I SA/Wa 329/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 494/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części oddala skargę; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. K. pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 494/13. Wskazanym powyżej orzeczeniem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. K. z dnia [...] marca 2011r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] – pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]o pow. [...] m ², w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W złożonej skardze skarżący wniósł o wymierzenie organowi, na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 t.j.),powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Zaznaczył, że Sąd dwukrotnie już ukarał Prezydenta [...] grzywną : w wysokości [...] zł w wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2493/14 oraz w wysokości [...] zł w wyroku z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1193/15. Pomimo ukarania grzywną na łączną sumę [...] zł Prezydent w dalszym ciągu nie wydał decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Zdaniem skarżącego, całkowicie nieskuteczne okazało się dwukrotne ukaranie organu grzywną, dlatego wniósł o wymierzenie organowi grzywny w znacznie wyższej wysokości, tj. w kwocie 37.834,60 zł. Wskazał, że w 2014 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wyniosło 3.783,46 zł. Skarżący domagał się przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. wezwał organ do wykonania prawomocnego wyroku. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] podniósł, że pełnomocnik stron w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w wyroku Sądu z dnia 19 grudnia 2013 r. oraz o tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia [...] lipca 2016 r. Organ wniósł także o nierozpatrywanie sprawy w trybie uproszczonym, lecz o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 494/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę S. K. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia 24 marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] – pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]" o pow. [...] m ², w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] w dniu [...] marca 2014 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu [...] maja 2014 r. Bezspornym jest, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również dwukrotnego wymierzenia organowi grzywny w kwocie [...] zł wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2493/14 oraz w kwocie [...] zł wyrokiem z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1193/15, Prezydent [...] nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie został złożony w marcu 2011r., co oznacza, że postępowanie toczy się od ponad pięciu lat. Stosownie do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę ponad dwuletnie przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że organ już dwukrotnie został ukarany grzywnami, które jak się okazało nie zmobilizowały go do wydania decyzji, a także biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku (marzec 2011 r.) Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 494/13. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Jednakże, jak wyżej wskazano, wymierzone organowi grzywny wyrokiem z 2 grudnia 2014 r. oraz z 2 października 2015 r. nie okazały się skuteczne, bowiem organ nie wydał decyzji w sprawie. Z wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 P.p.s.a. -Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 19 grudnia 2013 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, iż do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi Prezydent nie wydał decyzji, pomimo wcześniejszego dwukrotnego ukarania go grzywną. Podnieść także należy, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z 19 grudnia 2013 r. wraz z aktami administracyjnymi nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Nie zdyscyplinowały organu także grzywny, którymi został ukarany. Organ zlekceważył trzy wyroki Sądu. Z akt sprawy wynika, że jedynie pismami z [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2015 r., oraz z [...] marca 2016 r. poinformował strony, że z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie określonym w wyroku Sądu. Jednocześnie wskazał przewidywane terminy zakończenia postępowania w sprawie. Stwierdzić należy, że takich czynności nie można uznać za skuteczne podejmowanie działań w sprawie zmierzających do wydania decyzji. Tymczasem obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny oraz orzeczenie w zakresie rażącego naruszenia prawa stanowią wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, § 2 zd. 2 i § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt 3 sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł oraz opłata za pełnomocnictwo 17 zł.