I SA/Wa 594/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/15 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz K. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/15 wniósł K. P. Wskazanym powyżej orzeczeniem- na skutek skargi złożonej przez K. P. - Sąd zobowiązał Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 28 lutego 2014 r. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). Następnie kolejnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt 157/15 – na skutek skargi złożonej przez K. S. i J. B. -zobowiązał Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 17 lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). W złożonej skardze skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości nie niższej niż pięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny i stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący uzasadnił, że pomimo wezwania wyrok nie został wykonany, a Prezydent nie zakończył postępowania administracyjnego. Organ nie zawiadomił stron postępowania o przyczynach bezczynności oraz o okolicznościach, z powodu których niemożliwe było zakończenie postępowania w wyznaczonym terminie. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi. Uzasadnił, że pełnomocnicy stron zostali poinformowani, że z uwagi na dużą liczbę spraw z zakresu odszkodowań oraz konieczność wykonania operatu szacunkowego, nie było możliwe załatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718. – powoływana dalej jako "ppsa."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanej uprzednio normy wynikają dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/15 zobowiązał Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 28 lutego 2014 r. o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako hip. "[...]", w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Następnie kolejnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 157/15 zobowiązał ww. organ do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 17 lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpisy prawomocnych wyroków z dnia 13 marca 2015 r. i 18 czerwca 2015 r., wraz z uzasadnieniem zostały doręczone Prezydentowi W. odpowiednio w dniach 11 czerwca 2015 r. i 23 września 2015 r., co wynika z akt sądowych o sygn. I SAB/Wa 9/15 I SAB/Wa 157/15. Przy czym akta administracyjne sprawy wpłynęły do organu w tej ostatniej dacie. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 23 stycznia 2016 r., bowiem wówczas upłynął termin określony w obu wyrokach na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania skarżącego z dnia 25 lutego 2016 r. i 1 marca 2016 r. do wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanych powyżej wyroków z dnia 13 marca 2015 r. i 18 czerwca 2015 r. W sprawie zaś, jak wynika z nadesłanych do Sądu akt sprawy, organ poinformował jedynie strony w pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. o stanie sprawy, przyczynach niedotrzymania terminu oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 lipca 2016 r. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zaś § 7 wskazanego art. stanowi, że uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2015 r. i w drugim półroczu 2015 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2015 r. wyniosło 3.408,62 zł. W przedstawionych okolicznościach sprawy - biorąc pod uwagę przekroczenie terminu, wyznaczonego przez Sąd na załatwienie sprawy oraz to, że przedmiotowa grzywna może być wymierzana kilkakrotnie - Sąd uznał, iż grzywna w wysokości [...] złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. za niewykonanie wyroku z dnia 13 marca 2015 r. Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Prawdą jest, że zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, mimo otrzymania rozstrzygnięć podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, lecz wskazać należy, iż Sądowi znane są z urzędu okoliczności związane z bardzo dużą ilością spraw prowadzonych w tym trybie przez Prezydenta W. Postępowania te są niewątpliwie postępowaniami skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. Powyższe powoduje, że zgromadzenie dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w terminie, określonym w kpa., jest często obiektywnie niemożliwe. Sąd nie znalazł jednak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc przede wszystkim tego rodzaju sytuacjach, gdzie mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód organ mogąc zawisłą przed nim sprawę administracyjną załatwić tego nie czyni, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) będzie postępował tak nadal i w dalszym ciągu będzie lekceważył obowiązki wynikające z ustanowionych w kodeksie postępowania administracyjnego zasad. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie zachodzi. Organ wprawdzie nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania i działał opieszale, jednakże nie sposób nie dostrzec, że podstawowym czynnikiem determinującym jego zwłokę w załatwieniu sprawy wywołanej wnioskiem jest Sądowi znana z urzędu okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta st. Warszawy związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu ( 6 miesiecy) i wspomniane wyżej okoliczności, Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie uznając, że nałożona grzywna skłoni organ do zakończenia postępowania. W ocenie Sądu nie ma bowiem obawy, że brak przyznania skarżącemu sumy pieniężnej spowoduje, że wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany, zwłaszcza że prowadząc postępowanie organ zmierzał do jego merytorycznego zakończenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.