II SA/Po 282/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-08-23
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wyłącza możliwość zabudowy na nieruchomościach stanowiących własność skarżących, stanowi naruszenie prawa własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wyłącza możliwość zabudowy na nieruchomościach skarżących, jest zgodna z prawem. Ustalenia planu miejscowego nie naruszają kierunków zagospodarowania określonych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które już wcześniej przewidywały dla tego terenu funkcję "łąk ekologicznych bez prawa zabudowy". Ograniczenia w prawie własności wynikają z postanowień studium i są uzasadnione potrzebą ochrony środowiska i przyrody, co mieści się w ramach interesu publicznego i władztwa planistycznego gminy.Stan faktyczny
Skarżący G.D. i J.D. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej (obecnie Rady Miasta i Gminy) z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wyłączała możliwość zabudowy na ich nieruchomościach. Zarzucili naruszenie prawa własności i przekroczenie przez gminę władztwa planistycznego. Rada Miasta i Gminy odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, argumentując, że zakaz zabudowy wynika z obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 roku sprawy ze skargi G.D. i J. D. na uchwałę Rady Miejskiej (obecnie Rady Miasta i Gminy) z dnia [...] grudnia 2015 roku Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Rada Miejska na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515), oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.) podjęła w 29 grudnia 2015 r. uchwałę nr XVI/191/2015 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. Szkolnej dla działek o numerach ewidencyjnych: 228/3, 227, 226, 225, 224, 223/1, 562, 219/2, obręb geodezyjny Borówiec, oraz działek o numerach ewidencyjnych: 30, 21, 23-28, 29/1-29/6, obręb geodezyjny Skrzynki, gm. Kórnik. W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada argumentowała, że teren objęty planem obejmuje działki, które tworzą jednorodny obszar o łącznej powierzchni około 13,6922 ha. Intencją uchwalenia przedmiotowego planu miejscowego była potrzeba ochrony walorów przyrodniczych tego obszaru m.in. poprzez zachowanie jego zagospodarowania wolnego od realizacji kolejnych budynków. Następnie przedstawiono etapy realizacji procedury planistycznej wymaganej dla uchwalenia przedmiotowego planu, w tym rozpatrzono wszystkie zgłoszone wnioski i uwagi. Jednocześnie stwierdzono, że uchwalony plan jest zgodny z wynikami analizy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy oraz jest zgodny z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Po przeprowadzeniu przez Wojewodę, jako organu nadzoru, badania uchwały Rady Miejskiej z 29 grudnia 2015r., została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 13 stycznia 2016 r. pod pozycją 490.
Zgodnie z nowym Statutem Miasta i Gminy uchwalonym uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku nr XV/173/2015 z dnia 25 listopada 2015 r., opublikowanym w Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015 r., poz. 7921, a obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., obecna nazwa organu brzmi: Rada Miasta i Gminy.
Pismem dnia 15 lutego 2016r. państwo G. D. i J. D. - właściciele nieruchomości położonej obejmującej działki o numerach [...] i [...] wezwali o usunięcie naruszenia prawa i zmianę uchwały Rady Miejskiej z 29 grudnia 2015r. Skarżący zarzucili, że ustalenia planu wyłączają możliwość realizacji na należącej do nich nieruchomości jakiejkolwiek zabudowy, co stanowi daleko idące ograniczenie w sposobie korzystania nieruchomości skarżących i stanowi przejaw niczym nieusprawiedliwionego wywłaszczenia planistycznego i zdecydowanie wykracza poza granice przysługującego Gminie władztwa planistycznego. Stanowi również jawne naruszenie prawa własności wynikającego bezpośrednio z Konstytucji.
Rada Miasta i Gminy uchwałą nr XVIII/234/2016 z 24 lutego 2016r. rozpatrzyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i zmiany uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i postanowiła o nieuwzględnieniu powyższego wezwania. W uzasadnieniu tej uchwały Rada argumentowała, że część tekstowa studium, określająca kierunki zagospodarowania terenów, ogólnie określiła zasady zagospodarowania gruntów w obszarze Miasta i Gminy ze wskazaniem na poszanowanie zasad ochrony środowiska. Część graficzna studium dla terenu wskazanego w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wskazuje kierunek zagospodarowania terenu objętego wezwaniem jako łąki ekologiczne bez prawa zabudowy. Takie określenie kierunku zagospodarowania dla przedmiotowego terenu funkcjonuje od chwili uchwalenia studium w 1998r. W ocenie organu zasadne było określenie funkcji w miejscowym palnie zagospodarowania przestrzennego jako teren rolniczy – łąki z zakazem zabudowy. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje, że plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Studium obowiązujące w okresie projektowania i uchwalania planu miejscowego, dla terenu którego dotyczy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa określa kierunek zagospodarowania jako łącznik ekologiczny bez prawa do zabudowy. Nadto dla sprawy bez znaczenia było położenie terenu w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu uchwalonego Uchwałą Rady Miasta i Gminy w Kórniku z 26 stycznia 1993r., który nie określa ograniczeń w zagospodarowaniu. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie dokumentem uzasadniającym wprowadzenia zakazu zabudowy na działkach Wzywających do usunięcia naruszenia prawa było obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz zawarte w nim wskazania co do tych kierunków.
Skargę na Uchwałę Rady z 29 grudnia 2015r. wnieśli G. i J. D. domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ewentualnie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 4 i § 9 pkt 2 a i b zaskarżanej uchwały oraz stwierdzenie nieważności załącznika graficznego do uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 2Rz - na podstawie art. 147 § 1 Ppsa oraz zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania przed Sądem, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 64 w związku z art. 31 ust 3 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także przekroczenie swobody regulacyjnej przysługującej gminie w dziedzinie planowania i naruszenie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego polegające na przekroczeniu władztwa planistycznego przysługującego gminie poprzez niezgodne z zasadą równości i zasadą proporcjonalności ograniczenie prawa własności przysługującego Skarżącym poprzez wprowadzenie całkowitego zakazu realizacji budynków, ogrodzeń czy urządzeń reklamowych na terenie oznaczonym w planie miejscowym symbolem 2Rz w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący w uzasadnieniu skargi ponownie wskazywali, że oznaczenie nieruchomości Skarżących symbolem 2Rz i przeznaczenie na tereny rolnicze – łąki, z zakazem realizacji budynków, ogrodzeń, urządzeń reklamowych, wyłącza możliwość realizacji na nieruchomości jakiejkolwiek zabudowy. W ocenie skarżących stanowi to przejaw niczym nie uzasadnionego wywłaszczenia planistycznego i zdecydowanie wykracza poza granice przysługującego gminie władztwa planistycznego. Nadto skarżący podnosili, że z wykonanej na potrzeby procedury planistycznej dokumentacji nie wynika jaki to interes publiczny miałby przemawiać za planistycznym wywłaszczeniem skarżących, co skutkuje przyjęciem, że uchwała pozostaje w sprzeczności z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu. Skarżący argumentowali, że nieruchomości skarżących położone są na Obszarze Chronionego Krajobrazu ustanowionego uchwałą Rady Miasta i Gminy Kórnik z 1993r., który nie wprowadza jednak żadnych ograniczeń w zabudowie, w szczególności obiektami kubaturowymi.
W ocenie Skarżących wprowadzenie do planu zakazu zabudowy terenu objętego obszarem krajobrazu chronionego stanowi przejaw wyjścia przez prawodawcę lokalnego poza ramy upoważnienia ustawowego. Nadto skarżący wskazali, że wbrew twierdzeniom prognozy oddziaływania planu na środowisko dopuszczenie zabudowy na nieruchomościach skarżących nie przyczyni się do zakłócenia przebiegu "korytarza ekologicznego", czy "łącznika ekologicznego", gdyż na tym terenie brak prawnie usankcjonowanego "korytarza ekologicznego". Aktualnie zwierzęta mają możliwość przechodzenia pasem wzdłuż rzeki aż do jeziora. Istniejące ogrodzenie tego obszaru od strony drogi i zabudowań jest korzystniejsze w punktu widzenia zwierząt, gdyż nie mają możliwości wtargnięcia na ruchliwą i słabo oświetloną drogę, co jednocześnie wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców. W zaistniałej sytuacji skarżący nie mają nawet możliwości prowadzenia działalności rolniczej, gdyż nie mogą postawić budynków gospodarczych, czy ogrodzić należącej do nich własności.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta i Gminy wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi Rada powtórzyła dotychczasową argumentację wskazaną w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i podkreśliła, że dokumentem uzasadniającym wprowadzenie zakazu zabudowy na działce skarżących było obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i wskazane w nim kierunki zagospodarowania terenu.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżących wnosiła i wywodziła, jak w skardze dodatkowo argumentując, że zaskarżona uchwała w sposób wadliwy przedstawiła prognozy skutków finansowych przestawionego planu. Z tej racji właściciele działek objętych zaskarżonym planem będą dochodzić odszkodowań w związku z obniżeniem wartości działek, co było wiadome na etapie projektowania.
Pełnomocnik organu wnosił, jak w odpowiedzi na skargę i wnosił o oddalenie skargi. W odpowiedzi na zarzut wadliwej prognozy skutków finansowych przedstawionego planu argumentował, że przy podejmowaniu uchwały radni doszli do wniosku, że dla gminy nie powstaną ujemne skutki finansowe z tej racji, że dotychczasowi właściciel mogą swoje działki wykorzystywać w dotychczasowy sposób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem w niniejszej sprawie była Uchwała Rady Miejskiej w Kórniku z 29 grudnia 2015r. Jej przedmiot stanowi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. Szkolnej dla działek o numerach ewidencyjnych: 228/3, 227, 226, 225, 224, 223/1, 562, 219/2, obręb geodezyjny Borowiec, oraz działek o numerach ewidencyjnych: 30, 21, 23-28, 29/1-29/6, obręb geodezyjny Skrzynki, gm. Kórnik. Podstawę prawną wniesionej w niniejszej sprawie skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. za 2016r., poz. 446), dalej "u.s.g.". Zgodnie z przywołanym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia zaskarżyć taki akt administracyjny do sądu administracyjnego.
Sąd miał na uwadze, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona w terminie o którym stanowi art. 53 §2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Skarżący wystąpił do Rady Gminy z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, na które Gmina odpowiedziała uchwałą w sprawie udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, która następnie została nadana w urzędzie pocztowym do Wnoszących w dniu 1 marca 2016r. Skarga do Sądu została złożona za pośrednictwem organu w dniu 30 marca 2016r., zatem w terminie.
Kolejnym zagadnieniem które wymagało rozważenia w niniejszym postępowaniu przed przystąpieniem przez Sąd do merytorycznego badania sprawy było określenie legitymacji czynnej skarżących do wytoczenia skargi.
Legitymacja do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego przysługuje nie temu kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt. OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2). Naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, musi więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżących. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skarga na podstawie art. 101 usg nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, to znaczy, że zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114).
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący mają legitymację czynną do wniesienia skargi na uchwałę z dnia 29 grudnia 2015r. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje swoim zasięgiem działki nr [...]będące własnością skarżących. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2016r., poz. 778 ze zm.), dalej "u.p.z.p.", ustalenia miejscowego planu kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie ograniczeń co do możliwości zagospodarowania tej działki narusza interes prawny skarżących wynikający m.in. z przysługującego im prawa własności.
W tym miejscu wyjaśnić jednak należy, że samo naruszenie interesu prawnego nie oznacza konieczności uwzględnienia skargi. W wyroku z dnia 12 maja 2011 r. (sygn. akt II OSK 355/11, lex nr 920623) NSA wskazał, że obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku takiego nie ma jednak wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy.
Skoro wymogi z art. 101 ust. 1 u.s.g. zostały spełnione, to Sąd zobligowany był do kontroli zaskarżonej uchwały w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Stosownie bowiem do treści tego przepisu naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi dwie podstawowe przesłanki zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego: - po pierwsze, przesłankę materialnoprawną, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego, - po drugie, przesłankę formalnoprawną, a mianowicie zachowanie procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Dokonując wykładni przesłanki materialnoprawnej, tj. zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rada gminy związana jest przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych. Tylko w tych granicach można wyznaczyć władztwo planistyczne przysługujące gminie. Interpretując zaś przesłankę istotności naruszenia trybu, w doktrynie zauważa się, że dla jej ustalenia decydujące znaczenie będzie miał wpływ naruszenia na treść planu. Przez istotne naruszenie trybu należy bowiem rozumieć takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w których przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku, uwzględniających przede wszystkim, że celem omawianej regulacji jest zagwarantowanie praw podmiotów, które mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OSK 17/08, LEX nr 470949; z dnia 11 września 2008 r., II OSK 215/08, LEX nr 510042; Z. Niewiadomski /red./ Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Warszawa 2005, s. 250-251,). A zatem, za "istotne" naruszenie prawa należy uznać uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.
Wobec powyższego pod pojęciem procedury planistycznej należy rozumieć kolejno podejmowane czynności planistyczne określone przepisami ustawy, gwarantujące możliwość udziału zainteresowanych podmiotów w procesie planowania (składanie uwag i wniosków) i kontroli legalności przyjmowanych rozwiązań w granicach uzyskiwanych opinii i uzgodnień. Procedurę planistyczną określają przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 17 tej ustawy. W ocenie Sądu procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo. Zachowana została właściwość organów w tym zakresie. Nie doszło do naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego, w szczególności rozpoznano i ustosunkowano się do wszystkich zgłoszonych wniosków i uwag do przedłożonego planu miejscowego. Zdaniem Sądu, nadesłana wraz z odpowiedzią na skargę dokumentacja planistyczna wykazuje jednoznacznie, że organ prowadzący procedurę planistyczną dopełnił czynności przewidzianych przepisami art. 14-20 u.p.z.p.
Ustalenia planu miejscowego nie naruszają również kierunku zagospodarowania przestrzennego określonego w studium. Podkreślić należy, że rada gminy uchwalając określonej treści studium sama decyduje o zakresie (szczegółowości) związania, o jakim mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p. W myśl bowiem art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. W związku z tym, zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.
Zakres i sposób tego związania uzależniony jest od ustaleń zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a mianowicie od zakresu i szczegółowości ustaleń w części tekstowej studium, a także stopnia powiązania części tekstowej z częścią graficzną - "rozdziału" ustaleń pomiędzy częścią tekstową i częścią graficzną. Zawsze jednak – niezależnie od "rozdziału" ustaleń pomiędzy częścią tekstową i częścią graficzną studium - podstawę stwierdzenia zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.z.p. stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2008 r., II OSK 32/08. ONSAiWSA 2009/4/72, LEX nr 510231). Poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego organy gminy podejmują podstawowe ustalenia w zakresie kształtowania polityki przestrzennej. W studium określa się w szczególności: kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy (pkt 2), obszary, dla których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w tym obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne (pkt 9).
W studium dokonuje się zatem kwalifikacji poszczególnych obszarów gminy i ich przeznaczenia. I chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Określone obszary gminy mogą być zatem przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę danego rodzaju, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskaże te obszary jako przewidziane pod taką zabudowę. Ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium. W ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zmiany w planie miejscowym przeznaczenia terenów nie przewidzianych w studium do takiej zmiany, gmina może dokonać po uprzedniej zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego – z zachowaniem trybu, w jakim studium jest uchwalane (art. 27 u.p.z.p.). Inne przeznaczenie określonego terenu w planie miejscowym niż w studium należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza wówczas, gdy to "inne przeznaczenie terenu" w planie miejscowym jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium.
W ocenie sądu wyłączenie z możliwości zabudowy działek skarżących nie jest konsekwencją przekroczenia władztwa planistycznego organów gminy, czy też arbitralnej ingerencji w uprawnienia skarżących. Według przedstawionego Planu Miejscowego teren, na którym znajduje się działka skarżących przeznaczony jest pod tereny rolnicze – łąki, oznaczone na planie 2Rz, z którym to przeznaczeniem wiąże się zakaz realizacji budynków i realizacji ogrodzeń (§9 pkt 1 i 2 Planu). Powyższe przeznaczenie określone w planie wynika z zapisu Studium, gdzie teren, na którym znajduje się działka skarżących określono w studium jako łąki ekologiczne bez prawa zabudowy. Organ podkreślał, że takie określenie kierunku zagospodarowania dla przedmiotowego terenu funkcjonuje od chwili uchwalenia studium w 1998r. Aktualny ujednolicony tekst Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kórnik z 1998r. stanowi załącznik nr 1 do uchwały Nr VII/82/2015, dołączony do akt administracyjnych sprawy.
A zatem, Rada Miasta i Gminy trafnie wskazała na okoliczność, która uzasadnia ograniczenie prawa własności skarżących. Zauważyć należy, że ograniczenia te są konieczne z uwagi na związanie organu planistycznego zapisami Studium, które działki skarżących wyłączały z zabudowy. Gmina podejmując uchwałę nie przekroczyła władztwa planistycznego, zaś ustalone w zaskarżonym planie ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wynikają z postanowień Studium.
Dodatkowo należy zauważyć, że Studium w Części B punkty 1.1.2. Ochrona środowiska przyrodniczego wskazuje, że ekosystem doliny rzeki Warty spełnia funkcję korytarza ekologicznego o znaczeniu krajowym. Duże walory przyrodnicze gminy powodują, że działalność gospodarza musi być podporządkowana wymogom ochrony środowiska naturalnego. Dla ochrony bogatych walorów krajobrazowych rynny Kórnicko-Zaniemyskiej utworzony został Obszar Chronionego Krajobrazu (str. 26-27 Studium).
Nadto zwracano w Studium uwagę, że pojawiają się "nowe" źródła zagrożeń dla środowiska przyrodniczego oraz krajobrazu poprzez m.in. ekspansję budownictwa mieszkaniowego i rekreacyjnego, zabudowywanie i zagradzanie dostępu do jeziora, ogradzanie dużych prywatnych przestrzeni leśnych, w sposób inny niż biologiczny, naturalny (str. 30 Studium). W konsekwencji w ramach kierunków rozwoju proponuje się wyznaczenie obszarów i obiektów przyrodniczych do objęcia ochroną prawną w tym Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy. W tym zakresie studium wskazało na dolina rzek "Głuszynki i Kopli stanowiła fragment łącznika ekologicznego. Dolinę rzek Głuszynki i Kopli uznano za obszar problemowy, dla którego przewidziano obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (str. 62 Studium).
Trudno zatem stawiać, jak to czynią skarżący, zarzut dowolności i braku merytorycznych przesłanek do ustalenia przeznaczenia spornego terenu w sposób jaki przewidziano w planie miejscowym, będącym przedmiotem oceny. Każde określenie przeznaczenia gruntu nie po myśli właściciela, nie może równać się z możliwością skutecznego torpedowania planu. Zawsze ktoś z mieszkańców danego terenu może czuć się pokrzywdzony, czy niezadowolony z ustaleń studium i konsekwencji planu, gdyż np. jego grunt zakwalifikowano jako przeznaczony pod zieleń, a nie pod inwestycje. Nie świadczy to jednak o naruszeniu prawa i zasadności zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego Gminy.
W ocenie Sądu, zarzut skarżących wynika z mylnego przekonania, że prawo własności ma charakter absolutny, a także że zawiera się w nim nieograniczone prawo do zabudowy własnego gruntu, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego kreuje prawo własności. Tymczasem już sama Konstytucja dopuszcza ustawowe określanie granic prawa własności, a ustawą określającą takie granice i delegująca taką możliwość na organy gmin jest ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Władztwo planistyczne gminy polega właśnie na możliwości ustalenia przeznaczenia terenów na różne cele, z naruszeniem absolutnie rozumianego prawa własności.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważania interesów prywatnych i interesu publicznego. W ramach interesu publicznego mieści się także ochrona środowiska oraz ochrona przyrody na danym obszarze poprzez wyłączenie go z prawa zabudowy i ograniczenie jego przeznaczenia do funkcji terenów przeznaczonych na łąki, czy tereny zielone. Zasadnie zatem ustalono w planie miejscowym dla spornych nieruchomości funkcję zagospodarowania tereny rolnicze - Rz, zwłaszcza, że obszar ten już w pierwotnych założeniach zagospodarowania przestrzennego Gminy przeznaczony został na realizację funkcji ochrony środowiska. W tym stanie rzeczy zarzuty skarżących dotyczące wprowadzenia w planie zakazu zabudowy i przekroczenia władztwa planistycznego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Nadto w świetle przepisu art. 134 §1 P.p.s.a Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów postępowania skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały chociażby w części.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę, jak orzeczono w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło