I FSK 1916/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA (del.) Ewa Rojek, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2435/15 w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2435/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., oddalił skargę H. S. (dalej: strona lub skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: organ) z dnia 30 września 2015 r. w przedmiocie zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. 2. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia: a) prawa materialnego, przez pominięcie przy wyrokowaniu przepisu art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.), dalej: O.p., traktującego o nienaliczaniu odsetek za okres zabezpieczenia zobowiązań, b) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w świetle nieuwzględnienia zarzutów skargi pomimo wskazania przesłanki naruszenia prawa, jak w pkt a) przez organ przy wydaniu zaskarżonych postanowień, tj. art. 106 § 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 232 i art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.), dalej: k.p.c. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i wydanie orzeczenia uchylającego zaskarżone postanowienie organu oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego lub organ pierwszej instancji) z dnia 29 kwietnia 2015 r. Jednocześnie skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. 3. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. 4.2. Zgodnie z dyspozycją art.183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Oznacza to, że nie ma on uprawnienia do precyzowania, czy formułowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej. To do strony wnoszącej środek odwoławczy należy sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich rozwinięcie w jego uzasadnieniu. Pogląd ten wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo w wyrokach: z 8 grudnia 2008 r., I OSK 1924/07; z 19 lutego 2009 r., II FSK 1150/07; z 30 marca 2010 r., II FSK 1983/08; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Skargę kasacyjną można oprzeć na jednej lub obu z dwóch podstaw kasacyjnych - naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega nie tylko na przytoczeniu treści art. 174 p.p.s.a., ale także na wskazaniu konkretnych przepisów, które zostały naruszone, przypisaniu ich do właściwej podstawy kasacyjnej i wskazaniu formy naruszenia (w przypadku naruszenia prawa materialnego) lub wpływu na wynik sprawy (w przypadku uchybienia przepisom procedury). Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego przykładem są m.in. wyroki tego Sądu: z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 24 listopada 2014 r., II OSK 722/14; z 15 maja 2013 r., I GSK 227/12; z 29 sierpnia 2012 r., I FSK 1560/11 (wszystkie dostępne w CBOSA). 4.3. W niniejszej sprawie nie doszło do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał zatem powodów do działania z urzędu. 4.4. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy wskazać należy, iż strona upatruje zasadności tego zarzutu w kontekście nieuwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji mimo naruszenia art. 54 § 1 pkt 1 O.p. przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. W oparciu o powyższe twierdzenie podnosi zarzut, iż doszło do naruszenia art. 106 § 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 232 i art. 233 k.p.c., bowiem Sąd uchybił zasadom postępowania dowodowego i zasadom orzekania, nie wykazując w wyroku, dlaczego zapadłe orzeczenie pomija istotne kwestie prawno – dowodowe, a w szczególności przepisy prawa materialnego regulujące kwestie ustawowych zwolnień od naliczania odsetek. Zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew wywodom pełnomocnika strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, który - z uwagi na wyczerpujące ustalenia, jakie zostały w sprawie przeprowadzone - pozwalał dojść do przekonania przedstawionego w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Należy przede wszystkim zauważyć, że art. 106 § 5 p.p.s.a. przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ale tylko do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten - stanowiący wyjątek od zasady, że sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego (kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji – art. 133 § 1 p.p.s.a.) - przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów. Natomiast w rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., w związku z powyższym nie mógł dopuścić się naruszenia § 4 i § 5 tego artykułu oraz art. 232 i art. 233 k.p.c., co oznacza niezasadność takiego zarzutu skargi kasacyjnej. Należy przy tym wyjaśnić, że ewentualne uchybienie sądu administracyjnego pierwszej instancji, polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu uzupełniającego z dokumentu, mogłoby być zwalczane zarzutem naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2006 r., I FSK 1071/05, CBOSA). Jednak zarzut naruszenia tego przepisu nie został postawiony w skardze kasacyjnej, zaś jak wskazano na wstępie, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, nie może więc samodzielnie uzupełniać zarzutów tej skargi, ani ich uściślać, bądź w inny sposób korygować. 4.5. Nieskuteczność tego zarzutu skargi kasacyjnej oraz niepostawienie zarzutów naruszenia innych przepisów odnoszących się do poczynionych ustaleń faktycznych oznacza, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez pominięcie przy wyrokowaniu przepisu art. 54 § 1 pkt 1 O.p. musi być rozważony na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. 4.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim strona skarżąca nie wskazała formy naruszenia tego przepisu - błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Obowiązek taki wynika z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i również w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastąpić strony w precyzowaniu stawianych zarzutów. Powołany jako naruszony przepis stanowi, że odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres zabezpieczenia, od zabezpieczonej kwoty zobowiązania, jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe nie zostało uregulowane ze środków pochodzących z zabezpieczonego mienia, lecz z kwot wpłacanych przez skarżącego. Warunkiem nienaliczania odsetek nie jest zaliczenie jakichkolwiek środków pieniężnych, lecz jedynie środków pieniężnych uzyskanych z tytułu sprzedaży zabezpieczonych nieruchomości i ruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2015 r., II FSK 310/13, CBOSA). Skarżący z jednej strony wskazuje na pominięcie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji w trakcie wyrokowania, a zatem podnosi zarzut wadliwego określenia czasu, za jaki nie powinny być naliczane odsetki. Jak wskazano powyżej, zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Z drugiej strony swoją uwagę skupia głównie na wadliwości tytułów wykonawczych, a przede wszystkim na wadliwym wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, które zostało następnie umorzone. Zasadnie w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, iż kwestia ta pozostaje poza granicami danej sprawy, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie zaliczenie dokonanej wpłaty na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. 4.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał analizy wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zapadłego rozstrzygnięcia. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. 4.8. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- 4