonej decyzji,
co miało istotny wpływ na wynik postępowania bowiem doprowadziło do oddalenia skargi skarżących podczas gdy z uwagi na kompletne zignorowanie zarzutów odwołania przez Wojewodę Z., który w treści decyzji w ogóle nie odniósł się do części zarzutów skarżących i ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia negatywnej przesłanki orzekania i tym samym naruszył on art. 146 § 1 K.p.a., a Sąd pierwszej instancji nie dostrzegając tego naruszenia obraził art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. oddalając skargę skarżących.
II. art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), tj. na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego:
1) art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h/ ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229), poprzez:
a) jego niezastosowanie i brak uznania, że mur oporowy należy do urządzeń wodnych podczas gdy w świetle podanych w zawartym w przepisie wyliczeniu urządzeń wodnych – mur oporowy został wskazany wprost jako urządzenie wodne, co oznacza, że definicja legalna zawarta w prawie wodnym każe zaliczyć do urządzeń wodnych;
b) jego niezastosowanie i uznanie, że mur oporowy o wysokości 4 m zabezpieczający sztucznie stworzoną różnicę w poziomie terenu na którego szczycie znajduje się rów do odprowadzenia wody spływającej z powierzchni terenu, o długości 100 m wzdłuż granicy osiedla M. II w S. i będącej własnością skarżących działki budowlaną nr [...] przy ul. M. [...] w S., nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu cytowanego przepisu Prawa wodnego ponieważ nie służy kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich podczas gdy będący przedmiotem sporu mur oporowy faktycznie kształtuje stosunki wodne na gruncie bowiem ingeruje w nie drastycznie zmieniając kształt terenu, a nadto na swojej koronie posiada rów odprowadzający wodę deszczową z otoczenia;
2) art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane przez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na pominięciu badania zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego projektu konstrukcji oporowej, podczas gdy tego rodzaju budowle wymagają pozwolenia na budowę i tym samym podlegają obowiązkowi badania ich zgodności z treścią planu, a w konsekwencji odstąpienie od oceny sprzeczności muru z zakazem niwelacji terenu;
3) art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane przez uznanie, że zmiana konfiguracji terenu poprzez budowę 8 m wysokości konstrukcji dla podniesienia poziomu terenu o blisko 5 m jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podczas gdy tego rodzaju inwestycja jest oczywiście sprzeczna z treścią tego planu, który dopuszczał jedynie drobne niwelacje terenu, a NSA w wyroku sygn. akt II OSK 43/13 jednoznacznie wskazał, że niwelacja terenu była daleko idąca.
Na tych podstawach wnosili o:
1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 czerwca 2016 r.,
2. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zawarli oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względy, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 146 § 1 i art. 151 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygającej decyzją ostateczną, jeżeli postępowania administracyjne, w którego trybie rozpoznano i rozstrzygnięto tę sprawę było dotknięte ciężką, kwalifikowaną wadliwością, enumeratywnie wyliczoną w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak też reguluje przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania art. 149 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąc, że postanowienie o wznowienie postępowania w sprawie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienie oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ustanowiona w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanką przedawnienia ograniczone jest wyłącznie do zakazu uchylenia decyzji, natomiast nie do ponownego rozpoznania sprawy. W razie zatem jeżeli organ ustali, że decyzja ostateczna została wydana w postępowaniu dotkniętym kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy, z tym, że w razie gdy wystąpi przesłanka przedawnienia nie może uchylić decyzji, a wyłącznie stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz wskazaniem z jakiego powodu nie uchylił decyzji.
W sprawie organ odwoławczy ograniczył rozpoznanie wyłącznie do ustalenia kwalifikowanej wadliwości postępowania, w którym zapadła ostateczna decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Postępowanie to zostało przeprowadzone z kwalifikowaną wadliwością procesową, wyliczoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego przez pozbawienie prawa do czynnego udziału w tym postępowaniu skarżącym. Nakładało to na organ obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z zastosowaniem przepisów prawa materialnego. Celem tego jest ustalenie, czy rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną jest zgodne z przepisami prawa materialnego. Wystąpienie przesłanki przedawnienia z upływem 5 lat od dnia doręczenia ostatecznej decyzji inwestorowi - nie wyłączało obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia co do zgodności z przepisami prawa materialnego. Ma to podstawowe znaczenie dla ustalenia wystąpienia podstaw do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie. Ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia wadliwości procesowej nie daje podstaw do wyprowadzenia szkody z tytułu wydania decyzji niezgodnej z prawem. Tym samym zasadny jest zarzut naruszenia art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2013 r. sygn. akt II OSK 43/13, którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 990/11. W wyrokach tych wskazano obowiązek przeprowadzenia postępowania na nowo w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę.
Przedwczesną są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to z tego względu, że nie były stosowane przy rozpoznaniu sprawy zaskarżonym wyrokiem.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 150 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ który wydał ostateczną decyzję jest właściwy do wznowienia postępowania w sprawie. Utratę właściwości należy wiązać tylko z takimi naruszeniami w następstwie którego występuje podstawa wznowienia postępowania jak: wydanie decyzji przez wyłączony z mocy prawa organ, wydanie decyzji w wyniku przestępstwa stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem Sądu. Natomiast inne naruszenia przepisów postępowania wyliczone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie pozbawiają właściwości do wznowienia postępowania organ, który wydał decyzję ostateczną. Taka wykładnia ma pełne umocowanie w istocie instytucji wznowienia postępowania administracyjnego, która opiera się na zachowaniu właściwości organu, który wydał w sprawie decyzję ostateczną.
W tym stanie rzeczy skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło