III SA/Kr 497/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Halina Jakubiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] odmówił A. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A – dalej skarżącemu - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jako podstawa prawna postanowienia wskazany został przepis art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649 ze zm.). Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja została wysłana skarżącemu za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres ul. N w N. Przesyłka wróciła do organu z adnotacją o podwójnym awizowaniu w dniach: 19 i 26 czerwca 2015 r. W dniu 27 listopada 2015 r. skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że powziął informację o wydaniu ww. decyzji w dniu 20 listopada 2015 r., to jest w dacie odbioru zawiadomienia o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego a decyzja została wysłana pod adres prowadzonej przez niego do 30 czerwca 2013 r. działalności gospodarczej. Okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności zgłosił do właściwego rejestru. Skarżący podniósł również, że zamieszkuje pod adresem innym niż prowadził działalność, zwracając przy tym uwagę, że na etapie postępowania egzekucyjnego organ doręczał mu pisma pod ten właśnie adres miejsca zamieszkania. W związku z nieskutecznym doręczeniem decyzji, w ocenie organu termin do wniesienia odwołania tak naprawdę nie zaczął biec i decyzja z dnia [...] 2015 r. powinna być doręczona po raz drugi. Dyrektor Izby Celnej, odmawiając opisanym na wstępie postanowieniem przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, powołując się na treść przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że dla przywrócenia terminu konieczne jest spełnienie łącznie czterech przesłanek: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu (nieprzywracanego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (7 dni od ustania przyczyny) oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin tzn. wniesienie odwołania. Organ ocenił, że skarżący dochował przesłanek związanych z terminem wniesienia wniosku, gdyż wniosek został wniesiony w siódmym dniu liczonym od dnia powzięcia informacji o wydaniu decyzji nakładającej karę pieniężną. Następnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył odwołanie, natomiast nie uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z wyłączeniem jego winy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność uchybienia terminowi bez swojej winy. Zgodnie z treścią przepisu art. 148 § 1 i 150 Ordynacji podatkowej stanowiących o zasadach doręczeń pism osobom fizycznym, doręczenie pism następuje do mieszkania lub miejsca pracy a doręczenie zastępcze ma miejsce w przypadku niemożności doręczenia w sposób przepisem art. 148 przewidziany. Z tego powodu zdaniem organu okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego od czerwca 2013 r. działalności gospodarczej pod adresem, na który została skierowana korespondencja zawierająca decyzję z dnia [...] 2015 r. nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ze względu na niepowiadomienie organu o zmianie adresu do doręczeń. O tym, że skarżący miał wiedzę o toczącym się postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej przed datą 20 listopada 2015 r., zdaniem organu świadczy złożony przez skarżącego podpis na potwierdzeniu odbioru postanowienia z dnia 28 stycznia 2013 r. o wszczęciu postępowania w tej sprawie, potwierdzenie odbioru postanowienia z dnia 4 lutego 2013 r. o włączeniu do akt sprawy materiału dowodowego oraz potwierdzenie odbiór postanowienia z dnia 12 lutego 2013 r. o zawieszeniu postępowania. Z tego względu znajduje w sprawie zastosowanie przepis art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej stanowiący, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 (dotyczącego obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu) pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Skarżący nie zawiadomił organu o zmianie swojego adresu i dlatego należało uznać decyzję z dnia [...] 2015 r. za doręczoną pod dotychczasowym adresem. Doręczenie nastąpiło z dniem 3 lipca 2015 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17 lipca 2015 r. Wniesienie odwołania w dniu 27 listopada 2015 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie umieszczonym. Dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości, które można obalić, jednak nie wystarczy stwierdzenie, że nie doszło do doręczenia. Na koniec, organ, odnosząc się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt I GSK 1221/06, podniósł, że wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest równoznaczne ze stwierdzeniem uchybienia terminowi wniesienia odwołania. A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: - art. 148 § 1 i 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że doręczenie przesyłki było skuteczne i nastąpiło w miejscu pracy skarżącego, - art. 146 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że skarżący winien zawiadomić o zmianie adresu miejsca pracy, skoro zamknął działalność gospodarczą w ogóle i okoliczność ta jest weryfikowana w bazie CEIDG oraz z uwagi na to, że organ był w posiadaniu jego adresu zamieszkania (innego niż miejsce prowadzenia działalności), - art. 162 ust. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że skarżący nie spełnił przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, - art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie postanowienia pozostającego w sprzeczności z przepisami prawa, - art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w szczególności w zakresie, w jakim decyzja została wysłana na nieaktualny adres miejsca prowadzenia działalności, a zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i zajęciu rachunku bankowego na właściwy adres, - art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na niepodjęcie wszelkich możliwych działań koniecznych do ustalenia stanu faktycznego, czy podmiot, któremu organ zamierzał wymierzyć karę pieniężną w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i dotychczasowe miejsce pracy jest aktualne, - art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie, - art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedochowanie obowiązku zebrania całości materiału dowodowego oraz jego wyczerpującego rozpatrzenia, w szczególności poprzez pominięcie sprawdzenia jawnej bazy CEIDG w zakresie adresu miejsca pracy skarżącego, - art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie ocen na podstawie wyłącznie części materiału dowodowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W treści skargi skarżący podniósł, że nie kwestionuje obowiązku zgłaszania organowi prowadzącemu postępowanie zmiany adresu miejsca pracy czy zamieszkania, niemniej w niniejszej sprawie skutki zaniechania tego faktu winny być rozpatrywane w kontekście faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności pod adresem znanym organowi z akt sprawy, to jest N ul. N i możliwości odnotowania przez organ tego faktu w dostępnej bazie CEIDG. Skarżący zwrócił uwagę, iż organ w toku postępowania egzekucyjnego doręczał mu pisma pod adres zamieszkania B, co oznacza, że organ we własnym zakresie poczynił odpowiednie ustalenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sąd bada, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga A. G. nie podlega uwzględnieniu. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej na gruncie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649) została uregulowana w przepisie art. 162. Zgodnie z § 1 tego przepisu – w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 tego samego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu, która stała się sporna między skarżącym a organem podatkowym. Pozostałe przesłanki zostały spełnione. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...] została doręczona skarżącemu w dniu 3 lipca (doręczenie zastępcze), zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17 lipca 2015 r. Wniesienie przez skarżącego odwołania dopiero w dniu 27 listopada 2015 r. należy uznać za dokonane z uchybieniem terminu. Odwołanie zostało wniesione równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, ponadto skarżący zachował 7 – dniowy termin na złożenie wniosku liczony od daty ustania uchybienia terminowi. Ustanie uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżący powiązał z datą 20 listopada 2015 r., to jest dniem odebrania postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji z dnia [...] 2015 r. Faktem pozostaje, iż z karty nr 31 akt administracyjnych wynika, że w tym dniu skarżący zgłosił się do siedziby Urzędu Celnego i zawnioskował o kopie dokumentacji sprawy związanej z wymierzeniem mu kary grzywny za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wracając do kwestii zawinienia przyjmuje się, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy; o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 143/15, Legalis). Sąd podziela wyrażone zaskarżonym postanowieniem stanowisko organu podatkowego, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia rzeczonego odwołania z własnej winy, w konsekwencji czego zasadnym była odmowa przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2015 r. W ocenie Sądu argumentacja skarżącego zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w gruncie rzeczy nie zmierzała do uprawdopodobnienia braku zawinienia w niedochowaniu terminu, ale odnosiła się do kwestii prawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] 2015 r. Sąd dostrzega, że złożonym w dniu 27 listopada 2015 r. wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący zainicjował postępowanie wpadkowe w sprawie przywrócenia terminu, niemniej w trakcie tego postępowania w sposób ciągły zmierzał do wykazania, że decyzja z dnia [...] 2015 r. nie weszła do obrotu prawnego. Jako przyczynę skutkującą niewniesieniem odwołania w terminie skarżący podał okoliczności dotyczące doręczenia mu decyzji podlegającej zaskarżeniu, a więc zdarzenia mające wpływ nie tyle na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, co na otwarcie się biegu tego terminu. Mianowicie dowodził, że organ podatkowy dokonał doręczenia decyzji z dnia [...] 2015 r. w sposób nieprawidłowy i niezgodny z przepisami. Wysłał bowiem decyzję na adres ul. N w N, pod którym to adresem skarżący prowadził działalność gospodarczą do dnia 30 czerwca 2013 r. Zdaniem skarżącego w dacie przyjętej przez organ jako doręczenie decyzji pierwszej instancji (3 lipca 2015 r.) wszelkie doręczenia pod tym adresem nie były skuteczne, gdyż adres przestał być aktualny. Skarżący nie kwestionował przy tym okoliczności, że nie zawiadomił organu o zmianie adresu. Doręczenie decyzji z dnia [...] 2015 r. nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego z przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej, który w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stanowił w § 1, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z § 1a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast zgodnie z § 2 tego samego przepisu zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W postępowaniu wszczętym na skutek wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności jest możliwe obalenie domniemania prawnego wynikającego z ww. przepisu, niemniej zbadaniu podlegają wówczas kwestie dotyczące prawidłowości zastosowania trybu tego przepisu, to znaczy prawidłowość zaadresowania przesyłki podlegającej doręczeniu oraz treść adnotacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru: wskazanie przyczyny, dla której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i 149 Ordynacji podatkowej, informacja co do tego, czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, czy upłynął 14 - dniowy okres przechowywania przesyłki oraz czy nie zachodzą okoliczności z art. 146 § 2 tej ustawy. Innymi słowy, kwestionując prawidłowość doręczenia pisma w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej podnosić można tylko zarzuty związane z podstawą domniemania, to jest nieprawidłowym przeprowadzeniem doręczenia zastępczego. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wytyka organowi podatkowemu błędnego zastosowania przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej, ale podaje przyczyny nieodebrania przez niego korespondencji kierowanej na adres prowadzonej działalności. Powyższe nie stanowi okoliczności, których zaistnienie mogłoby doprowadzić do obalenia domniemania doręczenia przesyłki wynikającego z wyżej cytowanego przepisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 49/13), a w konsekwencji nie stanowi okoliczności, która może być rozpatrywana w kontekście zawinienia w uchybieniu terminu. Kwestia ciążącego na stronie obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu (wynikająca z przepisu art. 146 Ordynacji podatkowej) nie może być w ogóle rozpatrywana w kategoriach przesłanki wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Przepis ten nie nakłada na organ podatkowy obowiązku informowania podatnika o skutkach zaniechania zawiadomienia organu o zmianie adresu. Nie można pominąć również faktu, że organ orzekający nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej nienależna. Skarżący nie zdołał dowieść powyższych okoliczności. Mając na uwadze powyższe, Sąd przyjmuje, że odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2015 r. była zasadna na gruncie stanu faktycznego sprawy i obowiązujących przepisów. Sąd oddalił wobec tego skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.