I OSK 2361/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-21

Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Elżbieta Kremer, Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochód drugiego rodzica, który nie uczestniczy w wychowaniu dziecka i nie tworzy z matką dziecka wspólnoty rodzinnej, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka?
Ratio decidendi
Dochód drugiego rodzica, który nie pozostaje w związku małżeńskim ani w separacji z matką dziecka i nie uczestniczy w jego wychowaniu, nie powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Wykładnia systemowa art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniająca definicję osoby samotnie wychowującej dziecko z art. 3 pkt 17 lit. a, prowadzi do wniosku, że taki rodzic nie jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy, a jego dochód nie powinien być uwzględniany.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ uznał, że dochód ojca dziecka, mimo że nie mieszkał z matką i dzieckiem ani nie uczestniczył w wychowaniu, powinien być wliczony do dochodu rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że ojciec dziecka nie jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy, a jego dochód nie powinien być uwzględniany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3130/13 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę kasacyjną U Z A S A D N I E N I E: Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3130/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, w pkt. 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; a w pkt 2/ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Decyzją z dnia [...].07.2013 r., Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania A. K., zwaną dalej: "skarżącą", jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – M. K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskowane świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1.922 zł. Organ ustalił, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 2.324,54 zł i przekracza kryterium, a w związku z tym świadczenie to nie przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca zarzuciła, iż jest samotną matką, ojciec dziecka jedynie je uznał i skarżąca nie pozostaje z nim w żadnym związku. Dlatego dochód ojca nie powinien być wliczany do dochodu rodziny. Skarżąca powołała się na interpretację Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z którą na podstawie art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114), zwaną dalej: "u.s.r.", w takiej sytuacji dochód rodzica nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny. Rozpatrując odwołanie organ przytoczył art. 15b ust. 2 u.ś.r., z którego wynika, że jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Przepisy ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. a także stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r., dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Wskazał też, że zgodnie z art. 3 pkt 16, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Jak wyjaśnił organ, z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że rodzic dziecka jest członkiem rodziny, a jego dochód wchodzi w skład dochodu rodziny i brak jest jakiegokolwiek wyłączenia związanego z pozostawaniem przez rodziców w związku małżeńskim czy w związku nieformalnym. Powołany przez skarżącą przepis art. 7 pkt 5, nie wprowadza wyjątku od zasady, że rodzic dziecka jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy – lecz określa, zdaniem organu, kiedy świadczenie nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko. Jak wyjaśnił organ, ustawodawca postanowił, że co do zasady świadczenie nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, której nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego rodzica. Nie ma więc żadnych podstaw do przyjęcia, iż na podstawie tego przepisu można pominąć dochód drugiego rodzica przy obliczaniu dochodu rodziny na potrzeby rozpatrzenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...].11.2013r. po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od ww. decyzji utrzymało ją w mocy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że w dniu 4.05.2013 r. urodziła córkę, którą wychowuje sama. Została poinformowana w Wydziale Spraw Społecznych i Zdrowia Dzielnicy Mokotów, że do wyliczenia dochodu niezbędne są dokumenty o zarobkach również od ojca dziecka, co było sprzeczne z wiedzą, którą zaczerpnęła ze strony Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz "Gazety Prawnej". Wobec uporu Urzędu Dzielnicy, zdobyła dokumenty od ojca dziecka, pomimo utrudnionego z nim kontaktu i zameldowania w innym mieście. Otrzymała z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, pismo z dnia 7 sierpnia 2013r., w którym naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych, Żłobków oraz Współpracy Międzynarodowej, jednoznacznie potwierdził jej rozumienie przepisów, tj., że ojciec dziecka nie liczy się do dochodu przy staraniu się o tzw. "becikowe", jeśli nie tworzy rodziny z osobą ubiegającą się o to świadczenie. Jak wyjaśniła skarżąca w dniu 1 lipca założyła sprawę o alimenty i zwrot kosztów ciąży i porodu, ponieważ porozumienie się z ojcem dziecka było zupełnie niemożliwe. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę stwierdził, że zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie jest zastosowanie i wykładnia przez organ art. 3 pkt 16 u.ś.r., z którego treści wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka (...). Sad przypomniał, że instytucja jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka wprowadzona została ustawą z dnia 29 grudnia 2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z art. 15b ust 2 wynikało, że uprawnionym do jej otrzymania był ojciec lub matka dziecka, albo jego opiekun prawny niezależnie od uzyskiwanych dochodów. Jednak po latach obowiązywania powyższego przepisu ustawodawca uznał, że część środków na zapomogi nie dociera do rzeczywiście potrzebujących, lecz do wszystkich, również tych, którzy takiej pomocy nie potrzebują i dlatego zmienił treść przepisu art. 15b ust. 2 ustalając, że taka jednorazowa zapomoga przysługuje ojcu lub matce dziecka albo jego opiekunowi prawnemu jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Zatem, jak stwierdził Sąd I instancji, intencją ustawodawcy była taka zmiana powyższego przepisu, aby pomoc ta trafiła do osób najbardziej jej potrzebujących (wynika to wprost z treści opinii prawnych z dnia 20.01.2012r. dotyczących wprowadzenia poprawki do powyższego przepisu.) Zmiana powyższa miała charakter doprecyzowujący i zdaniem ustawodawcy miała ułatwić stosowanie art. 15b pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w praktyce. W ocenie Sądu, osobami potrzebującymi takiej pomocy są przede wszystkim osoby samotnie wychowujące dziecko (ojciec, matka albo opiekun prawny). Sąd wskazał, że z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca samotnie wychowuje dziecko, które nosi jej nazwisko, a ojciec dziecka jedynie je uznał. Nie uczestniczy on w żaden sposób w jego wychowaniu, nie mieszka z dzieckiem, nie kontaktuje się z jego matką i nie tworzy z nimi rodziny. Skarżąca jest z zawodu psychologiem zatrudnianym w szkole na umowy okresowe na czas roku szkolnego. Tak więc jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, chociażby z tego powodu, że okresowo pozostaje bez żadnego dochodu (obecnie jak oświadczyła na rozprawie otrzymuje już alimenty). Sąd I instancji zwrócił uwagę na okoliczność, że w ostatnich latach w sposób istotny zmieniła się wykładnia dotycząca pojęcia "rodziny". Jak wynika z wyroku SN z dnia 13 kwietnia 2005r. (IV CK 648/04) "pokrewieństwo nie stanowi wyłącznego kryterium zaliczenia do najbliższych członków rodziny w rozumieniu art. 446 §3 KC." W obowiązującym stanie prawnym nie istnieje legalna definicja pojęcia rodziny, a jej sens powinien odpowiadać celom ustawy w której został użyty. Dlatego też dla potrzeb interpretacji tego pojęcia należy użyć wykładni nie tylko gramatycznej, literalnej, ale przede wszystkim celowościowej, zwłaszcza w następstwie zachwiania podstawowej formy rodziny opartej na pokrewieństwie. Głównym kryterium "rodziny" jest wspólnota ekonomiczna (pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym), wspólne zamieszkanie, faktyczne pożycie, powiązanie, bliskość. W ocenie Sądu I instancji, materiał dowodowy przedmiotowej sprawy potwierdza, że ojciec dziecka tak naprawdę nie jest członkiem rodziny skarżącej i wliczanie jego dochodu do dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka przeczy celowi ustawy, a zwłaszcza temu, że pomoc ta powinna trafić do osób rzeczywiście jej potrzebujących. Dlatego też do dochodu skarżącej należy niewątpliwie doliczyć alimenty od ojca dziecka, ale nie dochód uzyskiwany przez niego faktycznie, bo skarżąca z niego w żaden sposób nie korzysta. Z powyższych względów Sąd I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uwzględnił skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i na podst. art. 188 p.p.s.a., oddalenia skargi, jak też na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzenia od strony zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 16 w zw. z art. 3 pkt 2 i art. 15b ust. 2 u.ś.r., przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że rodzic dziecka nie jest członkiem rodziny tego dziecka, jeśli nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego oraz że w takiej sytuacji dochód rodzica dziecka nie wlicza się do dochodu rodziny w postępowaniu o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka - podczas gdy rodzic dziecka jest członkiem rodziny dziecka bez względu na to, czy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe i dochód rodzica dziecka wlicza się do dochodu rodziny w postępowaniu o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w art. 15b ust. 2 ustawodawca posłużył się pojęciem "dochód rodziny" zdefiniowanym w art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 16. Ten ostatni przepis w sposób jednoznaczny zalicza rodziców dzieci do członków rodziny. W konsekwencji brak jest w ogóle podstaw do dokonywania wykładni przepisów o tak jednoznacznej treści. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie podkreślał, że ustawodawca określając pojęcie rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.) uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2005 r. I OSK 150/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2007 r. I OSK 1814/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r. I OSK 320/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r. I OSK 1128/09). Zwrócono uwagę, że na różnicę w definicji rodziny w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), gdyż zgodnie z art. 6 pkt 14 tej ostatniej rodzina oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Oznacza to, że jeśli zamiarem ustawodawcy byłoby uwzględnienie kryterium wspólnego gospodarowania przy ustalaniu składu rodziny, to art. 3 pkt 16 miałby brzmienie analogiczne do art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Dodano, że w art. 27 ust. 2 u.ś.r., ustawodawca wprowadził wymóg pozostawania przez rodzica we wspólnym gospodarstwie domowym z dzieckiem, ale wyłącznie dla określenia, któremu z rodziców mają być wypłacane świadczenia. Wywodzono, że art. 27 ust. 2 potwierdza, że gdyby wolą ustawodawcy było wyłączenie z dochodu rodziny dochodu rodzica nie pozostającego we wspólnym gospodarstwie z dzieckiem, to w art. 3 pkt 16 lub art. 15b ust. 2 zostałoby użyte sformułowanie analogiczne jak w art. 27 ust. 2. Zwrócono uwagę na brzmienie art. 23 u.ś.r., który przewiduje, do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych należy m.in. dołączyć zaświadczenie o dochodzie każdego, w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, członka rodziny, a także prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekający rozwód lub separację, a nie np. oświadczenie o faktycznej separacji. Zarzucono, że niezrozumiałe jest całkowite pominięcie przez Sąd I instancji powołanej wyżej jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszącej się wprost do wykładni art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy jednoczesnym odwołaniu się do wyroku Sądu Najwyższego IV CK 648/04 dotyczącego interpretacji pojęcia "najbliższego członka rodziny" użytego w art. 446 § 3 k.c. Wywodzono, że ww. wyrok odnosi się do innej gałęzi prawa, do pojęcia, które nie posiada definicji legalnej oraz do przepisu, który reguluje krąg osób uprawnionych do odszkodowania po zmarłym członku rodziny. Orzeczenie to zmierza do rozszerzenia-katalogu osób, które można uznać za członków rodziny, jest tam mowa o macosze czy konkubencie, zatem konsekwentne zastosowanie tego kierunku orzeczniczego w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych prowadziłoby - paradoksalnie - do zmniejszenia liczby osób uprawnionych do świadczeń (skoro brany pod uwagę miałby być dochód dalszych krewnych, powinowatych czy konkubentów). Zwrócono uwagę na treść uzasadnienia projektu nowelizacji przepisu art. 15b ust. 2, (druk nr 319 Sejmu VII kadencji), w którym Jak podkreślono, projektodawcy w żadnym fragmencie uzasadnienia nie odwołują się do powtarzanego kilkakrotnie przez Sąd I instancji, pojęcia "osób najbardziej potrzebujących". Jest tutaj mowa o problemach finansowych kraju oraz Unii Europejskiej, jest nawiązanie-do liczebności rodziny, a w końcowym fragmencie wyraźne stwierdzenie, że zobowiązani do złożenia zaświadczeń o dochodach będą "rodzice", a nie "osoby zamieszkujące z dzieckiem". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej. Istota sporu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r., który wymieniając osoby tworzące rodzinę, wyszczególnił m.in. "rodziców dzieci". Wg. stanowiska skarżącej, rodzice dzieci, nie tworzą rodziny, w sytuacji, kiedy nie wychowują wspólnie dziecka, wg. natomiast stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, rodzice w każdym przypadku, niezależnie od okoliczności, na które powoływała się skarżąca, tworzą rodzinę. Analizowana norma nie odpowiada wprost na pytanie o zależność pomiędzy faktem bycia ojcem dziecka, a niewychowywaniem go. W omawianym przepisie nie doprecyzowano bowiem, czy użyte w nim pojęcie rodziny, odnosi się jedynie do rodziców, którzy wspólnie wychowują dziecko oraz których łączą jakiekolwiek więzi w zakresie wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, czy zamieszkiwania, czy też norma ta ma odnosić się do każdego rodzica dziecka, niezależnie od faktu wychowywania go i innych wspólnych relacji. W tej sytuacji należało zastosować wykładnię systemową, co umożliwia dostrzeżenie istotnej korelacji omawianej normy z przepisem art. 3 pkt 17 lit. a u.ś.r., który definiuje pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, określającej ją, jako - pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Znaczenie pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, ma istotne znaczenie dla ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia żywego dziecka, ponieważ w przypadku ustalenie przez organ, że osobą taką jest osoba wnosząca podanie o to świadczenie, nie zachodzą przesłanki do uwzględniania do jej dochodów, dochodu drugiego rodzica samotnie wychowywanego dziecka. W przedmiotowej sprawie skarżąca powoływała się na posiadanie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, co jej zdaniem czyniło niedopuszczalnym traktowanie, jako członka rodziny ojca jej dziecka i w konsekwencji uwzględnianie jego dochodu przy obliczaniu dochodu rodziny, do której to jednak kwestii organy nie ustosunkowały się, co uniemożliwiło im przeprowadzenie właściwej wykładni przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r., która winna zostać dokonana z uwzględnieniem treści przepisu art. 3 pkt 17 lit. a u.ś.r. Wiąże się to z okolicznością, że na gruncie art. 3 pkt 16 u.ś.r., w każdej sytuacji faktycznej dotyczącej roli rodzica w wychowywaniu dziecka, nie ma możliwości wyłączenia go z rodziny (w rozumieniu tego przepisu), chyba, że nie żyje. Uwzględniając natomiast treść przepisu 3 pkt 17 lit. a u.ś.r., do rodziny nie sposób zaliczyć rodzica, który nie jest w związku małżeńskim, ani nie pozostaje w separacji orzeczonej przez sąd i nie wychowuje z drugim z rodziców dziecka. Rodzic samotnie wychowujący dziecko w ww. okolicznościach spełnia bowiem przesłanki do uznania go za osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu art. 3 pkt 17 lit. a u.ś.r., co winno oznaczać wyłączenie drugiego z rodziców, który nie uczestniczy w wychowywaniu wspólnego dziecka z pojęcia rodziny. Zastosowanie więc wykładni systemowej przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r., zapobiega niezasadnemu traktowaniu niebędącego w związku małżeńskim lub będącego w separacji rodzica, który nie uczestniczy w wychowywaniu dziecka, jako członka rodziny w rozumieniu ww. przepisu. Proponowana przez skarżący kasacyjnie organ wykładnia omawianego przepisu, mogłaby doprowadzić do sytuacji, że rodzic, posiadający kilkoro dzieci z różnymi osobami, wchodziłby w skład kilku rodzin i w konsekwencji, jego dochody zaliczane byłyby do dochodów tych rodzin. Sytuację taką należy uznać za niedopuszczalną i sprzeczną z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny, zwłaszcza, kiedy byłaby ona niepełna, a jej dochód na jedną osobę nie przekraczałby kwoty kryterium dochodowego, określonego w art. 15 lit. b pkt 2 u.ś.r. W konsekwencji powyższego, Sądowi I instancji nie można zarzucić wadliwej wykładni przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r., ani też naruszenia przepisów art. 3 pkt 2 i art. 15 lit. b ust. 2 u.ś.r., określających sposób obliczania dochodu rodziny, jak i wysokość kryterium dochodowego. Należy tez nadmienić, że w powołanych w skardze kasacyjnej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych w sprawach o sygnaturach: . I OSK 150/05, I OSK 1814/06, I OSK 320/07, I OSK 1128/09, dotyczących przyznania zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a więc świadczeń dochodzonych również na podstawie przepisów u.ś.r., sporny stan faktyczny, odnosił się do zagadnienia wspólnego gospodarowania, a więc problemu obojętnego z punktu widzenia zastosowanych w ww. sprawach przepisów. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, zakres ustaleń faktycznych, mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia dotyczy zagadnienia, czy rodzice dziecka wychowują je wspólnie, czy też zachodzi sytuacja, że wychowuje je wyłącznie skarżąca, a więc okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem jest ona objęta przesłankami przepisu art. 3 pkt 17 lit. a u.ś.r., którego prawidłowe zastosowanie określa, czy wnioskodawca ma status osoby samotnie wychowującej dziecko, na co w szczególności zwrócono uwagę w powoływanym przez skarżący kasacyjnie organ, wyroku z 5 września 2007 r., w sprawie I OSK 1814/06. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło