II FZ 379/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 909/15 w przedmiocie sprostowanie uzasadnienia w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 3 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: uchylić postanowienie. 1. Postanowieniem z 2 marca 2016 r., III SA/Wa 909/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprostował uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2015 r. w ten sposób, że występujące po słowach "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje." dotychczasowe rozważania zawarte na stronach od 4 do 7 zastąpił całkowicie nowymi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że w uzasadnieniu wyroku omyłko zawarł rozważania sugerujące, iż skarga skarżącej została oddalona. Wobec czego na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprostował uzasadnienie w tym zakresie. Zdaniem sądu sprostowaniu mogą podlegać wadliwości zarówno uzasadnienia, jak i sentencji. Konieczne jest jedynie, aby wątpliwości te miały charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny i pewny. W ocenie sądu wadliwość taka wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż wbrew zamierzeniom sądu zamieszczono wywody wskazujące na to, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy sąd uchylając zaskarżoną decyzję uznał jej zasadność, na co wskazuje sentencja wyroku. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając mu naruszenie art. 156 § 1 i art. 16 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić również na żądanie strony (art. 159 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafne należy uznać wywody organu, że nie można uznać zmiany całości rozważań dokonanej przez sąd pierwszej instancji, za sprostowanie oczywistej omyłki, gdyż dotyczyła ona merytorycznej treści uzasadnienia, jak i podstawy prawnej wyroku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany orzeczenia, co do istoty sprawy, tak jak w rozpoznawanej sprawie. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Niedopuszczalność sprostowania prowadząca do zmiany rozstrzygnięcia odnosi się zarówno do zmiany pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym(por. post. SN z 3 marca 1976 r., II CZ 11/76, Lex nr 7806; uch. SN z 26 kwietnia 1995 r., III CZP 43/95, niepubl.; post. SN z 7 lipca 1999 r., III RN 24/99, niepubl.). Przedmiotem sprostowania wyroku mogą być zatem niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, dotyczące np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, przy czym nieprawidłowości te muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Korekta orzeczenia jest możliwa wówczas, gdy omyłka wynika wprost z orzeczenia, w sposób pozwalający na jej natychmiastowe rozpoznanie. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. Podkreślenia wymaga, że pod pojęciem "oczywistej omyłki" nie należy rozumieć ani przeoczenia, jakiego sąd się dopuścił przy rozstrzygnięciu sprawy, ani niezgodności sentencji z następnie sporządzonym uzasadnieniem (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2010, Wyd. 4, s. 375). W postanowieniu z 2 marca 2016 r. sąd pierwszej instancji zawarł rozważania całkowicie odmienne od tych jakie WSA w Warszawie przedstawił w wyroku z 2 grudnia 2015 r. Zmieniając również podstawę prawną rozstrzygnięcia z art. 151 p.p.s.a. na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy doszło do wykroczenia przez sąd pierwszej instancji poza unormowanie zawarte w art. 156 § 1 p.p.s.a. Za powyższym przemawia również fakt, że w uzasadnieniu sąd jednoznacznie podziela stanowisko organu, co do zasadności zastosowania w sprawie art. 233 § 2 w zw. z art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm, dalej: "o.p.") oraz brakiem możliwości zastosowania art. 299 o.p. Po analizie wyroku z 2 grudnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie ujawnia zasadniczą rozbieżności pomiędzy sformułowaną w nim oceną prawą i wspierającą ją argumentacją, a treścią sentencji. Z uzasadnienia nie wynika, że sąd pierwszej instancji chciał uchylić zaskarżoną decyzję organu. Jednocześnie świadczy o tym ostatnie zdanie pisemnych motywów wyroku, wobec czego nie można w tym stanie faktycznym uznać to za pomyłkę sądową, jak to uczynił NSA w wyroku z 10 stycznia 2011 r., II FSK 1327/10. Na uwzględnienie zasługuje także zarzut naruszenia art. 16 § 2 p.p.s.a. podniesiony przez organ. Sąd pierwszej instancji jako podstawę wydania postanowienia podał art. 156 § 1 p.p.s.a., wobec czego postanowienie sąd powinien wydać w składzie jednoosobowym. (por. komentarz do art. 156 p.p.s.a., [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2013, wyd. V.). Na gruncie rozpatrywanej sprawy podkreślenia wymaga, że zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., III SA/Wa 909/15, jak i zaskarżone postanowienie zostało wydane w składzie trzech sędziów. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2016 r., III SA/Wa 909/15, zostało podjęte w składzie sprzecznym z przepisami prawa. Okoliczność ta stanowi przesłankę nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., którą Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany uwzględnić z urzędu (art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.