I SA/Op 203/16

WyrokWSA w Opolu2016-06-30

Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Grzegorz Gocki, Marzena Łozowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, nie badając w pierwszej kolejności kwestii przedawnienia tych należności oraz nie analizując prawidłowo zabezpieczenia ich hipoteką przymusową?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania, nie badając w pierwszej kolejności wymagalności i przedawnienia należności, a także nie analizując prawidłowo skutków ustanowienia hipoteki przymusowej dla biegu terminu przedawnienia. Organ powinien był ustalić, czy należności są wymagalne i czy nie uległy przedawnieniu, co jest warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o umorzenie.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne przesłanki umorzenia określone w przepisach. Organ wskazał m.in. na zajęcie świadczenia emerytalnego, wpis hipoteki przymusowej oraz analizował sytuację rodzinną i majątkową skarżącej. Skarżąca zakwestionowała odmowę, wskazując m.in. na chorobę męża jako przyczynę powstania zaległości. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi H. K. (dalej: zobowiązana, skarżąca, strona) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu odsetek od należności niepodlegających abolicji. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: H. K. była płatnikiem składek w okresie od 01.01.1999 r. do 16.02.2003 r. i prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą (sklep) z siedzibą w [...] przy ul. [...].  Wnioskiem z dnia 28 października 2015 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie odsetek za zwłokę od należności niepodlegających abolicji, wnosząc jednocześnie o prolongatę terminu zapłaty pozostałych zobowiązań. Zaznaczyła, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia do 16.11.2015 r., który jest ostatecznym terminem uregulowania kwot niepodlegających umorzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 34.661,49 zł, w tym: - na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: 02/1999 r., 04/1999 r.- 08/2000 r., 10/2000 r.- 02/2003 r., w wysokości 27.133,53 zł, (naliczonych na dzień 28.10.2015 r.), na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 02/1999 r.- 02/2003 r., w wysokości 5.521,82 zł (naliczonych na dzień 28.10.2015 r.). - na Fundusz Pracy za okres: 03/1999 r.- 03/2001 r., 07/2001r., 09/2001r. - 02/2003 r., w wysokości 2.006,14 zł (naliczonych na dzień 28.10.2015 r.) Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., która skutkowałaby stwierdzeniem całkowitej nieściągalności. Jednocześnie zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia spełnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – (dalej Rozporządzenie). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność. Organ podniósł przede wszystkim, że dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanej, jednak z uwagi na złożony wniosek o abolicję Zakład wystąpił z pismem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do należności objętych postępowaniem abolicyjnym. Zdaniem organu z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone, a jedynie zawieszone na czas postępowania abolicyjnego w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie czy w wyniku podjęcia prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego zwłaszcza, że zobowiązana posiada przyznane prawo do świadczenia emerytalnego. Dodatkowo organ wskazał, że w dniu 19 grudnia 2003 r. skierował wniosek do sądu o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej współwłasnością zobowiązanej, a hipoteką przymusową zostały objęte należności za cały okres zalegania z tytułu składek tj. od 02/1999 r. do 02/2003 r. Zdaniem organu w świetle przytoczonych wyżej okoliczności na tym etapie postępowania nie można uznać, iż wobec H. K. zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. W dalszej kolejności organ dokonał oceny przesłanek do zastosowania przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 Rozporządzenia, pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przedstawił zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, z którego wynikało, że zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem P. K. ([...] lat) oraz synem S. K. ([...] lat). Organ wskazał, że zobowiązana oświadczyła, że pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.115,21 zł netto, dochodów z innych źródeł nie uzyskuje. Syn P. K. osiąga dochody w kwocie 1.000,00zł netto, natomiast syn S. K. nie osiąga żadnych dochodów. Zobowiązana oświadczyła, iż miesięczne opłaty z tytułu kosztów utrzymania mieszkania wynoszą 650,00 zł, nie posiada zobowiązań z tytułu podatków oraz wobec innych instytucji. Wskazała na zobowiązania wobec banku, które są spłacane w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Ponadto zobowiązana podała, iż posiada nieruchomości (współwłasność w 2/3), dom o powierzchni 110m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 1,8 ha. W odniesieniu do powyższych oświadczeń strony ustalono, iż syn P. K. aktualnie nadal jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca umowę agencyjną (dochód za 10/2015 r. - 1.220,00zł brutto). Natomiast do 1 stycznia 2016 r. zgłoszony był jako pracownik (dochód wypłacony w styczniu 2016 r. w kwocie 3.524,01 zł brutto) oraz do 10 stycznia 2016 r. również jako pracownik (drugie miejsce zatrudnienia z dochodem za styczeń 2016 w kwocie 405,38 zł brutto). Organ zaznaczył, że aktualnie (wg stanu na 11 marca 2016 r.) brak jest tytułów do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Natomiast syn S. K. w okresie od 25 października 2015 r. do 1 lutego 2016 r. został zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik z dochodem 3.028,62 zł brutto (wypłata w 12/2015 ) oraz 3.138,28 zł brutto (wypłata w 01/2016). Aktualnie (wg stanu na 11 marca 2016 r.) brak jest jakiegokolwiek tytułu do ubezpieczeń. Ustalono zatem, że dochód H. K. za styczeń 2016 r. wynosi 1000,23 zł brutto, natomiast dochód pozostałych członków rodziny za styczeń 2016 r. wyniósł łącznie 7.067,67 zł brutto (dochód synów). Tym samym łączny dochód rodziny wyniósł 8.067,90 zł brutto. Zakład podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej opłatę i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia, gaz) w kwocie 650,00 zł oraz spłatą kredytu w wysokości 200,00 zł. Zatem wysokość kosztów utrzymania ustalono na podstawie danych statystycznych ogłaszanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w sprawie wysokości minimum socjalnego za grudzień 2015 r., które wyniosły 2.631,35 zł miesięcznie. W świetle przytoczonych okoliczności w ocenie organu nie może uznać, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Odnosząc się do kolejnej przesłanki umorzenia, a mianowicie poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności stwierdzono, że zobowiązana nie wskazała, jak również z zebranego materiału dowodowego nie wynikało, iż zdarzenia takie wystąpiły w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej (do 2003 r.). Mąż zobowiązanej A. K. ze względu na stan zdrowia w okresie od 1998 r. do 2008 r. był całkowicie niezdolny do pracy, a stwierdzone schorzenia z pewnością negatywnie wpłynęły na prowadzoną działalność gospodarczą (np. poprzez zwiększone wydatki rodziny przeznaczone na leczenie), jednakże zdaniem organu brak jest związku pomiędzy stwierdzeniem całkowitej niezdolności do pracy A. K., a powstaniem zadłużenia począwszy od lutego 1999 r. i w latach kolejnych w działalności gospodarczej prowadzonej przez zobowiązaną. W związku z powyższym uznano, że w przedmiotowej sprawie powyższa przesłanka nie ma zastosowania. Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia zaległości z tytułu należności na podstawie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia tj. wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, które pozbawiałyby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, że H. K. zrezygnowała z prowadzenia firmy na rzecz sprawowania systematycznej, całodobowej opieki nad małżonkiem. Zobowiązana nie udowodniła i nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego, iż stwierdzone u małżonka schorzenia znacznie lub całkowicie ograniczały jego samodzielną egzystencję i zachodziła konieczność całodobowej opieki. Podsumowując organ stwierdził, że przesłanka konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności w analizowanym przypadku nie zachodziła w okresie od lutego 1999 r. do lutego 2003 r. (tj. w okresie prowadzonej działalności gospodarczej za który powstało zadłużenia). W skardze na powyższą decyzję skarżąca zakwestionowała stanowisko organu dotyczące odmowy przyznania wnioskowanej ulgi. Opisała przyczyny powstania zaległości, w szczególności długotrwałą chorobę męża, która spowodowała konieczność likwidacji działalności gospodarczej w 2003 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym w tej sprawie zastosowania). Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż wskazane w treści skargi, ponieważ zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek (a więc zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s.: składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia) - unormowane w art. 28 u.s.u.s., dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość. Wskazane ustalenia są więc konieczne niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje. Organ powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem przystępując do rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie odsetek od należności niepodlegających abolicji organ obowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne i przedstawić to szczegółowo w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Odnosząc się w tym kontekście do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że brak jest takich ustaleń w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak też w decyzji organu I instancji. Obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie treści podstawy prawnej, w oparciu o którą przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności. W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność ta była tym bardziej uzasadniona, że najstarsze należności dotyczą lutego 1999 roku. Także zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia w jakiej wysokości należności istnieją, czy odsetki za zwłokę zostały określone w sposób prawidłowy, skoro brak jest w treści decyzji organów administracji jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia. W konsekwencji zaskarżone rozstrzygnięcie jest przedwczesne. W ocenie Sądu w uzasadnieniu decyzji, organ zamieścił niewystarczającą informację o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Organ poprzestał jedynie na przytoczeniu informacji o wystawianiu tytułów wykonawczych, przekazaniu ich do organu egzekucyjnego, prowadzenia postępowania egzekucyjnego i jego zwieszeniu w związku z postępowaniem abolicyjnym. Dodał, że dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego oraz, że w dniu 19 grudnia 2003 r. Zakład skierował wniosek do Sądu o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej współwłasnością zobowiązanej. Przy czym podkreślił, że hipoteką przymusową zostały objęte należności za cały okres zalegania z tytułu składek. W tym miejscu trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia, co oznacza, że np. aby prawidłowo określić odsetki za zwłokę, należało ustalić w jakim dniu nastąpiło przedawnienie należności składkowych. Jak już wskazano powyżej w aktach administracyjnych trudno doszukać się jednak dokumentów obrazujących tok dotychczasowego przebiegu postępowania egzekucyjnego, daty jego wszczęcia, przede wszystkim dokumentów świadczących o zawieszeniu albo przerwaniu biegu terminu przedawnienia należności. Uniemożliwia to dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu. W świetle powyższego wymagane jest, aby organ przedstawił w tej mierze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowną analizę oraz załączył do akt administracyjnych niezbędną dokumentację. Konieczne jest ustalenie okresów zawieszenia czy przerw biegu przedawnienia na podstawie obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa, które z uwagi na to, że należności objęte przedmiotowym postępowaniem powstały kilkanaście lat temu, były kilkukrotnie zmieniane. Jak już podniesiono na wstępie tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika. Zakład tylko wspomniał, że były wystawiane tytuły wykonawcze, przekazywano je do organu egzekucyjnego i prowadzono postępowanie egzekucyjne. Na tej podstawie nie można jednak czynić ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie. Wymienione mankamenty zgromadzonego materiału dowodowego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności decyzji zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należało tym samym stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ w ponownie prowadzonym postępowaniu powinien także zwrócić uwagę na regulację art. 24 ust. 5 u.s.u.s. przez pryzmat jej zgodności ze standardami konstytucyjnymi. Trzeba wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12, opubl. OTK-A 2013, Nr 7, poz. 97), stwierdził, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 O.p. powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r. Prowadzi to do wniosku, że art. 70 § 8 O.p. także należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 kwietnia 2014 r., I SA/Op 566/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2013 r., I SA/Łd 496/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014 r., I SA/Wr 524/14, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12). Ta konkluzja jest konieczna z uwagi na zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z przepisami, których dotyczą wskazane przez Trybunał Konstytucyjny zastrzeżenia konstytucyjności art. 70 § 8 O.p., który przewiduje, że "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia ". W świetle powyższego, rodzą się wątpliwości co do możliwości "bezterminowego" wyłączenia przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących wadliwego ustalenia stanu faktycznego i wadliwej oceny stanu majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej, w jakiej znalazła się skarżąca, w kontekście spełnienia przesłanek dotyczących umorzenia zaległości, wskazać wypada, że ocena tych argumentów na obecnym etapie sprawy jest przedwczesna, skoro organy nie ustaliły w sposób prawidłowy kwestii zakresu zobowiązania strony i przedawnienia. Zaznaczyć jednak trzeba, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji analizując przesłanki określone w pkt 2 i pkt 3 Rozporządzenia, zgodnie z którymi zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3), odnosił je do prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w latach 1999 -2003. Podniósł, że zobowiązana nie udowodniła, ani nie wskazała, że zdarzenia takie wystąpiły w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej (w latach 1999-2003). W sposób obszerny organ odniósł się także do stanu zdrowia nieżyjącego już małżonka skarżącej w czasie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej stwierdzając, że brak jest dowodów na okoliczność, iż stwierdzone schorzenia małżonka zobowiązanej ograniczyły jego samodzielną egzystencję w okresie od 1999 r. do 2013 r. Jednak zdaniem Sądu powyższe pogłębione i obszernie opisane okoliczności (które w skardze zakwestionowała skarżąca) nie mają znaczenia dla oceny możliwości umorzenia na omawianej podstawie w chwili obecnej. Istotne są bowiem okoliczności istniejące na dzień orzekania. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 11.02.2011 r., II GSK 172/10, przyczyny powstania zaległości z tytułu składek nie mieszczą się w żadnej z przesłanek umorzenia opisanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 Rozporządzenia. W tej sprawie należało więc ocenić sytuację skarżącej w jakiej znajdowała się w dacie rozpoznawania wniosku o umorzenie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło