I OSK 439/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-15
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Aleksandra Łaskarzewska, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji o cofnięciu prawa jazdy, jeśli skarżący podnosi zarzut wadliwości pouczenia w decyzjach o skierowaniu na badania lekarskie i psychologiczne, które poprzedzały decyzję o cofnięciu prawa jazdy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty dotyczące wadliwości pouczeń w decyzjach o skierowaniu na badania lekarskie i psychologiczne są spóźnione i nie mogą być skutecznie podniesione w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o cofnięciu prawa jazdy. Decyzje o skierowaniu na badania są ostateczne i korzystają z domniemania legalności, a organ ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień, jeśli kierowca nie poddał się wskazanym badaniom.Stan faktyczny
R. D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o cofnięciu mu prawa jazdy kategorii B, wydanej w 2008 r. z powodu niepoddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu. Twierdził, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ postępowanie sądowe w jego sprawie nie było jeszcze zakończone. Organy administracyjne odmówiły stwierdzenia nieważności, wskazując na istnienie podstawy prawnej i obowiązek cofnięcia uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R. D. Następnie R. D. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym wadliwość pouczeń w decyzjach o skierowaniu na badania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 262/16 w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o cofnięciu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 262/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o cofnięciu prawa jazdy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. organ I instancji orzekł o cofnięciu R. D. prawa jazdy kategorii B z uwagi na niepoddanie się badaniom lekarskiemu oraz psychologicznemu. Decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna.
Pismem z dnia [...] czerwca 2015r. R. D. wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazując, że została wydana bez podstawny prawnej. Podał, że decyzja ta została wydana w momencie, gdy nie istniał wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] października 2008r., gdyż odwołujący się złożył od niego sprzeciw.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. wydanej z wydanej z upoważnienia Starosty P. przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w P. w sprawie cofnięcia R. D. prawa jazdy kategorii B, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu [...] maja 2005r.
Organ administracyjny wskazał, że w chwili orzekania istniała podstawa prawna do orzekania w przedmiotowej sprawie, tj. art. 140 Prawa o ruchu drogowym, a przepis ten został prawidłowo zastosowany. Nadto SKO podniosło, że przepis art. 122 ust. 1 pkt 3-5 oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lub 3 ww. ustawy nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o cofnięciu prawa jazdy w przypadku niepoddania się badaniom.
Od decyzji powyższej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył R. D., podnosząc, że rozstrzygnięcie Starosty P. zostało wydane przed uprawomocnieniem się wyroku sądu powszechnego w sprawie prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.
Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015r. uznając, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku i nie wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. SKO podkreśliło, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. wydano dwie ostateczne decyzje, nr [...] o skierowaniu na badania psychologiczne oraz nr [...] o skierowaniu na badania lekarskie, a skarżący nie poddał się ww. badaniom. W konsekwencji organ administracyjny miał obowiązek cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów silnikowych.
Skargę od powyższej decyzji wniósł R. D., wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. i z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz zaskarżonych decyzji SKO w O., zarzucając organowi II instancji naruszenie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego poprzez przedwczesne wszczęcie postępowania, gdyż nie istniał wyrok sądowy oraz bezzasadne przyjęcie, że ustalenie terminu badań psychologicznych i lekarskich należy do Policji, a także naruszenie art. 156 pkt 3 k.p.a., gdyż pominięto, iż sentencja decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2010r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na okres 2 lat (zgodnie z orzeczonym środkiem karnym), stanowi w istocie powtórzenie orzeczenia z dnia [...] grudnia 2008r., którym cofnięto mu ww. uprawnienia bezterminowo ze względu na niepoddanie się badaniom lekarskim i psychologicznym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że skierowanie przez Policję na ww. badania jest możliwe dopiero stwierdzeniu winy w przedmiocie kierowania pojazdem po spożyciu alkoholu. Pismem z dnia [...] stycznia 2015r. skarżący wniósł o uzupełnienie skargi. Wskazał, że postępowanie administracyjne zostało bezzasadnie wszczęte, obowiązek poddania się ww. badaniom również był niezasadny, a nadto okres 5 lat (przewidziany w Kodeksie postępowania karnego) dla podjęcia tych kroków minął i postępowanie należy umorzyć.
W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Na wstępie Sąd I instancji zauważył, że SKO w O. trafnie uznało, że nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., która uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Prawidłowe jest także twierdzenie SKO, że decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. została wydana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i c ustawy Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. 2005, Nr 108, poz. 908 ze zmianami, dalej p.r.d.).
W ocenie Sądu I instancji, decyzje z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne i lekarskie stały się ostateczne i podlegały wykonaniu, a skarżący nie wykonał wynikającego z nich obowiązku poddania się ww. badaniom. W konsekwencji Starosta P. był zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu prawa jazdy. WSA podkreśla, że bezpodstawne są zarzuty skarżącego o przedwczesnym wszczęciu postępowania, w sytuacji gdy nie istniał wyrok sądowy oraz bezzasadne przyjęcie, że Policja ustala termin ww. badań, a także nietrafnie zarzucono naruszenie art. 156 pkt 3 k.p.a. Nadto wskazano, że żaden przepis nie przewiduje możliwości przedawnienia się obowiązku, który został na skarżącego nałożony decyzjami z dnia [...] sierpnia 2008 r. W konsekwencji zdaniem Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie zostały zachowane wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Na powyższy wyrok R. D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i formułując na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik, a to:
I. przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie rozpatrzenia zarzutu zawartego w skardze, tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., czego skutkiem było naruszenie przez WSA prawa procesowego;
II. przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu podniesionego w skardze, w szczególności zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a uchybienie to nie pozwala na prawidłową ocenę instancyjną skarżonego wyroku i poznanie motywów, którymi kierował się WSA;
III. przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) p.r.d. poprzez nieuwzględnienie, że decyzje nr 50/08 i 53/2008 w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne i lekarskie zawierały wadliwe pouczenie, co skutkowało wadliwością decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Olsztynie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazuje, że sąd administracyjny, mimo niezwiązania zarzutami i wnioskami skargi, ma obowiązek badać w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu (czynności) pod względem ich legalności. Jednak sąd administracyjny nie może pominąć wskazanych przez stronę kwestii lub wybiórczo rozpoznać przytoczone przez nią zarzuty. Argumentując swoje twierdzenie skarżący przytoczył orzecznictwo NSA.
W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazano nadto, że WSA nie odniósł się w uzasadnieniu swojego wyroku do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zatem WSA nie uzasadnił swojego orzeczenia w sposób wymagany przez prawo gdyż, zgodnie ze stanowiskiem doktryny, obowiązek szczegółowego uzasadnienia ma szczególne znaczenie, w sytuacji, gdy sąd nie podziela argumentów strony skarżącej.
Dalej skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się WSA przy podjęciu rozstrzygnięcia, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenie (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2012 r., II GSK 85/11). W skardze kasacyjnej dalej wskazano, że ww. naruszenia wywierają istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż nierozpoznanie zarzutu skutkuje nierozpoznaniem istoty sprawy (skargi). W konsekwencji zdaniem skarżącego doszło do nierzetelnego rozpoznania skargi, a więc nierzetelnego procesu i pozbawienia skarżącego ochrony jego praw.
Ponadto, zdaniem skarżącego, decyzje w przedmiocie skierowania na badania zawierają odmienne pouczenia. Decyzja [...] informuje o terminie, w którym można się zgłosić na badania, nie informuje zaś o miejscu przeprowadzenia badania, sposobie odwołania od niej oraz o postępowaniu z uzyskanym orzeczeniem. Decyzja [...] informuje o miejscu i terminie badań oraz o postępowaniu z uzyskanym orzeczeniem. Skarżący wskazał, że brak pouczenia o terminie i sposobie odwołania się od decyzji nie pozwala uznać w ogóle, że nastąpiło pouczenie. W związku z powyższym, zgodnie z art. 112 k.p.a., brak pouczenia nie może szkodzić interesom skarżącego. Argumentując powyższe twierdzenie skarżący przytoczył wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 433/10) oraz wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Go 338/12).
Autor skargi kasacyjnej nie zaprzeczył, że R. D. nie stawił się na badania, jednak kwestia pouczenia nie była brana pod uwagę przez żaden z orzekających w przedmiotowej sprawie organów. Podkreślono, że uprzednie zaniedbania organów nie mogą być konwalidowane późniejszymi pismami lub informacjami. Skarżący zauważył, że WSA w Olsztynie także nie wziął pod uwagę tej kwestii. Nadto wskazano, że brak pouczenia co do możliwości odwołania się od otrzymanego orzeczenia mógł spowodować przeświadczenie o niemożności kwestionowania rozstrzygnięcia, w szczególności, że nie było ono zatytułowane "decyzja". Zdaniem skarżącego, ww. okoliczności mogły mieć istotny wpływ na wynik zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Sformułowanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, dotyczącymi przepisów postępowania tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji nie rozważył podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, WSA w Olszynie powinien w sposób szczegółowy i precyzyjny odnieść się do zarzutów strony, tak jak to uczynił odnośnie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który to zarzut nie był przez stronę podnoszony. Następnie wskazano na "brak proporcji odniesieniu się do zarzutu zgłoszonego przez skarżącego względem przyjętego przez WSA art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) pozwala na w pełni uzasadnione stwierdzenie, że zgłoszony przez R. D. zarzut nie został przez WSA rozpoznany".
Normę art. 134 p.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) - por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1236/15, LEX nr 2199000. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zatem związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną, niż ta która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017r., II FSK 1569/16, LEX nr 2308639). Podkreślić w tym kontekście należy, że przedmiotem postępowania było stwierdzenie nieważności decyzji, a więc prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym i weryfikacji podlegały wyłącznie przesłanki wskazane w art.156 § 1 k.p.a., a nie przesłanki wydania decyzji z [...] maja 2005r. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym nie stanowi kolejnej instancji administracyjnej pozwalającej w dowolny sposób na weryfikację kwestionowanej decyzji administracyjnej. Nadto postępowanie to dotyczyło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2008r. o cofnięciu R. D. prawa jazdy kategorii B, a nie ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2010r. Nie sposób przyjąć, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji później wydanej tj. z [...] stycznia 2010r. kreowało stan res iudicata dla decyzji, które została wydana ponad rok wcześniej tj.[...] grudnia 2008r. Zatem zarzut naruszenia art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest całkowicie bezzasadny. Co więcej przesłanka stwierdzenia nieważności wynikająca z art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. została sformułowana w skardze do Sądu I instancji w stosunku do decyzji Starosty P. z [...] stycznia 2010r., która to decyzja nie była przedmiotem przedmiotowego postępowania w trybie nadzwyczajnym.
Natomiast wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10, LEX nr 746689). Przy czym sąd ma obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Powyższe prowadzi do konstatacji, że uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09, LEX nr 952993).
Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, stwierdzić należy, że uzasadnienie to spełnia, określone przywołanym przepisem, warunki uznania go za prawidłowe.
Zaznaczyć należy, że kontrolowana sprawa została zainicjowana przez skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2015r., w którym wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2008r. w sprawie cofnięcia skarżącemu prawa jazdy kategorii B, nr [...], nr druku [...] wydanego w dniu [...] maja 2005 – z uwagi na to, że rozstrzygniecie to zostało wydane bez podstawy prawnej. W konsekwencji powyższego zapadła zaskarżona do WSA w Olsztynie, a wydana w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, decyzja SKO w O. z dnia [...] grudnia 2015r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015r. o odmowie stwierdzenia nieważność ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2008r.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia organu administracji publicznej jest postępowaniem szczególnego rodzaju. Jego przedmiotem, a zarazem wyznacznikiem granic dopuszczalności badania, jest ustalenie, czy decyzja administracyjna, objęta kontrolą organu, była obarczona którąkolwiek z wad, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji dokonał weryfikacji zaskarżonej decyzji pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Fakt, że Sąd I instancji więcej miejsca w swoim uzasadnieniu poświęcił na teoretyczno-prawną analizę przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a niż z art. 156 § pkt 3 k.p.a., jak wskazano wyżej nie miał wpływu na wynik zapadłego w tej sprawie rozstrzygnięcia, a tym samym nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Podsumowując, w ocenie NSA, za bezpodstawne należało uznać zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji rozpoznał właściwą sprawę w jej granicach, dokonał prawidłowej analizy sprawy, dając temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu swojego stanowiska.
Za bezzasadny, a przede wszystkim skonstruowany z naruszeniem normy zawartej w art. 174 ust. 1 p.p.s.a. należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 140 ust.1 pkt 4 lit b p.r.d.
Podkreślić należy w tym miejscu, że zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, ani nie wyjaśnił, stosownie do przepisu art. 174 ust. 1 p.p.s.a. na czym miało polegać niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu prawa materialnego tj. na błędnej jego wykładni, czy też na błędnym jego zastosowaniu.
Zarzut zawarty w pkt II pkt 3 skargi kasacyjnej, kwestionujący prawidłowość pouczeń zawartych w decyzjach o skierowaniu na badania (w dniu [...] sierpnia 2008r. zostały wydane dwie ostateczne decyzje administracyjne, nr [...] o skierowaniu na badania psychologiczne oraz nr [...] o skierowaniu na badania lekarskie) poprzedzających rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2008r. dotykał raczej kwestii procesowych niż materialnoprawnych, a co najważniejsze mógł skutecznie zostać podniesiony wyłącznie w postępowaniu dotyczącym skierowania na badania, gdyż jak to już wyjaśniono, w niniejszym postępowaniu organy są związane ostateczną decyzją w tej materii.
Zatem jeżeli osoba nie poddała się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 lub badaniu psychologicznemu w trybie określonym wart. 124 ust. 1 pkt 2 lub 3, organ miał obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. Zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem. Decyzje w przedmiocie skierowania osoby na badanie psychologiczne oraz lekarskie są ostateczne, a tym samym korzystają z domniemania legalności i prawidłowości. Muszą być one respektowane przez samą osobę, ale także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem (podobnie NSA w wyrok z dnia 4 czerwca 2014 r., II SA/Bd 459/14, LEX nr 1498001). Zarzut dotyczący kontroli prawidłowości pouczeń zawartych w omawianych decyzjach (nr 50/08 i 53/08), na obecnym etapie postępowania uznać należało za spóźniony i nie odnoszący się do przedmiotu niniejszego postępowania.
Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie można twierdzić, że doszło do błędnego zastosowania bądź wadliwej wykładni przywołanego wyżej przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d.
Z tych przyczyn przyjąć należało zasadność oparcia zaskarżonego wyroku na art. 151 p.p.s.a. Nietrafność zarzutów skargi kasacyjnej uzasadniało jej oddalenie, co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło