II GZ 910/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 744/16 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 744/16, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek W. F. (dalej: skarżący) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej. WSA podając motywy odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów administracyjnych dotyczy tych spośród nich, które takiemu wykonaniu podlegają, a zatem korzystają z przymiotu wykonalności. Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi pozostaje decyzja, która nie obliguje strony skarżącej do jakiegokolwiek działania. W rzeczywistości problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą, którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Nadto nie kwalifikują się do wykonania wszelkie akty administracyjne odmowne. WSA przytoczył orzecznictwo w zakresie aktów podlegających wykonaniu oraz wskazał, że zaskarżona decyzja należy do tej kategorii aktów prawnych, które nie posiadają przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania. W. F. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzące do naruszenia interesu prawnego strony skarżącej, tj. art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację tego przepisu i niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że nie tylko uprawdopodobnił, ale również wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto, skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie zagrożenie bankructwem, likwidacją działalności gospodarczej, sprzedażą licytacyjną domu mieszkalnego i zadłużenia wśród kontrahentów oraz banków jest nie tyle prawdopodobne, lecz pewne w przypadku uruchomienia postępowania egzekucyjnego (licytacja maszyn i urządzeń, postawienie kredytu hipotecznego w stan natychmiastowej wykonalności, licytacja domu mieszkalnego, zajęcie rachunków bankowych i wierzytelności). W ocenie skarżącego załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, który każdego dnia na kanwie postępowania egzekucyjnego jest najbardziej poszkodowanym dokonywaniem dalszych czynności egzekucyjnych zagrażających jego upadłością jako przedsiębiorcy jest niezgodne z prawem. Ponadto, skarżący zarzucił nie dokonanie oceny materiału dowodowego, w szczególności dokumentów źródłowych przedłożonych przez niego do akt rentowych na poparcie swego wniosku, z których jednoznacznie wynika opis jego sytuacji materialnej oraz skutków, z jakimi związane jest podjęcie działań egzekucyjnych toczącego się obecnie przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przesłanki powyżej wskazane nie zachodzą w niniejszej sprawie przede wszystkim z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; postanowienie NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 580/05, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 281/06, OSP 2007, Nr 6, poz. 76). Do wykonania nie kwalifikują się więc wszelkie odmowne akty administracyjne (T. Woś (red.): Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 338). Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. Nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania, który mógłby podlegać wykonaniu. W rozpoznawanej sprawie żądaniem wstrzymania wykonania została objęta decyzja utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r., odmawiającej umorzenia odsetek należnych od niezapłaconych składek. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Nie rodzi po stronie adresata żadnych uprawnień, ani obowiązków, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). W ocenie NSA Sąd I instancji trafnie wskazał, że zaskarżona decyzja należy do tej kategorii aktów prawnych, które nie posiadają przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.