III SA/Po 535/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi J. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 615/14, w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc [...] 2010 roku, postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia [...] 2015 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] 2014 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] 2012 r., nr [...], w przedmiocie określenia J. O. zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc [...] 2010 roku. Od wyroku tego żadna ze stron nie złożyła środka zaskarżenia, przez co uprawomocnił się on z dniem [...] 2015 r. W skardze z dnia [...] lipca 2016 r. J. O. wniósł o wznowienia postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem, przywołując jako podstawę wznowienia art. 272 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wskazał na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 czerwca 2016 r., wydany w sprawie C-418/14 [...], uznając, że jego uwzględnienie winno prowadzić nie tylko do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, lecz także do umorzenia postępowania przez tut. Sąd. W tym też zakresie, w ocenie skarżącego, powinien zostać zmieniony punkt I. sentencji wyroku z dnia [...] 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego można oprzeć na jednej z podstaw wymienionych w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zatytułowanym "Wznowienie postępowania". Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w tym dziale można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją wyjątkową, skarga o wznowienie przysługuje bowiem od określonych orzeczeń – prawomocnych, kończących postępowanie – i musi być oparta na normach określonych w ustawie. Instytucja ta stanowi przy tym podstawowy środek obalania prawomocnych orzeczeń NSA i WSA, umożliwiający ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości – zgodności z prawem – wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2006, s. 476; K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 48-50). Podstawy wznowienia postępowania sądowego zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 P.p.s.a. Stosownie do art. 272 § 1 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (§ 2 cyt. artykułu). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (§ 3). Wskazanie tych podstaw i ich uzasadnienie jest obowiązkiem wnoszącego skargę o wznowienie, wynikającym z art. 279 P.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Wstępna kontrola, o której stanowi art. 280 § 1 P.p.s.a., nie ogranicza się tylko do sprawdzenia czy w skardze sformułowano podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 P.p.s.a. ale przede wszystkim do tego, czy z ich uzasadnienia wynika, że podnoszone podstawy zachodzą. W orzecznictwie podkreśla się, że samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 P.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. (por. orzeczenia NSA z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1722/11; z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1201/06; z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06; z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 45/06; z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Autor skargi o wznowienie postępowania sądowego wprawdzie powołał się na art. 272 § 1 i § 3 P.p.s.a., jednakże z przedstawionych okoliczności i z uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że skarga ta nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. O zaistnieniu tej podstawy nie może świadczyć, przywołany w uzasadnieniu skargi, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 czerwca 2016 r., wydany w sprawie C-418/14 [...]. W odniesieniu do podstawy z art. 272 § 1 P.p.s.a. konstatacja ta jest oczywista, jako że skarżący nie przywołał żadnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w tym przepisie. Względem z kolei podstawy z art. 272 § 3 P.p.s.a. zauważyć trzeba, że zdanie drugie tego przepisu odsyła do odpowiedniego stosowania art. 272 § 2 P.p.s.a., z tym zastrzeżeniem, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Zatem skargę o wznowienia postępowania na tej podstawie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. W piśmiennictwie podnosi się wobec powyższego, że przyjęcie przez ustawodawcę, że powyższy termin biegnie od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie lub jej pełnomocnikowi, wskazuje na wyłączne uprawnienie adresata rozstrzygnięcia organu międzynarodowego do wystąpienia z żądaniem o wznowienie postępowania. W związku z tym osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego rozstrzygnięciem organu międzynarodowego, nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 P.p.s.a. (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu, (2011), s. 792-793). Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją szczególną i wyjątkową, a jej ścisłe i dokładne unormowania ustawowe w zakresie warunków formalnych i jego podstaw nie pozwalają na rozszerzającą wykładnię określających je przepisów. Z analizy art. 272 § 3 P.p.s.a. należy wywnioskować, że wykluczone jest stosowanie go automatycznie w każdej sprawie, w której organ międzynarodowy rozstrzygnie o naruszeniu przez Polskę przepisów prawa międzynarodowego, a ocenę "potrzeby" wznowienia postępowania na tej podstawie należy dokonywać w realiach konkretnej sprawy, w której stroną jest adresat rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Podkreślić należy, że zawarte w tym przepisie sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza konieczność sprawdzenia, czy w ogóle i w jakim zakresie przepis, do którego odsyła art. 272 § 3 P.p.s.a., może być stosowany. Odpowiednie stosowanie oznacza bowiem, że określone przepisy stosuje się wprost bądź z modyfikacjami, bądź też w ogóle nie mają one zastosowania. A to nie uprawnia do stosowania wykładni rozszerzającej tego przepisu i przyjęcia, że z uwagi na powszechną moc obowiązującą orzeczeń organu międzynarodowego, jakim jest TSUE, adresowaną do nieoznaczonego kręgu osób, każda z nich może być podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 P.p.s.a. Zdanie drugie tego przepisu w sposób oczywisty ogranicza podmioty uprawnione do wniesienia skargi o wznowienie postępowania do strony, której takie orzeczenie organu międzynarodowego doręczono (postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 486/13, CBOSA; zob. także postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że skarżący nie był stroną postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-418/14. Jak zauważa sam skarżący wyrok ten dotyczy bezpośrednio spółki [...]. Wyklucza to zastosowanie art. 272 § 3 P.p.s.a. i uznanie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została oparta na tej podstawie. Na marginesie dostrzec trzeba, że skarżący złożył do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] 2015 r., nr [...], wydaną - wraz z poprzedzającą ją decyzją organu podatkowego I instancji - w konsekwencji wyroku tut. Sądu z dnia [...] 2015 r., sygn. akt [...]. Skarga ta zarejestrowana została pod sygn. akt [...]. Jako że sprawa, w której został wydany wyrok, co do którego skarżący chce wznowienia postępowania sądowego, nie została jeszcze prawomocnie zakończona i obecnie ponownie znajduje się na etapie postępowania przed tut. Sądem, w razie merytorycznego jej rozpoznania przez Sąd konieczne stanie się wzięcie pod rozwagę wyroku TSUE z dnia 2 czerwca 2016 r., wydanego w sprawie C-418/14. Wobec braku oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia, skarga ta podlega odrzuceniu stosownie do art. 280 § 1 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.