V SA/Wa 3803/15
WyrokWSA w Warszawie2016-06-23
Skład orzekający: Izabella Janson, Jarosław Stopczyński, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatności rolnośrodowiskowe, oparta na błędnej interpretacji § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ARiMR, uznając, że organy błędnie zinterpretowały § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji, oparta na takiej błędnej wykładni, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M.C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej jej płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości, kwestionując uznanie za nieskuteczne przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego do działki nr [...]. Organy ARiMR oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że zwrot działki przez dzierżawcę (M.S.) właścicielowi (M.C.) po zakończeniu umowy dzierżawy nie jest równoznaczny z przejęciem posiadania w wyniku umowy w rozumieniu § 25 rozporządzenia. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, powołując się na orzecznictwo NSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015r.
Po rozpatrzeniu odwołania M.C. od decyzji Prezesa Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu [...] maja 2012 r. M.C. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarowała realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.1. Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), na powierzchni 7,85 ha, w wariancie 2.2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), na powierzchni 49,41 ha oraz w wariancie 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), na powierzchni 1,31 ha. Wraz z ww. wnioskiem złożyła oświadczenie o kontynuacji realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych lub w przejętym stadzie zwierząt na lata 2007-2013, zgodnie z którym w dniu [...] maja 2012 r. przejęła od M. S. działkę ewidencyjną nr [...], położoną w województwie [...] – powiat [...], gmina B., obręb K., o powierzchni 7,85 ha gruntów rolnych, objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez przekazującą (M.S.).
W dniu [...] maja 2012 r. M.C. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. oświadczenie, że w dniu [...].05.2012 roku została zakończona umowa dzierżawy z M.S. obejmująca działkę nr [...] będącą jej własnością. Od [...].05.2012 roku ww. działka wchodzi w skład gospodarstwa. Jednocześnie złożyła umowę dzierżawy nieruchomości rolnej, zawartą w dniu [...] marca 2012 r. w P., na mocy której M. C. i R.C. wydzierżawili M.S. będącą ich własnością działkę ewidencyjną nr [...]. Z § 3 przedmiotowej umowy wynika, że została ona zawarta na czas określony od [...] marca 2012 r. do [...] maja 2012 r.
W dniu [...] czerwca 2012 r. M.C. złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w której zwiększyła powierzchnię deklarowaną w ramach wariantu 2.2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) z 49,41 ha na 55,61 ha.
W dniu [...] listopada 2012 r. złożyła kolejną zmianę do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w której zmniejszyła powierzchnię deklarowaną w ramach wariantu 2.2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) z 55,61 ha na 53,05 ha oraz w ramach wariantu 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) z 1,31 ha na 1,10 ha.
W dniu [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w związku ze złożeniem dokumentów związanych z przejęciem zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce ewidencyjnej nr [...], tj. o przedstawienie aktu notarialnego potwierdzającego prawo własności do ww. działki.
Strona nie przedłożyła aktu notarialnego, natomiast w dniu [...] stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęły następujące dokumenty:
1) Oświadczenie B.Z., reprezentowanej przez P.Z., z dnia [...] stycznia 2013 r. o następującej treści: "(...) oświadczam, iż jako prawny właściciel działki ewidencyjnej o nr [...] położonej w obrębie ew. K., gm. B. (...) zawarłam z M.S. (...) ustną umową dzierżawy na użytkowanie moich gruntów w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] kwietnia 2012 r.";
2) Oświadczenie M.S., reprezentowanej przez P.Z., z dnia [...] stycznia 2013 r. o następującej treści: "(...) oświadczam, iż użytkowałam działkę ewidencyjną o nr [...] położoną w obrąbie ew. K., gm. B. (...) na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Po sprzedaży ww. działki przez właściciela B.Z., zawarłam z nowym właścicielem M.C. pisemną umową dzierżawy, która wygasła. Moje zobowiązanie przejęła M.C. (...), składając odpowiednie oświadczenia jako załącznik do wniosku o przyznanie płatności na rok 2012";
3) zawiadomienie o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, na mocy której przyznał M.C. na rok 2012 płatność w łącznej wysokości 44 668,38 zł z tytułu realizacji pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne.
Jednocześnie na mocy ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania M.C. płatności do wariantu 2.1. Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) zadeklarowanego przez stronę na działce ewidencyjnej nr [...].
Jako przyczynę odmowy przyznania płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wskazał brak przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego do gruntów rolnych położonych na ww. działce ewidencyjnej nr [...]. Realizacja działań rolnośrodowiskowych jest bowiem w opinii ww. organu nierozerwalnie związana z gruntem rolnym. Przeniesienie posiadania zobowiązania rolnośrodowiskowego jest zatem konsekwencją przeniesienia posiadania gruntu rolnego, a nie odwrotnie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przypomniał, że zgodnie z przepisem § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 23 poz. 262 ze zm.) przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego następuje w wyniku umowy. Aby doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego muszą zostać spełnione następujące warunki:
1. przejęcie zobowiązania powinno nastąpić wraz z przejęciem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową;
2. podstawą przeniesienia działek rolnych powinna być umowa;
3. przekazanie działek rolnych i zobowiązania powinno nastąpić od tej samej osoby;
4. przekazującym działki i zobowiązania powinien być jeden podmiot.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ wskazał, że przeniesienie posiadania, a tym samym i gospodarstwa rolnego nie jest możliwe w przypadku działek rolnych pomiędzy dotychczasowym dzierżawcą a nowym właścicielem gruntów, bowiem o skutecznym przejęciu zobowiązania można mówić wyłącznie w przypadku bezpośredniego przejęcia gruntów pomiędzy przekazującym a przejmującym. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Strona nie przejęła zatem zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez M.S., ponieważ działka nr [...] została nabyta przez nią od B.Z., a zatem osoby innej niż realizująca działania rolnośrodowiskowe.
W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło odwołanie Strony od ww. decyzji.
W wyniku jego rozpatrzenia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P..
Strona skorzystała z prawa zaskarżenia ww. decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn.. akt III SA/Po 1830/13, odrzucił skargę.
Następnie wyrokiem o sygn. akt III SA/Po 492/14 z dnia 11 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. prawomocnym orzeczeniem.
W dniu [...] marca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek Strony o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] października 2013 r. w części dotyczącej zmniejszenia płatności związanej z uznaniem za nieskuteczne przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego związanego z działką nr [...] jako wydanej bez podstawy prawnej lub też z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.
Prezes ARiMR podtrzymał stanowisko organów niższej instancji stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki pozwalające na uznanie, że Strona skutecznie przejęła zobowiązania rolnośrodowiskowe do dz. ew. nr [...]. Prezes ARiMR zwrócił uwagę, że zgodnie z jasną i niebudzącą wątpliwości treścią § 25 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego warunkiem przejęcia płatności rolnośrodowiskowej jest przede wszystkim zmiana posiadacza gruntów rolnych objętych pomocą. Okoliczność faktyczna jaką jest "zwrócenie" gruntów rolnych właścicielowi po zakończeniu okresu na jaki została zawarta umowa dzierżawy tychże gruntów rolnych nie może być uznana za wynik zawarcia umowy przenoszącej posiadanie części gruntów rolnych. Treść analizowanego przepisu wskazuje bowiem, że uzyskanie płatności rolnośrodowiskowych uzależnione jest od wejścia w posiadanie gruntów rolnych w wyniku umowy, której skutkiem jest wydanie gruntów do posiadania przez beneficjenta. W opinii Prezesa ARiMR nie wystąpiła natomiast sytuacja, gdy beneficjent, tj. M.S. wydając grunt, przeniosła posiadanie na rzecz Strony, ponieważ M.S. wydając grunt Stronie zwróciła go w rzeczywistości właścicielce. Zwrot posiadanych gruntów ich właścicielowi nie wypełnia zaś przesłanki wskazanej w § 25 ww. rozporządzenia.
Uznając trafność powyższego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przypomniał, że przestrzeganie prawa do płatności rolnośrodowiskowej na innego producenta reguluje § 25 rozporządzenia z 2009 r. Dlatego też w przypadku zmiany producenta rolnego niezbędne staje się ustalenie, czy w konkretnym przypadku zaistniały przesłanki ujęte w tym przepisie.
Nie budzi wątpliwości, że warunkiem "przejęcia" płatności środowiskowej jest przede wszystkim zmiana posiadacza gruntów objętych pomocą (§ 25). Organy ARiMR oceniły, że okoliczność faktyczna jaką jest "zwrócenie" gruntów właścicielowi po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy tych gruntów nie mogła być uznana za wynik zawarcia umowy przenoszącej posiadanie części gruntów. Z treści umowy zawartej przez Stronę – właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]– umowy dzierżawy wynika bowiem jednoznacznie, że umowa dzierżawy zawarta była na czas określony, tj. do dnia [...] maja 2015 r. Treść analizowanego unormowania wskazuje, że uzyskanie dopłat przy sukcesji płatności uzależnione jest od posiadania określonych gruntów w wyniku umowy, której skutkiem jest wydanie gruntów "do posiadania "przez beneficjenta. Strona nie mogła zatem w drodze wygaśnięcia zawartej umowy przejąć działki ewidencyjnej nr [...] do posiadania od M.S., bowiem jako posiadacz samoistny tejże nieruchomości uprzednio oddała ją M.S. w posiadanie zależne (dzierżawę) nie tracąc przy tym posiadania samoistnego (prawa własności).
W ocenie organu II instancji ust. 2 § 25 rozporządzenia wskazuje, że płatność rolnośrodowiskowa może być przyznana nowemu posiadaczowi, jeżeli zostanie przeniesione na niego posiadanie gospodarstwa rolnego (lub jego części) beneficjenta. Biorąc pod uwagę brzmienie ww. przepisu organy ARiMR uznały, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wystąpiła sytuacja, gdy beneficjent przeniósł posiadanie swego gospodarstwa na inną osobę, ponieważ wydając Stronie przedmiot dzierżawy M.S. zwróciła grunt właścicielowi. Strona nie stała się w ten sposób nowym posiadaczem gruntów, w rozumieniu analizowanego przepisu. Stała się tym posiadaczem jedynie w sensie faktycznym. Jakkolwiek w wyniku zwrócenia właścicielowi przedmiotu dzierżawy przejął on faktycznie posiadanie nad tymi gruntami, ale przeniesienie posiadania nie było efektem zawarcia umowy przeniesienia własności, dzierżawy lub innej umowy przenoszącej posiadanie według literalnego brzmienia § 25 ust. 1 rozporządzenia i nie może zastąpić faktycznego przejęcia działek przez skarżącego, bowiem nie jest to czynność prawna odpowiadająca umowie przewidzianej we wspomnianym przepisie.
Zatem zdaniem organu odwoławczego brak jest przesłanek aby przyjąć, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydane zostały z rażącym naruszeniem § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia. Przyjęcie poglądu odmiennego wymagałoby prowadzenia niedopuszczalnego w postępowaniu nieważnościowym sporu co do wykładni i interpretacji prawa.
Organ II instancji podkreślił, że wprawdzie NSA w sprawie II GSK 944/12 wskazał, że przeniesienie przez dzierżawcę, po upływie okresu obowiązywania umowy dzierżawy, na właściciela działki rolnej jej posiadania mieści się w pojęciu: "przeniesienia w wyniku umowy dzierżawy posiadania części gospodarstwa rolnego" zawartym w § 25 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., to okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa i w związku z tym nie może powodować stwierdzenia nieważności decyzji. O rażącym naruszeniu prawa nie można bowiem mówić w przypadku wybrania jednej z wykładni niejednoznacznego przepisu prawa, nawet jeśli później została ona uznana za nieprawidłową, a nawet już sam fakt istnienia różnych wykładni przepisu prawa wskazuje, że nie występuje przesłanka rażącego naruszenia normy prawnej.
Decyzją organu odwoławczego zaskarżyła M.C. wskazując, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn.. akt II GSK 944/12 z dnia 11 października 2013 r.) jednoznacznie zakwestionował istotę błędnej argumentacji, na której opierała się zaskarżona decyzja oraz wcześniejsza niezrozumiała praktyka ARiMR w analogicznych sprawach rozpatrywanych przez ten Organ, co też stanowi próbę podważenia autorytetu linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, a jednocześnie rażące naruszenie prawa. Zdaniem skarżącej organ nie może tłumaczyć swojej postawy brakiem znajomości tego rozstrzygnięcia NSA bowiem w uzasadnieniu decyzji omawia to orzeczenie wyciągając jednakowoż błędne wnioski dotyczące spełnienia kryterium rażącego naruszenia prawa.
Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji w zakresie pozbawienia płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2012 na działce ewidencyjnej nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył, co następuje:
Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Przede wszystkim podkreślić jednak należy, że postępowanie prowadzone na podstawie przepisu art. 156 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Z tego też powodu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Należy również pamiętać o tym, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego, czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygnoiętej inną decyzją ostateczną;
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalną w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygnięcia jej co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać jej co do istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Organ orzeka zatem wyłącznie kasacyjnie stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Wśród przesłanek wymienionych w cytowanym wyżej art. 156 § 1 k.p.a. jest m.in. i ta, na którą powoływała się strona skarżąca. Chodzi mianowicie o wydanie w postępowaniu zwykłym decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Odnosząc się do przesłanki wskazanej w ww. przepisie przypomnieć należy, że w kwestii pojęcia "rażące naruszenie prawa" wielokrotnie wypowiadała się zarówno nauka prawa jak i judykatura. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie, iż zachodzi ono wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest więc z reguły wyrazem ewidentnego oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić wtedy, gdy spełnione zastaną trzy przesłanki:
1) naruszenie prawa ma charakter oczywisty;
2) charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia;
3) przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że przepis § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, ma oczywistą i jasną treść, która nie powinna nastręczać problemów interpretacyjnych.
Powołany przepis przewiduje, że w razie przeniesienia w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta nowemu posiadaczowi tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta i są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. Wskazany przepis w ust. 2 stanowi, że nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta składa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta. Do trybu przyznawania płatności rolnośrodowiskowych nowemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta przepisy § 23 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio (art. 25 ust. 3 rozporządzenia).
Problem, z którym mamy do czynienia w sprawie, a który sztucznie stworzyły organy orzekające w postępowaniu zwykłym, sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przejście posiadania części gospodarstwa rolnego dzierżawcy na, będącego jego wydzierżawiającym, właściciela wskutek upływu terminu, na jaki została umowa zawarta, wypełnia pojęcie "przeniesienia posiadania części gospodarstwa rolnego w wyniku umowy dzierżawy" w rozumieniu przepisu art. 25 § 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Otóż zdaniem sądu na powyższe pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej oraz wskazać, że Kodeks cywilny w art. 693 § 1 wskazuje, że przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy (art. 705 k.c.).
W świetle takiego pojęcia umowy dzierżawy wydzierżawiający w jej wyniku przekazuje dzierżawcy posiadanie przedmiotu dzierżawy, po to by umożliwić mu jego używanie i pobieranie pożytków. Po upływie okresu obowiązywania umowy obowiązkiem dzierżawcy jest przeniesienie z powrotem na wydzierżawiającego posiadania przedmiotu umowy. Tak więc wynikiem zawarcia umowy dzierżawy jest między innymi z jednej strony obowiązek wydzierżawiającego przeniesienia posiadania przedmiotu dzierżawy na dzierżawcę, z drugiej strony obowiązkiem dzierżawcy jest przeniesienie posiadania przedmiotu dzierżawy wydzierżawiającemu po upływie okresu obowiązywania umowy. Tak rozumiejąc wzajemne obowiązki stron umowy dzierżawy uznać należy, że wzajemne przeniesienie posiadania przedmiotu dzierżawy przed i po zakończeniu jej trwania są obowiązkami stron wynikającymi z zawartej umowy dzierżawy.
W omawianym przypadku, a więc także i w takim, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, przyjąć należało, że przeniesienie przez dzierżawcę po upływie okresu obowiązywania umowy dzierżawy na właściciela działki rolnej jej posiadania mieści się w pojęciu "przeniesienia w wyniku umowy dzierżawy posiadania części gospodarstwa rolnego", o którym mowa w § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia. Inne rozumienie tego przepisu, jak już nadmieniono wcześniej w swej treści jasnego i oczywistego (por. m.in. uzasadnienie wyroku NSA wydanego w sprawie o sygn.. akt II GSK 944/12), w tym także takie, jakie prezentują organy w niniejszej sprawie, jest w istocie jego rażącym naruszeniem, tzn. naruszeniem w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powyższe oznacza, że wniosek skarżącej, który wpłynął w dniu [...] marca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w części dotyczącej zmniejszenia płatności związanej z uznaniem za nieskuteczne przejęcie przez skarżącą uprawnienia rolnośrodowiskowego dotyczącego działki nr [...] powinien zostać uwzględniony.
Podstawą wyroku jest przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło