I SA/Bk 143/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej wypłaty oprocentowania od nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 rok oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] odmówił wypłaty B. C. (dalej powoływana także jako: "Skarżąca") oprocentowania od nadpłaty w kwocie [...] zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r., zwróconej 18 lutego 2014 r. Decyzja została doręczona Skarżącej za pośrednictwem poczty w trybie art. 1491 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako "o.p.") w dniu 20 sierpnia 2014 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął 3 września 2014 r. W dniu 4 września 2014 r., profesjonalny pełnomocnik Skarżącej złożył za pośrednictwem poczty odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. załączając odpis pełnomocnictwa. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] października 2014 r. nr [...] stwierdził, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wnioskiem z 13 października 2014 r. pełnomocnik Skarżącej zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. Wniosek uzasadnił tym, że w dniu [...] czerwca 2014 r. przeszedł operację wszczepienia by-passów i do chwili obecnej przebywa na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi na przebytą operację, nastąpiło zakłócenie jego sprawności fizycznej oraz intelektualnej co spowodowało niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, iż do chwili obecnej nie powrócił do pełnej sprawności, a rekonwalescencja przebiega z okresowymi kłopotami. Decyzja, o przywrócenie terminu odwołania od której wnosi, doręczona mu została w okresie pogorszenia stanu psychofizycznego, czego bezpośrednim skutkiem było uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik wskazuje, iż w dniach 11-12 października nastąpiła poprawa jego stanu zdrowia, która umożliwiła złożenie przedmiotowego wniosku. W ocenie pełnomocnika powyższe okoliczności spełniają przesłanki zawarte w art. 162 § 1 o.p. uprawdopodabniające, iż uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Natomiast z uwagi, iż poprawa jego stanu zdrowia nastąpiła w dniach [...] października 2014 r., a niniejsze odwołanie złożył [...] października 2014 r. dochował tym samym termin, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, że w sprawie po raz pierwszy odwołanie zostało złożone przez pełnomocnika [...] września 2014 r. W tej dacie pełnomocnik z racji wykonywanego zawodu, miał świadomość uchybienia terminowi w złożeniu odwołania. Pomimo tego do odwołania nie załączył wniosku o jego przywrócenie. Złożenie odwołania, mimo przebywania pełnomocnika na zwolnieniu lekarskim, spowodowało ustanie przyczyny uchybienia terminowi i od tej daty rozpoczął bieg termin 7 dni, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B. dla zachowania warunku skuteczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu, najpóźniejszą datą w jakiej mogłoby dojść do jego wniesienia był zatem dzień [...] września 2014 r. Pełnomocnik Skarżącej natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] października 2014 r., a zatem z uchybieniem 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu, pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił również braku winy w uchybieniu terminowi. O braku winy można mówić wówczas, gdy powodem przekroczenia terminu była przeszkoda nie do przezwyciężenia. Musi zatem wystąpić takie zdarzenie, które uniemożliwiło dochowanie terminu, a którego pełnomocnik nie wywołał, któremu nie mógł zapobiec, ani którego nie mógł przezwyciężyć. Zatem chodzi tu o przeszkodę, która zaistniała w czasie trwania biegu terminu do dokonania czynności procesowej, a której pełnomocnik nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do tego rodzaju przeszkód zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W przedmiotowej sprawie żadna z wymienionych wyżej sytuacji nie wystąpiła. Powołane we wniosku przyczyny uchybienia terminowi związane ze złym stanem zdrowia fizycznego i psychicznego, po przebytej w czerwcu 2014 r. operacji wszczepienia by-passów, nie mogą być okolicznościami uzasadniającymi brak winy w niedopełnieniu czynności procesowych. Okolicznością niewystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy jest również dołączone do wniosku stwierdzenie pełnomocnika, iż "do chwili obecnej przebywam na zwolnieniu lekarskim" i załączone zwolnienie lekarskie trwające w dniach [...].08.2014 r. - [...].09.2014 r. oraz karty ZUS P RSA. Zgodnie z ugruntowanym poglądem, choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy i nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika. Fakt choroby poświadczonej nawet zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał skorzystanie z pomocy innych osób przy jej dokonaniu. Z załączonych dokumentów należy wywieść, iż zły stan zdrowia pełnomocnika nie został spowodowany nagłą chorobą trwa bowiem dłuższy czas i nie może być równoznaczny z uprawdopodobnieniem braku zawinienia w uchybieniu terminowi. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił naruszenie przepisów art. 162 § 1 i 2 o.p., zarzucając organowi jego błędną wykładnię. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, przedstawione we wniosku z [...] października 2014 r. okoliczności związane z jego stanem zdrowia (operacja serca po zawale i długotrwała rehabilitacja), stanowiące przyczynę uchybienia terminu, miały charakter obiektywny, losowy, pozbawiony cech niedbalstwa oraz cech uchybienia obowiązkowi dochowania szczególnej staranności. Wskazane przez organ podatkowy niespójności jego działań były spowodowane upośledzeniem sprawności psychofizycznej. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu przejściowego "ustania przyczyny uchybienia (poprawy stanu psychofizycznego)". Skarżąca zaznaczyła, iż organ podatkowy nie dysponuje wiedzą medyczną pozwalającą ocenić stan jego zdrowia i ustalić, w którym momencie nastąpiła poprawa tego stanu, pozwalająca na dokonanie wymaganych czynności. Wskazując na powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, nakazanie organowi podatkowemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie jako: p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 2 o.p. Zatem dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Zdaniem Sądu, Organ odwoławczy właściwie ocenił wskazane przez pełnomocnika Skarżącej przyczyny opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. i słusznie uznał, że pełnomocnik Skarżącej nie tylko nie dochował 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, ale również nie uprawdopodobnił należycie braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Tym samym, pełnomocnik Skarżącej wypełnił jedynie dwie spośród czterech przesłanek z art. 162 o.p. warunkujących przywrócenie terminu tj. złożył wniosek o przywrócenie terminu a wraz z nim dokonał czynności dla której ustanowiony był termin. Z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. została prawidłowo doręczona Skarżącej w dniu 20 sierpnia 2014 r., a zatem termin na złożenie odwołania mijał w dniu 3 września 2014 r. Odwołanie od powyższej decyzji, złożone przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącej, nastąpiło pierwotnie w dniu 4 września 2014 r. Słusznie zatem przyjął organ, że w dacie złożenia tegoż odwołania, tj. 4 września 2014 r., pełnomocnik Skarżącej z racji wykonywanego zawodu powinien mieć świadomość uchybienia terminowi w złożeniu odwołania. Mimo tego, pełnomocnik Skarżącej nie dołączył wówczas wniosku o jego przywrócenie, oczekując ponad miesiąc i składając tenże wniosek (łącznie z odwołaniem) dopiero w dniu 13 października 2014 r. Niewątpliwie takie postępowanie profesjonalnego pełnomocnika nie świadczy o należytym dbaniu o własne interesy i interesy swojego klienta. W ocenie Sądu nie można podzielić argumentów pełnomocnika Skarżącej, jakoby jego stan zdrowia uniemożliwiał mu wcześniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu niż dzień 13 października 2014 r. Pełnomocnik Skarżącej wskazał we wniosku, iż w dniach [...] października 2014 r. poczuł się lepiej i wówczas miał możliwość sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu, tym samym w jego ocenie dochował 7 dniowego terminu o jakim mowa w art. 162 § 2 o.p. Zdaniem Sądu, skoro w dniu 4 września 2014 r. stan zdrowia pełnomocnika Skarżącej pozwalał na wywiedzenie i nadanie na poczcie odwołania od decyzji organu I instancji, to również powinien pozwalać na sporządzenie i nadanie na poczcie wniosku o przywrócenie terminu. Sporządzenie odwołania z natury rzeczy jest bardziej skomplikowane i pracochłonne niż sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu, przyjąć zatem należało, że stan zdrowia pełnomocnika Skarżącej nie mógł stanowić przeszkody w terminowym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodzić się również należało z Organem odwoławczym, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Pełnomocnik Skarżącej, jako przesłankę usprawiedliwiającą brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania wskazał zły stan zdrowia fizycznego i psychicznego, po przebytej w czerwcu 2014 r. operacji wszczepienia by-passów. Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy; o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok NSA z 7 września 2010 r., I OSK 1459/09,). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05), nie zaś chorobę w rodzinie, która nie ma charakteru nagłego, czy też omyłkowe zabranie korespondencji przez dorosłego domownika i nie przekazanie jej Skarżącej na czas. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez domownika (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. VI SA/Wa 449/12). W świetle powyższych rozważań, przyjąć należało że stan zdrowia pełnomocnika Skarżącej nie uniemożliwiał dokonanie w terminie wymaganej czynności procesowej. Choroba pełnomocnika Skarżącej nie miała charakteru nagłego, trwa bowiem od dłuższego czasu, zaś operacja przeprowadzona [...] czerwca 2014 r. miała charakter planowy. Jak wskazano powyżej, sam fakt choroby czy złego stanu zdrowia, nawet poświadczony zwolnieniem lekarskim, nie może automatycznie świadczyć, że osoba nie była w stanie dokonać czynności w zakreślonym przepisami terminie. Zaznaczyć przy tym należy, że pełnomocnik Skarżącej prowadzi kancelarię prawną, zatrudnia pracowników, a zatem nie powinno być problemem posłużenie się inną osobą, celem nadania pisma w placówce pocztowej. Także podnoszona już w tym uzasadnieniu okoliczność, sporządzenia i nadania na poczcie odwołania od decyzji organu I instancji w dniu 4 września 2014 r. wskazuje, że stan zdrowia pełnomocnika Skarżącej i fakt przebywania w tym okresie na zwolnieniu lekarskim, nie stanowił przeszkody nie do przezwyciężenia, dla dochowania terminu do złożenia odwołania. Okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na stwierdzenie, że pełnomocnik Skarżącej należycie dbał o własne interesy w zakresie dochowania terminu do złożenia odwołania, co skutkowało tym, że brak było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że Organ odwoławczy nie miał w tej sprawie podstaw do przywrócenia terminu uchybionego przez pełnomocnika Skarżącej. W tym stanie rzeczy, skargę jako niezasadną, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.