II SA/Bd 597/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-08-24
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo przeprowadził postępowanie w trybie rokowań dotyczące zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w szczególności w zakresie zaproszenia do rokowań i oceny ofert, biorąc pod uwagę wcześniejsze postępowanie konkursowe z 2012 roku oraz obowiązujące przepisy prawa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postępowanie prowadzone przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia było wadliwe. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że uwzględnienie odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert powinno skutkować przeprowadzeniem postępowania w trybie rokowań, a nie ponowną oceną ofert z poprzedniego postępowania. Sąd podkreślił, że postępowanie odwoławcze ma charakter weryfikujący przestrzeganie zasad, a nie merytorycznej oceny ofert, zwłaszcza gdy dotyczy to innego okresu świadczeniowego.Stan faktyczny
Fundacja złożyła skargę na decyzję Dyrektora OW NFZ, która oddaliła jej odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania w trybie rokowań na zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Fundacja kwestionowała zaproszenie do rokowań jednego z podmiotów, argumentując, że jego oferta z 2012 roku powinna była zostać odrzucona. Dyrektor NFZ uznał protesty za bezzasadne, a następnie oddalił odwołanie, wskazując na prawidłowość przeprowadzonego postępowania. Sąd uchylił decyzję Dyrektora, uznając ją za wadliwą.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odwołania od rozstrzygnięcia dotyczącego postępowania w trybie rokowań za zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. na rzecz Fundacji "[...]" kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Decyzją nr [...]/Odw./ZRP z dnia [...] marca 2016 r., Dyrektor K. - P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. działając na podstawie art. 154 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 581 z późn. zm.), oddalił odwołanie Fundacji "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B. z dnia [...] lutego 2016 r. od rozstrzygnięcia dotyczącego postępowania prowadzonego przez K.-P. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w B. w trybie rokowań na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób - ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-16-000018/POZ/0112/01.0000.157.16./1 ogłoszonego w dniu [...] stycznia 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K.-P. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w B. w dniu [...] stycznia 2016 r. ogłosił postępowanie w trybie rokowań na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób - ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-16-000018/POZ/0112/01.0000.157.16./1. Okres obowiązywania umowy od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. W wymienionym ogłoszeniu wskazano, że do rokowań zaprasza się:
. Centrum Medyczne "N. B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością ul. [...], 85-009 B.,
. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. ul. [...],85-231 B.,
. Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. ul. M. 4-6, 85-015 B..
Zgodnie z warunkami określonymi w ogłoszeniu oferenci przystępujący do konkursu ofert winni byli spełniać wymagania wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz określone przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, wskazane między innymi w:
. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1248 z późn. zm.),
. zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (z późn. zm.),
. zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
. zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.).
Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Inne powołał Komisję do przeprowadzenia wskazanego postępowania w trybie rokowań.
W dniu [...] lutego 2016 r. Fundacja NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. złożyła do Inne pismo z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...]"Z. zatytułowane "PROTEST" dotyczące postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie rokowań, rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna, zakres nocna i świąteczna opieka zdrowotna na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób ryczałt miesięczny, na obszarze: B., powiatu: B. 2 - według tabeli obszarów (kod postępowania: [...]-1. ).
Dyrektor Oddziału Funduszu biorąc pod uwagę przepis art. 153 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 581 z późn. zm.) przekazał wskazane pismo zgodnie z właściwością do wymienionej Komisji.
W piśmie tym Fundacja zakwestionowała czynność Dyrektora K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. polegającą na ogłoszeniu postępowania w trybie rokowań, a w szczególności zasadność i podstawy zaproszenia Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. do przedmiotowych rokowań pomimo zdaniem fundacji istnienia przesłanek wykluczających możliwość brania udziału w nim SPWZOZ MSW (istnienie podstaw do odrzucenia oferty).
Ponadto w dniu [...] lutego 2016 r. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. złożyła do wymienionej Komisji pismo z dnia [...] lutego 2016 r., nr F. zatytułowane "PROTEST", dotyczące postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie rokowań, rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna, zakres nocna i świąteczna opieka zdrowotna na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób ryczałt miesięczny, na obszarze: B., powiatu: B. 2- wg tabeli obszarów (kod postępowania: [...]-1. ). W piśmie tym przytoczyła identyczne zarzuty i argumentację jak w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r., nr F"ZDC"/02/02/2016.
W części jawnej Komisja postępowania, zgodnie z art. 142 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stwierdziła prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę zgłoszonych ofert. W protokole NR [...] [5647] z dnia [...] lutego 2016 r., w pkt VII Komisja uznała wymienione protesty za oczywiście bezzasadne.
W części niejawnej Komisja przeprowadziła weryfikację oferentów, w wyniku której w stosunku do wszystkich oferentów stwierdzono prawdziwość i prawidłowość danych zawartych w ofertach.
Następnie komisja konkursowa dokonując rozstrzygnięcia postępowania w dniu [...] lutego 2016 r. nie wybrała oferty złożonej przez Świadczeniodawcę - Fundację "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B.- która uzyskała 65,00 punktów i dokonała wyboru najkorzystniejszej oferty Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. - która uzyskała najwyższą liczbę, to jest 84,99 punktów.
W dniu [...] lutego 2016 r. do Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w B. wpłynął środek odwoławczy Fundacji "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. z dnia [...] lutego 2016 r., [...]"Z. zatytułowany "Odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania w trybie rokowań w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150.000 osób - ryczałt miesięczny – o kodzie postępowania [...]-16-000018/POZ/0112/ 01.0000.157.16/1 - ogłoszonego w dniu [...] stycznia 2016 r.".
W odwołaniu Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. wniosła o ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie zawarcia umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z wyłączeniem Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. oraz Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o. z siedzibą w B..
Fundacja powołując się na złożone odwołanie w postępowaniu konkursowym prowadzonym w 2012 r., dotyczącym tego samego przedmiotu, które zostało uwzględnione - po wyrokach wydanych przez sądy administracyjne - decyzją Dyrektora K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. podkreśliła, że "niniejsze" odwołanie składane jest na podstawie przepisu art. 154 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na datę składania pierwszego odwołania w niniejszej sprawie, tj. z dnia 28 grudnia 2012 r., albowiem zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1290) - do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Odwołująca się Fundacja wychodząc z założenia, że niniejsze postępowanie prowadzone w trybie rokowań jest kontynuacją niezakończonego postępowania z 2012 r. stwierdziła, że mają do niego zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych według stanu na dzień [...] grudnia 2012 r. oraz powinien być brany pod uwagę stan faktyczny istniejący w chwili składania ofert w 2012 r. przez oferentów, w tym przez Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B.. Tym samym powinny być brane pod uwagę braki w ofercie wspomnianego wyżej oferenta istniejące 2012 r. oraz wpisy w odpowiednich rejestrach z tego okresu.
Fundacja podkreśliła, że:
1. w niniejszej sprawie Szpital MSW złożył, w postępowaniu prowadzonym w trybie rokowań nową ofertę, w następstwie niesłusznego zaproszenia go do udziału w rokowaniach, podczas gdy winna być rozpatrywana pierwotnie złożona przez tego świadczeniodawcę oferta (tj. oferta z grudnia 2012 r.). Ta zaś oferta Szpitala MSW, jak uznały Sądy administracyjne, nie spełniała wymogów formalnych, co winno skutkować jej odrzuceniem,
2. nie sposób przyjąć, na jakiej podstawie Dyrektor OW NFZ doszła w niniejszej sprawie do przekonania, iż mimo tej oczywistej okoliczności, zasadne było przeprowadzenie nowego postępowania, w oparciu o nowe oferty ze wszystkimi oferentami, którzy złożyli oferty w grudniu 2012 r., nawet więc z tymi, których oferty podlegały odrzuceniu,
3. zapraszając Szpital MSW do zawarcia umowy w trybie rokowań i umożliwiając mu złożenie nowej oferty, wiedząc, że stosowne wpisy do księgi rejestrowej zostały uzupełnione dopiero w lutym 2013 r., a także, iż ów oferent nie spełniał innych wymogów prawidłowego i skutecznego złożenia poprawnej merytorycznie oferty, Dyrektor OW NFZ umożliwiła w istocie niedopuszczalną sui generis konwalidację nieprawidłowego pierwotnego złożenia oferty z grudnia 2012 r., która winna podlegać odrzuceniu [...],
4. w niniejszej sprawie najważniejsze zaś jest to, czy oferta złożona w grudniu 2012 r. podlegała przyjęciu, czy odrzuceniu. Bez znaczenia są czynności podjęte przez oferenta - Szpital MSW, po tym okresie czasu. Sądy administracyjne badały bowiem wyłącznie okres - grudnia 2012 r. i w tym zakresie dopatrzyły się istotnych uchybień organów NFZ, które winny zostać naprawione wyłącznie poprzez przeprowadzenie nowego postępowania - w trybie rokowań, z oferentami, których oferty nie podlegały odrzuceniu (art. 145 ust. 1 u.s.o.z. w zw. w art. 154 ust. 7 u.s.o.z.). Przy czym ustawodawca wyraźnie wskazał na oferty, które "nie zostały odrzucone", a więc odniósł się do momentu ich pierwotnego, a nie ponownego, składania - bezsporne.
Niezależnie od powyższego, odwołująca się wskazała, że "nadto podnieść należy, iż w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 154 ust. 7 u.s.o.z. (Dz.U. z 2015 r., poz., 581) - w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie (...) i z treści cytowanego przepisu jednoznacznie więc wynika, iż postępowanie przeprowadza się wyłącznie ze świadczeniodawcą, który złożył skuteczne odwołanie, a więc w niniejszej sprawie - z Fundacją "Z. dla C.". Zmiana przepisu jest wynikiem praktyki stosowania przepisu art. 154 ust. 7 u.s.o.z., w brzmieniu obowiązującym według stanu na grudzień 2012 r., albowiem ów przepis interpretowany był właśnie w ten sposób, że do rokowań zapraszano wyłącznie odwołującego się świadczeniodawcę, którego odwołanie zostało uznane za zasadne, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie".
Z treści odwołania zdaniem organu wynikało, że poza prezentowanym stanowiskiem sprowadzonym do oceny czynności podejmowanych w postępowaniu konkursowym prowadzonym w 2012 r., odwołująca nie odniosła się do czynności podejmowanych przez Komisję w niniejszym postępowaniu prowadzonym w wyniku ogłoszenia z dnia [...] stycznia 2016 r., inaczej mówiąc nie zakwestionowała czynności podejmowanych przez Komisję w toku niniejszego postępowania.
Rozpatrując odwołanie Dyrektor K.-P. Oddziału Wojewódzkiego w B. stwierdził, iż podlega ono oddaleniu, gdyż stosownie do dyspozycji art. 132 powołanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu z zastrzeżeniem art. 159 ustawy. Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w niniejszym dziale. W myśl art. 139 w/w ustawy zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159, odbywa się po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań.
Jak wskazał Dyrektor K.-P. Oddziału Wojewódzkiego postępowanie w celu zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przeprowadza powołana przez dyrektora oddziału komisja w oparciu o art. 143, 146 ust. 1 pkt 3 oraz 148 cytowanej ustawy o świadczeniach.
Zdaniem Dyrektora w niniejszym przypadku postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z powołanymi przepisami ustawowymi, jak też przepisami szczególnymi określonymi między innymi w: rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1248 z późn. zm.), zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieki zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (z późn, zm.), zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zarządzeniu Nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Na potrzeby niniejszej sprawy wskazano, że zgodnie z art. 152 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154. Natomiast zgodnie z art. 154 w/w ustawy świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania.
Rozpatrując odwołanie D. K.-P. O. W. N. F. Z. w B. pismem z dnia [...] marca 2016 r. wyznaczył Odwołującej się oraz Świadczeniodawcy wytypowanemu do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w postępowaniu 3 dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Wyżej wskazane podmioty zgodnie z dyspozycją art. 154 ust. 6 a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uznane zostały za strony postępowania. Odwołująca skorzystała w dniu [...] marca 2016 r. z prawa zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.
Dyrektor Oddziału NFZ oceniając czynności Komisji w niniejszej sprawie stwierdził, że podejmowane one były zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślił, iż oceny ofert w przedmiotowej sprawie dokonano przy uwzględnieniu przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz zgodnie z zapisami: zarządzenia Nr [...]/ DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieki zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej:
. zarządzenia nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej :
. zarządzenia nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Odnosząc się do zarzutów odwołującej dyrektor Oddziału Funduszu stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, wskazując, że postępowanie w trybie rokowań, którego rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane, było poprzedzone postępowaniem prowadzonym w 2012 r. Dnia [...] listopada 2012 r. K. - P. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia na swojej stronie internetowej oraz na tablicy ogłoszeń zamieścił ogłoszenie o przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert nr [...] o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150.000 osób - ryczałt miesięczny. Termin końcowy składania ofert wyznaczono na dzień [...] grudnia 2012 r. W postępowaniu ofertę złożyli:
1. Centrum Medyczne "N. B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w B.,
2. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B.,
3. Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B..
W dniu [...] grudnia 2012 r. Komisja Konkursowa K-P OWNFZ ogłosiła, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego w obszarze zabezpieczenia "B. 2" wybrano oferenta - Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B..
Od wskazanego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła Fundacja. Pierwotnie odwołanie nie zostało uwzględnione, jednak na skutek zaskarżenia tego rozstrzygnięcia, ostatecznie Dyrektor K.-P. OWNFZ decyzją nr [...]/ 2015/Odw/ZRP z dnia [...] grudnia 2015 r. uwzględnił wskazane odwołanie. Decyzja uwzględniająca odwołanie podjęta została w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1649/13 uchylającym decyzję nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2013 r., oraz decyzją nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylającą w całości decyzję nr [...]/Odw./ZRP D. K.-P. O. W. N. F. Z. w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie oddalenia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób - ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-1. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zagadnienie związane ze skutkami uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ocenie organu zostało uregulowane w przepisie art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które w aktualnym stanie prawnym w myśl art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych brzmi:
"W przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy", przy czym brzmienie to zostało wprowadzone na podstawie ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, która weszła życie w dniu 21 listopada 2013 r. W myśl art. 5 ustawy zmieniającej "Do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy, o której mowa w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe". W tych warunkach biorąc pod uwagę, że wskazane wyżej postępowanie prowadzone w trybie konkursu ofert zostało ogłoszone w 2012 r., w ocenie Dyrektora ma do niego zastosowanie wskazany przepis w brzmieniu sprzed 21 listopada 2013 r., zgodnie z którego brzmieniem" W przypadku uwzględnienia odwołania, o którym mowa w ust. 4, przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do ponownie przeprowadzanego postępowania stosuje się odpowiednio art. 144 pkt 1 oraz art. 145".
Zdaniem Dyrektora K.-P. OWNFZ w przepisie tym nie ma mowy o tym, że ponownie przeprowadzane postępowanie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie konkursu ofert oraz że w ramach ponownie przeprowadzanego postępowania nie składa się ofert albowiem ocenie podlegają oferty pierwotnie złożone w uprzednim postępowaniu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w ramach ponownie przeprowadzanego postępowania oferenci których oferty nie zostały odrzucone są obowiązani złożyć nowe oferty. Oferty te podlegają ocenie według aktualnego stanu prawnego oraz w oparciu o stan faktyczny jaki zachodzi na dzień w którym upływa termin składania ofert. Przyjęcie koncepcji Odwołującej się w myśl której ponownie przeprowadzane postępowanie ma obejmować oferty składane w uprzednim postępowaniu prowadzonym w trybie konkursu ofert nie znajduje oparcia w przepisie art. 154 ust.7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wskazano, że zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do udziału w rokowaniach zaprasza się świadczeniodawców, których oferty nie zostały odrzucone w unieważnionym konkursie ofert. Na tle cytowanego przepisu w związku z art. 154 ust. 7 brak jest ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz jednoznacznych poglądów doktryny. Biorąc pod uwagę wykładnię gramatyczną tego przepisu należy wnioskować, że ustawodawca mówiąc o ofertach, które nie zostały odrzucone miał na myśli takie oferty, które nie zostały odrzucone przez właściwy organ. Organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest komisja powoływana na podstawie art. 139 ust. 4 wymienionej ustawy. Jest ona władna do odrzucenia oferty na podstawie art. 149 ustawy. Powołana ustawa nie upoważnia dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu do odrzucenia oferty. Zatem jeżeli oferta świadczeniodawcy nie została odrzucona przez komisję to dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Funduszu powinien go zaprosić do udziału w rokowaniach.
Wobec powyższego orzekający organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom odwołującej się postępowanie, o którym mowa w art. 145 ust. 1 w związku z art. 157 ust. 7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, powinno być prowadzone na ogólnych zasadach dotyczących postępowania w trybie rokowań z zastrzeżeniem, że nie powinno się do niego zapraszać oferentów, których oferty zostały odrzucone przez komisję konkursową w ramach postępowania w którym uwzględniono odwołanie.
Biorąc pod uwagę, że w ramach wspomnianego postępowania konkursowego ogłoszonego w 2012 r. komisja konkursowa nie odrzuciła żadnej oferty, zasadnym było w ocenie organu zaproszenie do postępowania w trybie rokowań na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób - ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-13-000049/POZ/0112/01.0000.157.16./1:
1. Centrum Medyczne "N. B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w B.,
2. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B.,
3. Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B.,
przy czym postępowanie to należało prowadzić na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących rokowań.
W tych warunkach w ocenie Dyrektora K.-P. OWNFZ chybione jest także stanowisko odwołującej się, według którego zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem art. 154 ust. 7 ustawy, do rokowań powinien być zaproszony wyłącznie świadczeniodawca, który złożył odwołanie skoro w sprawie ma zastosowanie art. 154 ust.7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
We wniosku odwołująca zażądała uwzględnienia odwołania oraz ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z wyłączeniem Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. oraz Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o. z siedzibą w B..
W uzasadnieniu wniosku Fundacja wskazała, iż w dniu [...] listopada 2012 r. na stronie internetowej K. - P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zamieszczono ogłoszenie nr [...]. 157.16/1 o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej w POZ na obszarze zabezpieczenia do 150.000 osób - ryczałt miesięczny. Termin końcowy składania ofert wyznaczono na dzień [...] grudnia 2012 r. W związku z powyższym odwołująca Fundacja "Z. dla C." z siedzibą w B. złożyła ofertę z dnia [...] grudnia 2012 r. W dniu [...] grudnia 2012 r. Komisja konkursowa ogłosiła, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania w obszarze zabezpieczenia "B. 2" wybrano oferenta - Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B., a organy Narodowego Funduszu Zdrowia nie uwzględniły odwołań skarżącej Fundacji, dopiero Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia [...] września 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...]/DSOZ, w sprawie utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej: "Dyrektorem OW NFZ") z dnia [...] grudnia 2012 r., oddalającej odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju; Podstawowa Opieka Zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150.000 osób, ryczałt miesięczny o kodzie postępowania [...]-1. oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, a także orzekł o kosztach postępowania. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia [...] marca 2015 r., oddalił skargę kasacyjną Szpitala MSW (sygn. akt. II GSK 294/14). Następnie - na mocy decyzji nr [...]/DSOZ z dnia [...] grudnia 2015 r., Prezes NFZ uchylił decyzję nr [...]/Odw./ZRP Dyrektora K-POW NFZ z dnia [...] grudnia 2012 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Dyrektor OW NFZ uwzględniła odwołanie skarżącej w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. i w związku z tym odwołująca została zaproszona do wzięcia udziału w rokowaniach. Dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor O W NFZ zaprosił do ogłoszonego postępowania w trybie rokowań wyłącznie Fundację jako jedynego uprawnionego świadczeniodawcę, po czym [...] stycznia 2016 r. rozwiązał rokowania, cofając swoją decyzję administracyjną i ogłosił nowe postępowanie. Poza odwołującą, zaproszono również Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. oraz Centrum Medyczne "N. B." sp. z o. o.
Dalej Fundacja zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została po upływie 7 dni od dnia wniesienia odwołania, gdyż odwołanie wpłynęło w dniu [...] lutego 2016 r., a więc winno zostać rozpatrzone najpóźniej do dnia [...] marca 2016 r. Rozpatrzenie odwołania nastąpiło więc z naruszeniem przepisu art. 154 ust. 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych., tj. z przekroczeniem ustawowego 7- dniowogo terminu, co stanowi uchybienie organu.
Podniesiono, iż wbrew stanowisku Dyrektora OW NFZ, niniejsze postępowanie, przeprowadzone w trybie rokowań, stanowiło sui generis przedłużenie postępowania przeprowadzonego w trybie konkursu ofert w grudniu 2012 r. Zważyć bowiem należy, iż jego przeprowadzenie było konsekwencją stwierdzenia, przez Sądy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie, wadliwości postępowania konkursowego przeprowadzonego w grudniu 2012 r., co implikowało przeprowadzenie kolejnego postępowaniu, tym razem w trybie rokowań.
W związku z powyższym odwołanie złożono na podstawie przepisu art. 154 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na datę przeprowadzania postępowania konkursowego oraz na datę składania pierwszego odwołania w niniejszej sprawie, tj. z dnia 28 grudnia 2012 r., albowiem zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1290) - do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa nie została zaś jeszcze zakończona, gdyż jej ostatnim etapem miały być właśnie rokowania przeprowadzone w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym, niniejsze odwołanie wniesiono na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym w grudniu 2012 r. Z ostrożności - mimo nieprawidłowej - w ocenie odwołującej - oceny prawnej niniejszej sprawy, dokonanej przez Dyrektora OW NFZ, wniesiony został również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie aktualnie obowiązujących przepisów u.s.o.z.
Zdaniem Fundacji z treści cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, iż postępowanie przeprowadza się wyłącznie ze świadczeniodawcą, który złożył skuteczne odwołanie, a więc w niniejszej sprawie - z Fundacją "Z. dla C.". Zmiana ta jest wynikiem praktyki stosowania przepisu art. 154 ust. 7 u.s.o.z., w brzmieniu obowiązującym według stanu na grudzień 2012 r., albowiem ów przepis interpretowany był właśnie w ten sposób, że do rokowań zapraszano wyłącznie odwołującego się świadczeniodawcę, którego odwołanie zostało uznane za zasadne, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
Odwołując się do postępowania konkursowego prowadzonego w 2012 r. Fundacja stwierdziła, iż w toku postępowania komisja konkursowa powinna dokonać oceny ofert złożonych w 2012 r. i podkreśliła, iż w świetle okoliczności faktycznych i prawnych przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie wskazać należy w szczególności na następujące naruszenie wymogów formalnych skutecznego złożenia oferty przez wybranego oferenta (stanowiących warunki sine qua non) oraz zasad postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej:
1. wybrany oferent Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. nie posiadał koniecznego wpisu w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonym przez Wojewodę K.-P., Kuj.-Pom. Centrum Zdrowia Publicznego w B., poprzez brak wpisu do komórek organizacyjnych Księgi Rejestrowej kodów resortowych HC. 4.3.1.1 (Nocna i świąteczna pomoc lekarska) oraz HC.4.3.2 (Pomoc doraźna, świadczenia udzielane na miejscu w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego), co winno stanowić o odrzuceniu jego oferty a limine, a co podkreśliły Sądy administracyjne orzekające w sprawie,
2. wybrany oferent nie dopełnił wymogów w zakresie spełnienia wymagań fachowych i sanitarnych, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia w zakresie nocnej opieki medycznej w ramach poradni podstawowej opieki zdrowotnej (brak stosownych decyzji/pozwoleń Państwowego Inspektora Sanitarnego w B.),
3. porównanie ofert poszczególnych oferentów nastąpiło z naruszeniem zasady równości w powiązaniu z kryteriami oceny ofert (jakość, kompleksowość, dostępność, ciągłość oraz cena),
4. zawarcie umowy z wybranym oferentem pomimo zaistnienia przesłanek do odrzucenia oferty, co skutkuje nieważnością umowy,
5. zawarcie umowy z wybranym oferentem w okresie rozpatrywania odwołania Fundacji, pomimo obowiązku wstrzymania jej zawarcia w tym czasie.
Fundacja przypomniała, że postępowanie było konsekwencją uwzględnienia odwołania, co miało miejsce w dniu [...] grudnia 2015 r., a do ponownie przeprowadzanego postępowania stosuje się odpowiednio art. 144 pkt 1 u.s.o.z. oraz art. 145 u.s.o.z. (vide: art. 154 ust. 7 u.s.o.z.).
Powołana powyżej podstawa prawna została przytoczona, przez Dyrektora OW NFZ, w treści ogłoszenia o rozstrzygnięciu. Zgodnie zaś z treścią, wskazanego przez organ przepisu art. 145 ust. 1 u.s.o.z. - do udziału w rokowaniach zaprasza się świadczeniodawców, których oferty nie zostały odrzucone w unieważnionym konkursie ofert. Z treści cytowanego przepisu zdaniem Fundacji jednoznacznie wynika, iż do udziału w rokowaniach zaprasza się tylko tych świadczeniodawców, których oferty nie zostały odrzucone. W niniejszej sprawie zarówno oferta Szpitala MSW jak i oferta Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o. podlegały odrzuceniu. W przypadku pierwszego z podmiotów taki wniosek jednoznacznie wypływa z treści zapadłych w sprawie orzeczeń Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wybrany oferent nie spełniał bowiem wymogów formalnych złożenia poprawnej oferty, która w związku z tym winna zostać odrzucona. Oferta Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o. została zaś odrzucona już w grudniu 2012 r.
Odwołująca się podniosła, iż Komisja konkursowa do dnia dzisiejszego włącznie, nie udostępniła protokołu z przebiegu otwarcia ofert, pomimo złożenia oficjalnego wniosku formalnego podczas otwarcia ofert dnia [...] lutego 2016 r. przez Prokurenta Fundacji.
Podczas przeprowadzania weryfikacji oferenta, w siedzibie Fundacji, przy ul. [...], dnia [...] lutego 2016 r. komisja konkursowa w składzie: przewodniczący - T. K., A. L. oraz K. K., odpowiedziała na zadane, przez Prokurenta Fundacji pytanie - Czy weryfikacji komisji będą podlegały również oferty konkurencyjnych świadczeniodawców złożone w 2012 r., gdyż jak wiadomo przedmiotowe postępowanie w trybie rokowań jest "naprawcze" względem wadliwego postępowania konkursowego z końca roku 2012? Odpowiedź członków komisji była jednoznaczna. "Weryfikacji podlegają tylko i wyłącznie oferty złożone do dnia [...] lutego 2016 r.". W treści zaskarżonej decyzji nie wskazano jednak ani sposobu punktowania poszczególnych elementów oferty, ani tym bardziej uzasadnienia przyjętej oceny punktowej.
Zdaniem Fundacji weryfikacja wyników postępowania wymaga przeprowadzenia porównawczej oceny ofert konkurujących podmiotów, co z kolei łączy się z obowiązkiem pełnego udostępnienia ofert podmiotowi odwołującemu się.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaniem Fundacji nie wynika, dlaczego odwołująca Fundacja uzyskała taką, a nie inną punktację w odniesieniu do poszczególnych kryteriów, podczas gdy pozostali oferenci otrzymali wyższą ilość punktów, ale nawet organ nie wskazał na ilość punktów za poszczególne elementy oferty -rozpatrywane według w szczególności kryteriów: jakości, kompleksowości, dostępności, ciągłości i ceny. Poszczególne wartości nie tylko nie zostały uzasadnione w treści zaskarżonej decyzji, ale nie zostały w ogóle wskazane.
Ponadto jej zdaniem istnieją uzasadnione przypuszczenia, iż członek komisji konkursowej - A. L. - jest członkiem rodziny podmiotów zarządzających Szpitalem MSW, co poddaje w wątpliwość zachowanie przez nią obiektywizmu i bezstronności w niniejszej sprawie i owa okoliczność została podniesiona w treści odwołania z dnia [...] lutego 2016 r., lecz organ nie odniósł się do tego zarzutu.
D. K.-P. O. W. N. F. Z. w B. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Odpowiadając na zarzuty Fundacji Dyrektor Oddziału NFZ wskazał, iż nie ma podstaw dla uwzględnienia odwołania oraz ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z wyłączeniem Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. oraz Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o. z siedzibą w B..
Przypomniał, że postępowanie w trybie rokowań, którego rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane i jest przedmiotem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy było poprzedzone postępowaniem prowadzonym w 2012 r., a ogłoszonym dnia [...] listopada 2012 r. przez K. -Pomorski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia. W tym dniu zamieszczono ogłoszenie o przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert nr [...] o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150.000 osób – ryczałt miesięczny. W postępowaniu ofertę złożyły:
1. Centrum Medyczne "N. B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w B.,
2. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B.,
3. Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B.,
Dyrektor podkreślił okoliczność, iż wbrew twierdzeniom Fundacji, żadna z ofert nie została odrzucona, ponieważ w dniu [...] grudnia 2012 r. Komisja Konkursowa K-P O W NFZ ogłosiła, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego w obszarze zabezpieczenia "B. 2" wybrano oferenta - Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B.. Od wskazanego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła Fundacja. Ostatecznie, Dyrektor K.-P. OW NFZ decyzją nr [...]/Odw/ZRP z dnia [...] grudnia 2015 r. uwzględnił wskazane odwołanie. Zagadnienie związane ze skutkami uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zostało uregulowane w przepisie art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a brzmienie tego przepisu zostało wprowadzone na podstawie ustawy z dnia [...] października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z poz. 1290), która weszła życie [...] listopada 2013 r. W myśl art. 5 ustawy zmieniającej "Do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy, o której mowa w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.". W tych warunkach biorąc pod uwagę, że wskazane wyżej postępowanie prowadzone w trybie konkursu ofert zostało ogłoszone w 2012 r., w ocenie organu do niego miał zastosowanie wskazany przepis w brzmieniu sprzed [...] listopada 2013 r. Zgodnie z tym przepisem " W przypadku uwzględnienia odwołania, o którym mowa w ust. 4, przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do ponownie przeprowadzanego postępowania stosuje się odpowiednio art. 144 pkt 1 oraz art. 145.".
Jak wskazano, w przepisie tym nie ma mowy o tym, że ponownie przeprowadzane postępowanie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie konkursu ofert oraz że w ramach ponownie przeprowadzanego postępowania nie składa się ofert albowiem ocenie podlegają oferty pierwotnie złożone w uprzednim postępowaniu. W związku z powyższym Dyrektor K.-P. OW NFZ stwierdził, że w ramach ponownie przeprowadzanego postępowania oferenci, których oferty nie zostały odrzucone, są obowiązani złożyć nowe oferty. Oferty te podlegają ocenie według aktualnego stanu prawnego oraz w oparciu o stan faktyczny jaki zachodzi na dzień w którym upływa termin składania ofert. Przyjęcie koncepcji odwołującej, w myśl której ponownie przeprowadzane postępowanie ma obejmować oferty składane w uprzednim postępowaniu prowadzonym w trybie konkursu ofert w 2012 r., zdaniem Dyrektora nie znajduje oparcia w przepisie art. 154 ust. 7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ani w żadnej innej regulacji prawnej.
Orzekający organ podkreślił, iż zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do udziału w rokowaniach zaprasza się świadczeniodawców, których oferty nie zostały odrzucone w unieważnionym konkursie ofert. Na tle cytowanego przepisu w związku z art. 154 ust.7 brak jest ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz jednoznacznych poglądów doktryny. Biorąc pod uwagę wykładnię gramatyczną tego przepisu należy wnioskować, że ustawodawca mówiąc o ofertach, które nie zostały odrzucone miał na myśli takie oferty, które nie zostały odrzucone przez właściwy organ. Organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest komisja powoływana na podstawie art. 139 ust. 4 wymienionej ustawy. Jest ona władna do odrzucenia oferty na podstawie art. 149 ustawy. Powołana ustawa nie upoważnia dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu do odrzucenia oferty. Zatem jeżeli oferta świadczeniodawcy nie została odrzucona przez komisję to dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu powinien go zaprosić do udziału w rokowaniach.
Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom odwołującej się, postępowanie, o którym mowa w art. 145 ust. 1 w związku z art. 157 ust.7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zdaniem organu powinno być prowadzone na ogólnych zasadach dotyczących postępowania w trybie rokowań z zastrzeżeniem, że nie powinno się do niego zapraszać oferentów, których oferty zostały odrzucone przez komisję konkursową w ramach postępowania w którym uwzględniono odwołanie.
Biorąc pod uwagę, że w ramach wspomnianego postępowania konkursowego ogłoszonego w 2012 r. komisja konkursowa nie odrzuciła żadnej oferty, zasadnym w ocenie Dyrektora K.-P. OW NFZ było zaproszenie do postępowania w 2016 r. w trybie rokowań na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób - ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-1.
1. Centrum Medyczne "N. B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w B.,
2. Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B.,
3. Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B.,
Postępowanie to jako nowe należało prowadzić na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących rokowań.
W tych warunkach w przekonaniu Dyrektora K.-P. OW NFZ chybione jest także stanowisko odwołującej się, według którego zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem art. 154 ust.7 ustawy do rokowań powinien być zaproszony wyłącznie świadczeniodawca, który złożył odwołanie skoro w sprawie ma zastosowanie art. 154 ust.7 w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżona decyzja wydana została po upływie 7 dni od dnia wniesienia odwołania i jego rozpatrzenie nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 154 ust. 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych., tj. z przekroczeniem ustawowego 7-dniowogo terminu, co stanowi uchybienie organu, wskazać trzeba, że jest oczywiście bezzasadny. Orzekający organ stwierdził, że co prawda cytowany przepis art. 154 ust. 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyznacza 7 dniowy termin na podjęcie decyzji, jednakże wskazany przepis nie uchyla stosowania przepisów ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 36 Kpa regulującego tzw. przekroczenie terminu. W niniejszej sprawie Dyrektor Funduszu pismem z dnia [...] marca 2016 r. poinformował strony zgodnie z dyspozycją art. 36 Kpa o przedłużeniu postępowania wskazując nowy termin i podając przyczyny przedłużenia. W tym miejscu należy podkreślić, iż niekonsekwentne i sprzeczne są poglądy Odwołującej w zakresie zasadności stosowania przepisów obowiązujących w 2012 r. oraz obecnie. Przypomniał też, iż Fundacja wskazuje, że z jednej strony, składa odwołanie na podstawie przepisu art. 154 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w brzmieniu obowiązującym na datę przeprowadzania postępowania konkursowego oraz na datę składania pierwszego odwołania w niniejszej sprawie, tj. z dnia 28 grudnia 2012 r., albowiem zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw - do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa nie została zaś jeszcze zakończona, gdyż jej ostatnim etapem miały być właśnie rokowania przeprowadzone w niniejszej sprawie. Z drugiej strony skarżąca aprobuje obecnie obowiązujący stan prawny składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie aktualnie obowiązujących przepisów u.s.o.z. Zdaniem dyrektora Oddziału Funduszu przepisy w tym zakresie są precyzyjne. W niniejszej sprawie stosuje się przepisy obowiązujące na dzień wszczęcia postępowania. Na dzień wszczęcia postępowania, to jest [...] stycznia 2016 r., zgodnie z dyspozycją art. 154 ust. 1-6a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania.
Zarzut, iż Komisja konkursowa nie udostępniła protokołu z przebiegu otwarcia ofert, pomimo złożenia oficjalnego wniosku formalnego podczas otwarcia ofert dnia [...] lutego 2016 r. przez Prokurenta Fundacji, jest zdaniem Dyrektora K.-P. OW NFZ bezzasadny, gdyż w toku postępowania w sprawie wniesionego odwołania od rozstrzygnięcia postępowania, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Fundacja skorzystała z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym i uzyskała kolejno w dniach [...] marca 2016 r., jak i [...] marca 2016 r. wgląd do pełnych akt postępowania.
W kwestii zarzutu, iż w treści zaskarżonej decyzji nie wskazano ani sposobu punktowania poszczególnych elementów oferty, ani tym bardziej uzasadnienia przyjętej oceny punktowej, Dyrektor wskazał, że poszczególne oferty uzyskały następującą ocenę i ilości punktów. Mając na uwadze podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty podkreślił, że przedstawiona liczba punktów wynikała z oceny ankiety Fundacji "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." z siedzibą w B. dla poszczególnych kryteriów.
Jako oczywiście bezzasadne Dyrektor K.-P. OW NFZ ocenił twierdzenia, że istnieją uzasadnione przypuszczenia, iż członek komisji konkursowej - A. L. - jest członkiem rodziny podmiotów zarządzających Szpitalem MSW, co poddaje w wątpliwość zachowanie przez nią obiektywizmu i bezstronności w niniejszej sprawie oraz, że owa okoliczność została podniesiona w treści odwołania z dnia 26 lutego 2016 r., a organ nie odniósł się do tego zarzutu.
Organ wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym art. 139 ust. 4-7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu powołuje i odwołuje komisję konkursową w celu przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Członkiem komisji konkursowej nie może być osoba, która:
1. jest świadczeniodawcą ubiegającym się o zawarcie umowy;
2. pozostaje ze świadczeniodawcą, o którym mowa w pkt 1, w związku małżeńskim albo w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej lub w linii bocznej do drugiego stopnia;
3. jest związana, z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, ze świadczeniodawcą, o którym mowa w pkt 1, jego przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo członkiem organów osób prawnych biorących udział w postępowaniu;
4. pozostaje ze świadczeniodawcą, o którym mowa w pkt 1, w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, lub w takim stosunku pozostaje ich małżonek lub osoba, z którą pozostają we wspólnym pożyciu.
W myśl powoływanej regulacji prawnej, członkowie komisji konkursowej po otwarciu ofert składają, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenia, że nie zachodzą wobec nich przesłanki określone w ust. 5. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wyłączenia członka komisji konkursowej i powołania nowego członka komisji konkursowej w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 5, dokonuje dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu z urzędu lub na wniosek członka komisji konkursowej albo świadczeniodawcy ubiegającego się o zawarcie umowy.
Zdaniem Dyrektora z akt sprawy w niniejszym przypadku wynika, że komisja powołana została stosownym zarządzeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., i każdy z jej członków złożył stosowne oświadczenie, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Na marginesie wskazał również, iż sama zbieżność nazwisk pracownika Funduszu i dyrektora Świadczeniodawcy nie ma żadnego znaczenia dla sprawy.
W skardze do sądu Fundacja "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B. wniosła o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2016 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2016 r. oraz o stwierdzenie, że decyzje te nie podlegają wykonaniu,
2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania - według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1, art. 73 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez w szczególności brak wyjaśnienia dokładnie stanu faktycznego sprawy, przy nie wyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, w szczególności w ten sposób, że Dyrektor K.-P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wskazując na prawidłowość przeprowadzonego postępowania, odniosła się do kwestii punktacji ofert, podczas gdy skarżący nie zna uzasadnienia przyjętej oceny punktowej w zakresie wszystkich kryteriów, która to punktacja była przesądzająca dla wyboru oferty Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B., jak również nie przedstawiono uzasadnienia przyjętej oceny punktowej nie tylko wybranego świadczeniodawcy, ale i Centrum Medycznego "N. B." sp. z o.o., co uniemożliwiło w poważnym zakresie polemikę z przedstawioną przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia argumentacją, stanowiąc naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażonych w powołanych przepisach, a w konsekwencji orzeczenie z naruszeniem zasady uwzględnienia słusznego interesu strony jako obywatela, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 73 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., poprzez odmowę udostępnienia wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym oceny oferty wybranego świadczeniodawcy oraz drugiego z oferentów, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń, co skutkowało naruszeniem zasady uwzględnienia słusznego interesu strony jako obywatela, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa,
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez brak kompleksowego i wyczerpującego wyjaśnienia przyjętej przez organy oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w konsekwencji zaniechanie należytego uzasadnienia dla decyzji podjętych przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia,
3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1290), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. wybiórcze zastosowanie przepisów znowelizowanej ustawy w brzmieniu aktualnym oraz w brzmieniu aktualnym na grudzień 2012 r., tj. okres prowadzenia postępowania konkursowego przez komisję konkursową, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania w trybie rokowań,
4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 145 w zw. z art. 144 u.s.cz., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zostało przeprowadzone (w trybie rokowań) nie tylko ze skarżącą Fundacją, ale również z pozostałymi dwoma oferentami, pomimo obowiązku przeprowadzenia rokowań wyłącznie z odwołującym się oferentem, tj. Fundacją "Z. dla C.", z wyłączeniem pozostałych oferentów, tj. przeprowadzenie postępowania z naruszeniem interesu prawnego skarżącego świadczeniodawcy, które to zarzuty bezpodstawnie nie zostały uwzględnione przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 154 u.s.o.z., poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zostało przeprowadzone (w trybie rokowań) nie tylko ze skarżącą Fundacją, ale również z pozostałymi dwoma oferentami, pomimo obowiązku przeprowadzenia rokowań wyłącznie z odwołującym się oferentem, tj. Fundacją "Z. dla C.", z wyłączeniem pozostałych oferentów, tj. przeprowadzenie postępowania z naruszeniem interesu prawnego skarżącego świadczeniodawcy, które to zarzuty bezpodstawnie nie zostały uwzględnione przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia,
5. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 134 ust. 1, art. 147, art. 148 pkt 1 i pkt 2, art. 154 u.s.o.z. oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przeprowadzone zostało z pominięciem zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz zasady zachowania uczciwej konkurencji, czyli z naruszeniem interesu prawnego skarżącego świadczeniodawcy, które to zarzuty bezpodstawnie nie zostały uwzględnione przez organ Narodowego Funduszu Zdrowia,
6. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 149 u.s.o.z., poprzez bezpodstawne przyjęcie niezaistnienia przesłanek odrzucenia oferty wybranego świadczeniodawcy, pomimo zaistnienia podstaw do jej odrzucenia, poprzez w szczególności niespełnienie przez tego świadczeniodawcę warunku w postaci posiadania stosownych wpisów w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą,
7. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w z zw. art. 148 pkt 1 u.s.o.z., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, poprzez niezastosowanie ustawowego kryterium ciągłości przy ocenie ofert, złożonych w grudniu 2012 r., a w konsekwencji nieuwzględnienie wtedy wyższej pewności realizacji świadczeń przez skarżącą w stosunku do wybranego oferenta, a uwzględnienie w aktualnym postępowaniu (prowadzonym w trybie rokowań) tego kryterium w stosunku do wybranego świadczeniodawcy, który jako jedyny spełniał owo kryterium ciągłości, wobec wyboru jego oferty w grudniu 2012 r., co uznane zostało za nieprawidłowe, skutkując w efekcie uwzględnieniem odwołania skarżącej i przeprowadzeniem postępowania w trybie rokowań,
8. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 72 k.c. w zw. z art. 155 ust. 1 u.s.o.z., poprzez prowadzenie negocjacji z naruszeniem dobrych obyczajów.
Obszerne uzasadnienie podniesionych zarzutów skargi, w całości odzwierciedla zawarte uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowisko Fundacji "Z. dla C." NZOZ "Z. dla C." w B. w rozpatrywanej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
P. procesowym z dnia [...].06.2016 r. uczestnik postępowania - Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej M. S. W. w B. wniósł o oddalenie skargi jako pozbawionej podstaw prawnych i faktycznych, a tym samym bezzasadnej, gdyż pomimo powołania w skardze rzekomo naruszonych przepisów prawa i obszernego uzasadnienia złożonej skargi, jest ona pozbawiona walorów merytorycznych, a poruszane w niej kwestie zostały już wyjaśnione i prawidłowo rozpoznane w przeprowadzonym postępowaniu przed Dyrektorem K-POW NFZ i tym samym zaskarżona decyzja Dyrektora K-POW NFZ jest prawidłowa zarówno pod względem merytorycznym jak i formalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego.
Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie zasługuje na uwzględnienie, choć głównie z innych powodów, niż w niej podane.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 581 dalej "u.ś.o.z" lub ustawa).
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej normuje nie tylko szczegółowy tryb postępowania w sprawach kontraktowania świadczeń, ale także ogólne zasady rządzące takim postępowaniem.
Przepisy ustawy o świadczeniach nie zawierają, poza uregulowaniem określonych kwestii dotyczących tego postępowania, odesłania do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale też zastosowania przepisów k.p.a. w takich sprawach wprost nie wyłączają.
Zadaniem NFZ jest określenie warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także sprawowanie nadzoru i kontroli nad finansowaniem i realizacją tychże świadczeń oraz zapewnienie równego dostępu do świadczeń.
Realizacja ustawowych obowiązków organów Funduszu skonkretyzowana została przede wszystkim w dziale VI ustawy zatytułowanym "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami". Art. 132 ustawy stanowi, że podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej jest umowa. Jest to więc istotny element odniesienia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż zawarcie umowy kończy to postępowanie .
W celu wyłonienia kandydatów do zawarcia umowy przeprowadza się postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Stosownie do art. 139 ust. 1 u.ś.o.z. zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159, następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Są to dwa odrębne tryby postępowania na co wskazuje użycie spójnika o charakterze alternatywy rozłącznej. Poprzez złożenie ofert a następnie ich przyjęcie dochodzi do nawiązania pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcą stosunku obligacyjnego, którego cywilnoprawny charakter jest oczywisty. Całe postępowanie w sprawie zawarcia umowy ma charakter cywilnoprawny, a sytuację prawną podmiotów kształtuje umowa a nie akt administracyjny.
W postępowaniu prowadzonym w celu zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie konkursu ofert, Fundusz zamieszcza ogłoszenie zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 9. W celu przeprowadzenia rokowań, po zamieszczeniu ogłoszenia, Fundusz wysyła zaproszenia (art. 139 ust 2).
Prezes Funduszu – na podstawie art. 146 ust. 1 u.ś.o.z. – określa przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane od świadczeniodawców. Kryteria te są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147 u.ś.o.z. ).
W celu przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu powołuje komisję (art. 139 ust. 1 i 4). Komisja ogłasza o rozstrzygnięciu postępowania, jeżeli wcześniej nie nastąpiło unieważnienie tego postępowania (art. 151 ust. 1) i z chwilą ogłoszenia rozstrzygnięcia postępowania następuje jego zakończenie (ust. 4). Postępowanie prowadzone przez komisję, zmierzające do wyłonienia najkorzystniejszej oferty na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jest wzorowane na czynnościach poprzedzających zawarcie umowy cywilnoprawnej, uregulowanych w kodeksie cywilnym (art. 66 § 1 i nast. oraz art. 72 § 1 k.c.). Tu Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 24 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1754/11. Rozstrzygnięcie tego postępowania przez komisję nie jest niczym innym, jak wyborem najkorzystniejszej oferty (ofert) przez zamawiającego. Niewątpliwie więc postępowanie prowadzone przez komisję nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a "rozstrzygnięcie" komisji nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Sprawa o zawarcie umowy o udzielenie świadczeń staje się sprawą administracyjną, w pewnym wycinku tej procedury z chwilą złożenia przez świadczeniodawcę odwołania od rozstrzygnięcia komisji. Zgodnie z art. 154 u.ś.o.z., świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania.
Odwołanie może dotyczyć jedynie rozstrzygnięcia konkursu, a więc wyniku prowadzonego postępowania a nie określonych czynności postępowania do momentu wydania rozstrzygnięcia. W toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oferent może korzystać z innych instrumentów prawnych przewidzianych w art. 153 u.ś.o.z. - umotywowanego protestu, złożonego do Komisji w terminie 7 dni roboczych od dnia dokonania zaskarżonej czynności.
Należy też podkreślić, że tylko świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 154 u.ś.o.z. w zw. z art. 152 ust. 1 u.ś.o.z.
Po rozpatrzeniu odwołania, dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną uwzględniającą lub oddalającą odwołanie.
Postępowanie zainicjowane odwołaniem kończy się wydaniem decyzji administracyjnej z możliwością wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i ponownym wydaniem decyzji.
Podmiot prowadzący to postępowanie, dyrektor oddziału wojewódzkiego reprezentujący N. Fundusz Zdrowia - jest państwową jednostką organizacyjną, posiadającą osobowość prawną (art. 96 ust. 1 ustawy). Nie jest jednak organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie przyznano mu generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych, właściwych organom administracji publicznej. Jedynie na mocy konkretnych przepisów ustawy wydaje decyzje administracyjne (np. art. 154 ust. 6). Decyzja jest zamieszczana w terminie 2 dni od dnia jej wydania, na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu (ust. 3). Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu świadczeniodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 4). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, składa się do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 3 (ust. 5) Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania i wydaje decyzję administracyjną w sprawie. Decyzja dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 6).
Od decyzji, o której mowa w ust. 6, świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 8).
Jeśli organ uwzględnił odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu nie ma możliwości ponownego zajmowania się wynikiem konkursu i poprzedzającym go postępowaniem konkursowym, gdyż uwzględnienie odwołania przenosi to postępowanie do kolejnego etapu o którym mowa w art. 154 ust. 7- postępowania w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, którego odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu zostało uwzględnione. Taki sam skutek w ocenie sądu powstaje, jeśli wcześniej nie uwzględniono odwołania i dopiero w następstwie rozstrzygnięcia sądu dojdzie do uchylenia decyzji organów a następnie uwzględnienia przez organ odwołania od rozstrzygnięcia w przedmiocie wyniku konkursu.
Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Nie ma więc podstaw do ponownej merytorycznej oceny ofert innych uczestników postępowania, chociażby z tego powodu, że nie działa już komisja. Etap konkursu ofert został zakończony. Jeśli kilka podmiotów uzyskało uwzględnienie odwołania to wówczas w trybie rokowań będą poddane ocenie według reguł określonych w ustawie warunki zaproponowane przez kandydatów na świadczeniodawców. Ponownej ocenie będą poddane oferty w postępowaniu w trybie rokowań w przypadkach o których mowa w art. 144 pkt 1 ustawy.
Należy przy tym podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do unieważnienia konkursu ofert, ani nie odrzucono oferty uczestnika, ani pomimo prowadzenia postępowania sądowego nie przesądzono wprost, że zaistniały podstawy do odrzucenia oferty uczestnika- ZOZ MSW. Sąd jednie zalecił konieczność przeprowadzenia czynności wyjaśniających okoliczności stanu faktycznego.
Zgodnie z ust. 6a art. 154 ustawy, stronami postępowania, o którym mowa w art. 154 ust. 1-6 są świadczeniodawca, który złożył odwołanie, o którym mowa w ust. 1, lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w ust. 4, oraz świadczeniodawcy, którzy zostali wybrani do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w danym postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a takie miało miejsce wskutek wydania decyzji z [...] grudnia 2015r. nr [...]/Odw/ZRP przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy (ust. 7).
Przepis ten uzyskał nowe brzmienie od 21 listopada 2013 r. wskutek wejścia w życie ustawy z 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz U. poz. 1290).
Zgodnie z treścią art. 154 u.ś.o.z. (w brzmieniu obowiązującym do 20 listopada 2013 r., na podstawie art. 5 ustawy z dnia z dnia 11 października 2013 r. o zmianie u.ś.o.z. oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013 r., poz. 1290), świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania (ust. 1 zdanie 1). Po rozpatrzeniu odwołania dyrektor wydaje decyzję administracyjną uwzględniającą lub oddalającą odwołanie (ust. 3 zdanie 1). Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu przysługuje świadczeniodawcy w terminie 7 dni od otrzymania tej decyzji odwołanie do Prezesa Funduszu (ust. 4 i ust. 5). Następnie Prezes Funduszu rozpatruje odwołanie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania i wydaje decyzję administracyjną w sprawie. Decyzja Prezesa Funduszu podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 6). W przypadku uwzględnienia odwołania, przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do ponownie przeprowadzanego postępowania stosuje się odpowiednio art. 144 pkt 1 oraz art. 145 u.ś.o.z. (ust. 7). Od decyzji, o której mowa w ust. 6, świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 8).
Z akt administracyjnych wynika, iż organ odwoławczy, uchylając decyzją z dnia 1 grudnia 2015r. rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 31 grudnia 2012r. na podstawie art. 154 ust. 6 omawianej ustawy, nakazał Dyrektorowi OW NFZ ponownie rozpoznać sprawę poprzez szczegółowe wyjaśnienie kwestii podniesionych w wyroku Sądu z 20 września sygn. akt VI SA/Wa 1649/13.
Niewątpliwie więc Prezes NFZ przez wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego uwzględnił odwołanie skarżącej, wskutek czego organ I instancji na podstawie art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. miał obowiązek ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń. Organ zaś decyzją z [...] grudnia 2015r. uwzględnił odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu. Uwzględnienie odwołania skarżącej musiało skutkować wdrożeniem trybu określonego w art. 144 pkt 1 oraz art. 145 u.ś.o.z. tj. przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy w trybie rokowań.
Rozumienie treści art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. w stanie prawnym obowiązującym przed 21 listopada 2013 r., w szczególności jeśli chodzi o podmioty, wobec których uruchamia się procedurę rokowań, nie jest pozbawione wątpliwości. Na gruncie aktualnego brzmienia art. 154 ust. 7 (obowiązującego od 21 listopada 2013 r.) nie ma już wątpliwości, że w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie.
W poprzednio obowiązującym stanie prawnym uwzględnienie odwołania otwierało drogę do ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy. Obecnie, ustawodawca ograniczył skutki związane z uwzględnieniem odwołania do przeprowadzenia rokowań tylko ze świadczeniodawcą, który wniósł odwołanie. To rzutuje na zakres kontroli rozstrzygnięcia i stanowi gwarancję dla sprawnego działania systemu przez możliwość sfinalizowania procedur wobec innych świadczeniodawców polegających na podpisaniu umów. Celem ustawy jest zapewnienie nie tylko jakości świadczonych usług leczniczych ale też sprawnego wyboru świadczeniodawcy. Wyjątek od trybu rokowań stanowi przypadek, gdy z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy. Warunkiem jednak oczywistym jest, by odbyło się to w czasie przewidzianego warunkami konkursu, okresu świadczeniowego. Nie sposób bowiem prowadzić rokowań w sprawie zawarcia umowy na dany okres, po jego upływie. W konkursie rozpisanym w 2012r. oprócz podanych warunków konkursu ogłoszono też czasokres na jaki będzie wiązała przyszła umowa. Wprawdzie z przepisów regulujących postępowanie w sprawie wyłonienia kandydata do zawarcia umowy nie wynika wprost obowiązek podania warunków przyszłej umowy co do okresów jej obowiązywania lecz określając przedmiot postępowania, warunki wymagane od świadczeniodawców, termin w jakim czasie oczekuje się spełnienia wymagań jest pożądany, gdyż stanowi ważny element umowy z punktu widzenia pewności zagwarantowanych świadczeń leczniczych, stabilności systemu, konkurencji i oceny gotowości podmiotów ubiegających się o zawarcie umowy do świadczenia usług medycznych na określonym poziomie w określonym czasie.
Zawarcie umowy w trybie rokowań następuje tylko w przypadkach określonych w ustawie w art. 143 ust. 1 oraz w warunkach określonych w art. 144 i 154 ust 7 ustawy.
Z treści art. 154 ust. 7 u.s.o.z. należy też wyprowadzić wniosek, że uwzględnienie odwołania przez organ administracyjny przybiera wyłącznie postać rozstrzygnięcia kasacyjnego i łączy się z obowiązkiem ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń.
Wskazuje to na taką dynamikę postępowania, która nie pozwala na cofnięcie się do ponownej oceny wyników postępowania konkursowego, pomimo uwzględnienia odwołania od rozstrzygnięcia w przedmiocie postępowania konkursowego. Dochodzi wyłącznie do przeniesienia postępowania do kolejnego etapu, o którym mowa w art. 154 ust. 7 ustawy- wdrożenia postępowania w innym trybie- rokowań
W rozpoznawanej sprawie ogłoszenie o rozstrzygnięciu konkursu na zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej od [...] stycznia 2013r. do [...] grudnia 2015 r. miało miejsce 21.12. 2012r. W ramach konkursu wyłoniono Samodzielny Publiczny Wielospecjalistyczny ZOZ MSW w B. jako świadczeniodawcę do zawarcia umowy.
Wybór został zakwestionowany przez skarżącą, która wniosła odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu.
Decyzją z [...] grudnia 2012 r. dyrektor oddziału wojewódzkiego funduszu nie uwzględnił odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert.
Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Nr [...]/DSOZ Prezes Funduszu utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] września 2013r. sygn. akt VI SA/Wa 1649/13 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ Nr [...]/ DSOZ z dnia [...] kwietnia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora K.- P. Oddziału NFZ o oddaleniu odwołania Fundacji Z. dla C. w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawarcie umów o udzielanie od dnia [...] stycznia 2013 r. do [...] grudnia 2015 r. świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: Podstawowa Opieka Zdrowotna w zakresie: nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób- ryczałt miesięczny o kodzie postępowania [...]-13-000049/POZ/0112/01.0000.157.16/1
Wyrokiem NSA z [...] marca 2015 r. sygn. akt II GSK 294/14 oddalono skargę kasacyjną Samodzielnego Publicznego Wielospecjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MSW w B..
W następstwie wydanego wyroku, Prezes Funduszu (organ odwoławczy w poprzednio obowiązującym stanie prawnym), decyzją z [...] grudnia 2015r. nr [...]/ 2015/ DSOZ uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi K-POW NFZ.
Dyrektor K-POW, decyzją nr [...]/Odw./ZRP z [...] grudnia 2015 r. uwzględnił odwołanie Fundacji od rozstrzygnięcia konkursu ofert z 31. 12. 2012r. o kodzie jw.
Należy tu zaznaczyć, że z końcem grudnia 2015 r. upływał jednak okres świadczeniowy, na który rozpisano konkurs i czas obowiązywania wcześniej zawartej umowy . Przedłużenie umowy uruchamiało obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy (art. 155 ust. 1e).
W następstwie wydania decyzji uwzględniającej odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu, organ pismem z [...] grudnia 2015 r. wypowiedział umowę Samodzielnemu Publicznemu Wielospecjalistycznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej MSW w B., uprzednio przedłużoną.
W dniu [...] stycznia 2016 r. Dyrektor K-POW NFZ ogłosił postępowanie konkursowe w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: Podstawowa Opieka Zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 150 000 osób- ryczałt miesięczny, kod postępowania [...]-1. w trybie rokowań. Okres obowiązywania umowy od [...] kwietnia 2016r. do [...] czerwca 2016 r.
Podsumowując dotychczasowy przebieg postępowania, w pierwotnym rozstrzygnięciu nie uwzględniono odwołania od rozstrzygnięcia konkursu i etap postępowania administracyjnego zakończył się również niekorzystnie dla skarżącej- Prezes Funduszu utrzymał w mocy decyzję w przedmiocie rozstrzygnięcia odwołania- decyzja z [...] kwietnia 2013r. W następstwie doszło do zawarcia umowy z uczestnikiem. Zakończyło się tym samym postępowanie w sprawie zawarcia umowy. Dalej toczące się postępowanie sądowoadministracyjne doprowadziło do uchylenia decyzji Prezesa Funduszu [...] kwietnia 2013 r. a ten decyzją z [...] grudnia 2015r. uchylił decyzję Dyrektora z [...] grudnia 2012r. Dyrektor następnie uwzględnił odwołanie decyzją z [...] grudnia 2015 r. od rozstrzygnięcia konkursu. W tym momencie upływał okres na który rozpisano konkurs. Umowa, która miała obowiązywać do [...].12.2015 r., w dniu [...].10.2015 r. została jednak przedłużona do [...].06.2016 r. Uwzględnienie odwołania doprowadziło jednak do wypowiedzenia umowy w dniu [...].12.2015 r.
W tych okolicznościach w rozpoznawanej sprawie sporne jest, według jakiego stanu prawnego organ powinien prowadzić postępowanie w związku ze zmianą brzmienia art. 154 ust. 7. Tu należy dokonać interpretacji art. 154 ust. 7 ustawy w dawnym brzmieniu w związku z przepisem przejściowym, w zestawieniu z okolicznościami sprawy.
Rozstrzygnięcie konkursu miało miejsce 21.12. 2012r. Od niego wniesiono odwołanie, co otworzyło drogę do rozstrzygania sprawy w ramach postępowania administracyjnego. W dniu [...].12.2012 r. dyrektor OW Funduszu wydał decyzję o oddaleniu odwołania. Wskutek wniesienia odwołania Prezes Funduszu w dniu [...].04.2013r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 31. 12. 2012r. Wyrokiem WSA z 20 września 2013r. sygn. akt V/SA/Wa 1649/13 uchylono decyzję Prezesa Funduszu z [...] kwietnia 2013 r.
W dniu 21.11.2013 r. weszła w życie nowelizacja ustawy, stanowiąc, że do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Decyzją z [...] grudnia 2015 r. dyrektor OW uwzględnił odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu.
Stosownie do art. 154 ust. 7 w starym brzmieniu, w przypadku uwzględnienia odwołania, o którym mowa w ust 4, przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, stosując odpowiednio art. 144 pkt 1 oraz art. 145 ustawy. ).
Ust. 4 art. 154 stanowił, że od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu przysługuje świadczeniodawcy w terminie 7 dni od otrzymania tej decyzji odwołanie do Prezesa Funduszu.
Czytając zatem ten przepis należy podkreślić, że dotyczy on tylko przypadku odwołania od decyzji dyrektora OW do Prezesa Funduszu. Ustawodawca literalnie odwołuje się do uwzględnienia odwołania o którym mowa w ust 4 a nie uwzględnienia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu. Uwzględnienie odwołania od decyzji dyrektora OW nastąpiło w decyzji Prezesa z [...].12.2015r., którą to decyzją uchylił on decyzję z [...].12.2012r. w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania konkursowego, które miało miejsce [...].12.2012r. Gdyby tej decyzji nie było to do ponownie prowadzonego postępowania należało stosować odpowiednio art. 144 ust. 1 oraz art. 145 (a więc dawną regulację).
Decyzję organu odwoławczego (Prezesa Funduszu) należy zatem traktować jako decyzję zamykającą postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 154 ust. 7 ustawy z punktu widzenia oceny przepisów jakie należy aktualnie stosować w zw z brzmieniem regulacji przejściowej. Tylko bowiem do postępowań o których mowa w art. 154 wszczętych a niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro wydano decyzję uwzględniającą odwołanie o którym mowa w art. 154 ust. 4 a następnie uwzględniono odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu należało więc stosować aktualnie nowe przepisy.
Decyzja o uwzględnieniu odwołania stała się decyzją ostateczną, wydaną pod rządami nowych przepisów i zakończyła ten etap postępowania.
Uwzględnienie odwołania skarżącej spowodowało nabycie uprawnienia do przejścia do postępowania w warunkach rokowań.
Reasumując tę część rozważań, skoro w przepisie nowelizującym przyjęto, że do postępowań o których mowa w art. 154, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a dotychczasowy przepis art. 154 dotyczył przejścia do trybu rokowań w przypadku odwołania o którym mowa w ust. 4 art. 154 (a więc tylko wydania decyzji przez prezesa Funduszu w następstwie uwzględnienia odwołania od decyzji dyrektora OW) wydanie decyzji przez dyrektora OW uwzględniającego odwołanie od rozstrzygnięcia o konkursie, wydanego później zapoczątkowało nowy etap postępowania według nowej regulacji. W takim przypadku uwzględnienie odwołania przeniosło postępowanie do trybu rokowań według znowelizowanego przepisu art. 154.
W tym zaś postępowaniu prowadzi się je z podmiotem, którego odwołanie uwzględniono. In concreto, w związku z tym, że z opisu zamówienia wynika, że umowę zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze, należało ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie zawarcia umowy. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny był jednak bardziej zagmatwany.
Celem rokowań jest doprowadzenie do zawarcia umowy (podobnie jak w konkursie ofert). Szczegółowe warunki rokowań określa art. 143 i 144 ustawy. Dopuszczalność rokowań przewidziana jest w przypadku gdy:
1) uprzednio prowadzone postępowanie w trybie konkursu ofert zostało unieważnione, a szczegółowe warunki postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są takie same jak w konkursie ofert lub
2) zachodzi pilna potrzeba zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, której wcześniej nie można było przewidzieć, lub
3) jest ograniczona liczba świadczeniodawców, nie większa niż pięciu, mogących udzielać świadczeń opieki zdrowotnej będących przedmiotem postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Tak stanowi art. 144 ustawy, natomiast krąg podmiotów uczestniczących w rokowaniach określa art. 145.
W przypadku, o którym mowa w art. 144 pkt 1, zaprasza się do udziału w rokowaniach świadczeniodawców, których oferty nie zostały odrzucone w unieważnionym konkursie ofert.
W przypadkach, o których mowa w art. 144 pkt 2 i 3, zaprasza się do udziału w rokowaniach świadczeniodawców mogących udzielać świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Istniał zatem taki stan prawny i faktyczny, w którym skarżąca wykazała prawo do samodzielnego uczestnictwa w trybie rokowań, które nabyła w związku z poprzednio prowadzonym postępowaniem, zaistniały warunki do prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy i jednocześnie upłynął pierwotny termin na który przewidziano obowiązywanie umowy, którą zawarto z uczestnikiem. Przez upływem tego terminu w związku z przedłużeniem umowy zaistniała konieczność prowadzenia nowego postępowania, co wynika z art. 156 ust. 1e ustawy a także co do zasady z konieczności przeprowadzenia procedury konkursowej przed zawarciem nowej umowy ( tu na dalszy okres jej obowiązywania).
Powstaje zatem wątpliwość jaki rodzaj postępowania należało prowadzić w zaistniałych okolicznościach, czy postępowanie w trybie konkursu ofert czy rokowań. Jedyną możliwość, która uwzględniała zaistniałą sytuację prawną i faktyczną było przeprowadzenie postępowania w trybie rokowań, gdyż tylko takie postępowanie zabezpieczało prawo udziału skarżącej w postępowaniu, bez ryzyka poddania się ponownej weryfikacji w trybie konkursowym ( ale co do zasady w konkursie będącym konsekwencją postępowania z 2012r., który się jednak zakończył wyborem oferenta). Z drugiej strony nie było już możliwości skonsumowania tego uprawnienia, gdyż postępowanie w rozumieniu przepisów ustawy zostało zakończone w związku z wyborem świadczeniodawcy i podpisaniem umowy z uczestnikiem oraz upływem okresu świadczeniowego). Jednocześnie konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wynikała z tego, że dotyczyło ono nowego okresu świadczeniowego. W takim zaś przypadku udział podmiotu (uczestnika), którego umowę przedłużono był niewątpliwie niezbędny. Trudno uznać, by mogło toczyć się postępowanie w sprawie zawarcia umowy dotyczącej przedłużonego okresu jej obowiązywania bez strony tej umowy W tych okolicznościach organ zadziałał na korzyść skarżącej i przyjął, że jedyną możliwą opcją, która umożliwiłaby optymalne uwzględnienie zaistniałych okoliczności było przyjęcie, że powinno się toczyć postępowanie w trybie rokowań z jednoczesnym prawem weryfikacji ofert na nowy okres świadczeniowy. Fakt, że postępowanie dotyczyło nowego okresu świadczeniowego uprawniał do złożenia nowych ofert.
Ustawodawca wprost nie reguluje takiej sytuacji, gdy upłynęły okresy świadczeniowe, które były przedmiotem postępowania a ono jeszcze się nie zakończyło w sensie możliwości wykorzystania wszelkich procedur. Z drugiej strony postępowanie w sprawie zawarcia umowy kończy się z momentem wyboru kandydata. Wskutek wydania decyzji z [...].12.2015r. o uwzględnieniu odwołania w postępowaniu wszczętym w 2012r. nie doszło do wyboru kandydata do zawarcia umowy a jednocześnie wybór ten nastąpił uprzednio w związku z wykonalnością decyzji wcześniej załatwiającej negatywnie odwołanie od decyzji dyrektora w sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie konkursu. Na gruncie dawnej i obecnej regulacji decyzja organu odwoławczego podlegała natychmiastowemu wykonaniu. W dniu 4.04. 2013r. Prezes Funduszu utrzymał w mocy decyzję dyrektora OW z 31. 12. 21012r. o oddaleniu odwołania od decyzji w przedmiocie rozstrzygnięcia o konkursie. Decyzja ta będąc decyzją ostateczną w toku instancji spowodowała, że doszło do zawarcia umowy z podmiotem wybranym przez komisję konkursową.
W dniu [...].01.2016 r. organ ogłosił o postępowaniu w trybie rokowań na okres obowiązywania umowy od [...].04.2016 r. do [...].06.2016 r.
Ustawa określa tylko że Fundusz jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie w sprawie zawarcia umowy, której okres obowiązywania został przedłużony (art. 156 ust. 1e) bez wskazania konkretnego trybu. W art. 156 ust. 1e wskazuje się, że dotyczy to przypadku gdy postępowanie nie zostało wszczęte albo zakończone, ale odnosi się to do nowego postępowania, tj. w zakresie świadczeń objętych tą umową (umową przedłużoną). Jednocześnie celem ustawy jest doprowadzenie do wyłonienia kandydata do zawarcia umowy w trybie konkursu ofert albo rokowań ( jako alternatywy rozłącznej). Przyjęcie przez ustawodawcę, że postępowanie w sprawie zawarcia umowy odbywa się w ramach konkursu ofert albo rokowań nie zmienia faktu, że celem jest wyłonienie podmiotu do zawarcia umowy.
Wybór rokowań jako sposobu wyłonienia kandydata do zawarcia umowy w zaistniałej sytuacji nie narusza przepisów dotyczących trybów postępowania w sprawie zawarcia umowy. Przyjęty tryb rokowań jest konsekwencją sytuacji opisanej w art. 154 ust. 7, natomiast ustalenie liczby podmiotów uczestniczących w postępowaniu o zawarcie przedłużonej umowy wiąże się z nowym postępowaniem w sprawie zawarcia umowy (przedłużenia) na nowy okres świadczeniowy.
Nie ma więc podstaw do postawienia zarzutu, że organ działał contra legem w tak skomplikowanym stanie faktycznym i prawnym. Chcąc zapewnić udział skarżącej w postępowaniu, pomimo upływu pierwotnego okresu świadczeniowego, została ona zaproszona do udziału w postępowaniu. Przyjęte rozwiązanie udziału skarżącej oraz zasad udziału i weryfikacji podmiotów ubiegających się o świadczenie usług opieki zdrowotnej jest w ocenie Sądu prawidłowe, uwzględniające interes skarżącej i zapewniające możliwie najdalej idącą konkurencyjność wyboru.
Postępowanie w sprawie zawarcia umów według u.ś.o.z. musi się jednak toczyć według określonych standardów. Specjalne wymagania w zakresie konieczności uwzględnienia równego traktowania świadczeniodawców oraz zapewnienia uczciwej konkurencji nałożono na właściwego do spraw zdrowia Ministra, który na podstawie art. 139 ust. 9 został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań, oraz trybu pracy. Ponadto zgodnie z art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Natomiast zgodnie z art. 134 ust. 2 u.ś.o.z. wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępniane są świadczeniodawcom na takich samych zasadach. W tym zakresie może odbywać się kontrola administracyjna. Nie może ona jednak sięgać w sferę oceny merytorycznej ofert dokonywanej przez komisję, której członkowie posiadają specjalistyczną wiedzę medyczną, ekonomiczną, przez co mogą kompetentnie ocenić oferty podmiotów ubiegających się o zawarcie kontraktu (przyszłe strony umowy) .
W wyroku z 25 stycznia 2012r. sygn. II GSK 1458/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro ustawodawca przesądził, iż podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, która może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania tych świadczeń na zasadach określonych w dziale VI cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 132 ust. 1 i 2 tej ustawy), to cywilnoprawny charakter samej umowy nie może budzić wątpliwości. Ten cywilnoprawny charakter umowy ma decydujące znaczenie dla określenia charakteru całego postępowania zmierzającego do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, bowiem znajdują w nim zastosowanie przepisy regulujące stosunki cywilnoprawne, w tym dotyczące zawierania umów. To zaś oznacza, że ustawowo wprowadzone modyfikacje prawa umów w zakresie trybu zawierania umowy, dokonane w cyt. ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od cywilnoprawnego charakteru umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Nie jest więc możliwy do zaakceptowania pogląd, że postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej traci charakter cywilnoprawny wobec wniesienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia tego postępowania (art. 154 ust. 1), a taki skutek miałby miejsce, gdyby wniesienie takiego odwołania otwierało drogę do ponownej oceny ofert świadczeniodawców przez organy NFZ. Wówczas bowiem organy te byłyby uprawnione do władczego rozstrzygnięcia sprawy jako organy administracji publicznej, w drodze decyzji administracyjnej, co oczywiście wpływałoby także na zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że granice postępowania wszczętego na skutek wniesienia odwołania w trybie art. 154 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyznacza materialnoprawna norma zawarta w przepisie art. 152 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym środki odwoławcze przysługują tym świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Dokonując odkodowania normy prawnej zawartej w art. 154 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne odwołanie się do poglądu wyrażonego już przez NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. (II GSK 748/08), w którym NSA stwierdził, że podjęcie decyzji na skutek odwołania wniesionego na podstawie art. 154 w związku z art. 152 ustawy o świadczeniach nie poprzedza ponowne przeprowadzenie postępowania konkursowego. NSA zauważył, że w ramach postępowania odwoławczego organ administracji bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania, które spowodowało uszczerbek w interesie prawnym oferenta, w szczególności czy postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto NSA stwierdził, że sądowa kontrola takiej decyzji odbywa się wyłącznie w oparciu o kryterium legalności, bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do rozstrzygania o trafności merytorycznej oceny ofert, która odbywa się z uwzględnieniem także elementów medycznych i ekonomicznych.
W konsekwencji wyrażono pogląd, że rozpoznanie odwołania wniesionego na podstawie art. 154 w związku z art. 152 cyt. ustawy jest ograniczone wyłącznie do zbadania, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania, które spowodowało uszczerbek w interesie prawnym świadczeniodawcy (oferenta), zaś w granicach tego postępowania nie mieści się ponowna ocena złożonych ofert, w tym badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie.
W tym duchu wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 marca 2013 r. II GSK 2041/12, również stwierdzając, że rozpoznanie odwołania wniesionego na podstawie art. 154 w związku z art. 152 ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest ograniczone wyłącznie do zbadania, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania, które spowodowało uszczerbek w interesie prawnym świadczeniodawcy (oferenta), zaś w granicach tego postępowania nie mieści się ponowna ocena złożonych ofert, w tym badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie ,LEX nr 1347575.
W przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy.
W rozpoznawanej sprawie ponowne przeprowadzenie postępowania co do tego samego zakresu rozstrzygnięcia nie było możliwe z powodu uprzedniego już wyboru świadczeniodawcy i upływu terminu świadczeniowego określonego w warunkach konkursu i podpisanej umowy - dotyczyło postępowania z 2012r. Z drugiej strony działania skarżącej doprowadziły do uwzględnienia odwołania co uprawniało ją do przejścia do etapu rokowań w sprawie wyboru kandydata w poprzednim okresie świadczeniowym. Jednocześnie pierwotna umowa uległa przedłużeniu i wymagane było przeprowadzenia postępowania w sprawie wyboru świadczeniodawcy, stąd rozpisano nowy konkurs. Rozpisanie konkursu na nowy okres świadczeniowy uzasadniało złożenie nowych ofert i ich ocenę.
W sprawie o zawarcie umowy, postępowanie administracyjne dotyczy tylko tej części postępowania, która ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia w przedmiocie wyboru lub odrzucenia ofert dokonanego, przez komisję. Obowiązkiem organu, w ramach procedury uruchamianej wskutek wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 154 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej, nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zamkniętej ogłoszeniem o rozstrzygnięciu postępowania, oferent nie doznał uszczerbku interesu prawnego przez naruszenie zasad postępowania.
Pojęcie uszczerbku interesu prawnego nie występuje zasadniczo w prawie administracyjnym, gdzie mowa jest o naruszeniu interesu prawnego (a nie o jego uszczerbku). W literaturze wskazuje się natomiast, że do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dojść może wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Takie ujęcie uszczerbku interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej determinuje sposób postępowania organu administracyjnego, do obowiązków którego będzie należało zbadanie okoliczności podnoszonych we wniosku - odwołaniu, a następnie ocena, czy i w jakim zakresie naruszenie to realnie spowodowało doznanie takiego uszczerbku oraz czy znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
W rozpoznawanej sprawie powstaje jednak problem określenia uszczerbku interesu prawnego skarżącej. Niewątpliwie interes skarżącej doznał uszczerbku w poprzednim postępowaniu w 2012r., gdyż nie doszło do sfinalizowania sprawy w okresie, którego dotyczyło postępowanie, a w którym uwzględniono odwołanie skarżącej. Skarżąca nabyła uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu w trybie rokowań, którego nie mogła efektywnie zrealizować, gdyż upłynął okres na który miała być zawarta umowa. Aktualnie prowadzone postępowanie związane jest z przedłużeniem umowy ale jednocześnie z nowym okresem świadczeniowym. Skarżąca po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu, w odwołaniu od rozstrzygnięcia komisji nie wskazała na uszczerbek interesu prawnego w postaci wadliwej punktacji i oceny nowych ofert. W odwołaniu od rozstrzygnięcia komisji w sprawie wyłonienia kandydata przez komisję, skarżąca koncentrowała swoją uwagę na poprzednim postępowaniu, które dotyczyło poprzedniego okresu świadczeniowego i wcześniejszych ofert. Tam upatrywała uszczerbku swojego interesu prawnego. Zarzuty dotyczące aktualnego postępowania pojawiły się w tym zakresie dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia [...] marca 2016 r. Okoliczność zaistnienia uszczerbku interesu prawnego w postaci wadliwego wyłonienia kandydata była wyrażana nie w związku z niewłaściwą oceną dokonaną w ramach konkursu w aktualnie prowadzonym postępowaniu lecz wobec wad prowadzonego uprzednio postępowania w 2012 r.
Zakres kontroli dokonywanej przez organ administracyjny jest ściśle związany z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego w wyniku naruszenia przepisów prawa (zasad postępowania) na określonym etapie postępowania. Do skutecznego wniesienia odwołania nie wystarcza samo istnienie interesu prawnego, lecz jest także konieczne wystąpienie uszczerbku w tym interesie na skutek nieprawidłowości przebiegu postępowania. To interes prawny świadczeniodawcy należy oceniać przez pryzmat konkretnego postępowania i możliwości zawarcia umowy przez określonego świadczeniodawcę (wystąpienia uszczerbku jego interesu prawnego).
Rozpoznanie odwołania wniesionego na podstawie art. 154 w związku z art. 152 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest ograniczone wyłącznie do zbadania, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania, które spowodowało uszczerbek w interesie prawnym świadczeniodawcy (oferenta), zaś w granicach tego postępowania nie mieści się ponowna ocena złożonych ofert, w tym badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie, gdy dotyczy to ofert złożonych w innym postępowaniu za inny okres świadczeniowy. Niedopuszczalne zwłaszcza jest kwestionowanie oceny ofert, które przez ich przyjęcie, zgodnie z zasadami nawiązywania stosunków obligacyjnych doprowadziły do ukształtowania sytuacji prawnej podmiotów. Nie ma podstaw do kwestionowania oferty po zawarciu umowy. Wątpliwie też jest rozpatrywanie wystąpienia uszczerbku interesu prawnego w tej części, która została zgłoszona dopiero po wydaniu decyzji w następstwie odwołania od rozstrzygnięcia komisji konkursowej. Fakt wystąpienia uszczerbku w interesie prawnym skarżącej w poprzednim postępowaniu został przyjęty przez uwzględnienie jej odwołania od rozstrzygnięcia konkursu a korzyścią z tego wypływającą było uprawnienie w postaci zaproszenia do udziału w nowym postępowaniu.
Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie odwoławcze, regulowane przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych co do zasady nie ma charakteru rewizyjnego w zakresie analizy porównawczej zawartości ofert wszystkich świadczeniodawców (oferentów) i powtórzenia w tym zakresie czynności postępowania konkursowego, a jest jedynie postępowaniem weryfikującym, czy w postępowaniu konkursowym przestrzegane były zasady wynikające z przepisów tejże ustawy, w szczególności określona w art. 134 ust. 1 zasada równego traktowania stron i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji (tak też wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1458/10, wyrok NSA z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II GSK 999/12).
Finalizacja postępowania o zawarcie umowy następuje przez jej podpisanie co stanowi element trwałości i pewności obrotu. Kwestionowanie po tym fakcie postępowania w sprawie oceny ofert jest więc nieuzasadnione. Ewentualne wady ofert konkurenta w poprzednim postępowaniu za poprzedni okres świadczeniowy, doprowadza do uwzględnienia odwołania i umożliwia uczestnictwo w trybie rokowań. To jest jedyny skutek uwzględnienia odwołania. Nie ma podstaw do ponownej oceny poprzednio złożonych ofert wg reguł określonych w ofertowym trybie konkursu.
W świetle przedstawionego powyżej stanowiska, zarzuty skarżącej dotyczące nieuprawnionych kryteriów oceny poprzedniej oferty konkurenta, niespełnienie warunków jego oferty czy uznanie istnienia podstaw do jej odrzucenia, pomimo, że nie zostało to stwierdzone w prowadzonym postępowaniu nie znajduje uzasadnienia. Niewątpliwie organ ma rację, że do kompetencji organów wydających decyzję nie należy odrzucenie oferty, której kontrola dokonywana jest przez komisję konkursową. Wady oferty mają wpływ na wynik decyzji organu ale nie na możliwość formalnego odrzucenia oferty.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku wpisu do rejestru działalności przewidywanej do realizacji w ramach poprzedniego konkursu ofert , (przez uczestnika postępowania), należy na marginesie wskazać, że niewątpliwie wpis do rejestru określonej działalności wykonywanej przez podmiot leczniczy ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że brak wpisu tego zakresu działalności, który był przedmiotem postępowania jest przeszkodą do faktycznego wykonywania działalności. Należy jednak postawić akcent na faktyczne wykonywanie działalności. Ewentualne wykonywanie działalności może być efektem podpisania umowy lub bezumownego podjęcia takiej działalności. Na etapie składnia ofert nie wystąpiła jednak taka sytuacja. Na etapie składania ofert nie występują skutki prawnokarne związanie z brakiem wpisu. W tych okolicznościach wskazywanie na konstytutywny skutek wpisu i konsekwencje jego braku byłby zasadny, ale w przypadku prowadzenia faktycznej działalności, gdyż naruszałoby to wówczas przepisy prawa.
Niewątpliwie na etapie składania ofert powinno być przewidziane, by oferenci spełniali wszystkie warunki, które będą niezbędne na etapie faktycznego wykonywania działalności. Takie powinny być wymogi konkursu ale nie można stwierdzić, że jeśli podmiot takiej działalności jeszcze nie wykonuje, to już naruszył bezwzględnie obowiązujące przepisy. Podkreślić przy tym należy, że ta kwestia, w zakresie okoliczności faktycznych, nie została ostatecznie przesądzona. Trzeba też mieć na uwadze, że ZOZ MSW podlega pod inny pion resortowy, zatem oceniając warunki do świadczeń należałoby też uwzględnić przepisy szczególne dotyczące prowadzenia działalności przez taki podmiot.
W odniesieniu zaś do zarzutów sformułowanych na bazie uzasadnienia wyroku Sądu o sygn. VI SA/Wa 1649/13, to należy zaznaczyć, że Sąd nie przesądził wprost naruszenia zasad postępowania konkursowego, po drugie Sąd aktualnie nie jest związany tym orzeczeniem, gdyż dotyczyło ono innego postępowania (za inny okres świadczeniowy) w sprawie zawarcia umowy a ponadto ewentualne wady tamtego postępowania nie pogorszyły sytuacji skarżącej, gdyż uwzględniono ostatecznie jej odwołanie od wyniku konkursu, co uprawniało do udziału w postępowaniu w trybie rokowań ale z przyczyn obiektywnych skarżąca nie mogła go zrealizować co do poprzedniego okresu świadczeniowego..
Niezależnie od tego doszło też do zmiany stanu prawnego i okoliczności faktycznych, co zwalnia Sąd z ewentualnego związania orzeczeniem innego Sądu. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem za inny okres świadczeniowy oraz w nowych warunkach prawnych.
Kolejny zarzut dotyczył przekroczenia terminu do wydania decyzji w poprzednim postępowaniu. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu odwołujące się do przepisów k.p.a. i braku wskazania w przepisach szczególnych, jakichkolwiek innych skutków i rozwiązań prawnych negatywnie wpływających na wyniki prowadzonego postępowania.
Oceniając aktualnie rozpoznawaną sprawę, organ NFZ przedstawił punktową ocenę złożonych ofert, w tym oferty skarżącej i oferty ZOZ MSW w zakresie dotyczącym poszczególnych kryteriów ocen i przyznanych punktów. Szczegółowe dane nie były podane w poprzedzającej decyzji, gdyż skarżąca nie określała uszczerbku swego interesu w tym zakresie. Skarżąca nie kwestionowała rozstrzygnięcia konkursu z tego powodu. Pomimo tego należało uwzględnić niektóre zarzuty w tym przedmiocie skoro organ zajął się oceną uszczerbku interesu skarżącej z tej przyczyny.
Sąd jest władny skontrolować zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postępowanie przed Dyrektorem OW NFZ i pośrednio, przed komisją konkursową, jedynie w zakresie bezpośrednio związanym z udziałem świadczeniodawcy w postępowaniu. Zasadniczo poza zakresem rozpoznania Sądu pozostają więc zarzuty skargi związane z weryfikacją i merytoryczną oceną w tym postępowaniu ofert złożonych przez pozostałych oferentów, gdyż merytorycznej oceny dokonuje komisja. Badanie zarzutów może dotyczyć ustalenia czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania w kontekście spowodowania uszczerbku w interesie prawnym odwołującego się od rozstrzygnięcia konkursu. Wprawdzie skarżąca nie wskazywała, że doznała uszczerbku interesu prawnego wskutek wad postępowania w zakresie zasad punktacji ofert ale mając na uwadze szczególne okoliczności sprawy ( brak możliwości realizacji prawa do indywidualnego prowadzenia rokowań z podanych wcześniej powodów), i zaproszenie przez organ do udziału w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy, pozwala na ocenę tego zarzutu skarżącej. Dotyczy on punktacji kryterium ciągłości świadczenia przez przyznanie punktów uczestnikowi, w sytuacji niezależnej od skarżącej- niemożliwości spełnienia tego kryterium w warunkach późniejszego uwzględnienia odwołania od wyniku konkursu z 2012r. Organ nie odniósł się do tego zarzutu, a powinien go ocenić pod kątem wpływu na możliwość wyboru do zawarcia umowy.
Zgodnie art. 134 ust. 1 u.ś.o.z., Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.
W rozpoznawanej sprawie nie przedstawiono w taki sam sposób punktowania kryteriów pozostałych oferentów, jak to zrobiono w odniesieniu do skarżącej. Nie wskazano również czy w zaistniałych okolicznościach, skoro pomimo wszystko ( inny okres świadczeniowy, brak wskazania uszczerbku w interesie prawnym w odwołaniu od rozstrzygnięcia konkursu z powodu wadliwej punktacji) zaproszono skarżącą do rokowań, wchodził w grę element mediacyjny.
Należy zauważyć, że jednym z podstawowych warunków dotrzymania w toku postępowania konkursowego zasad równego traktowania i uczciwej konkurencji jest przestrzeganie przez organ administracji szczegółowych unormowań związanych z dopuszczaniem do udziału w postępowaniu i oceną złożonych ofert. W tym kontekście należy wskazać zwłaszcza na przepis art. 149 ust. 1 u.ś.o.z. normujący sytuacje, w których oferta podlega obligatoryjnemu odrzuceniu a także na art. 148 u.ś.o.z. określający podstawowe kryteria, według których należy dokonywać porównania ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (ciągłość, kompleksowość, dostępność, jakość udzielanych świadczeń, kwalifikacje personelu, wyposażenie w sprzęt i aparaturę medyczną, na podstawie wewnętrznej oraz zewnętrznej oceny, która może być potwierdzona certyfikatem jakości lub akredytacją - pkt 1; cena i liczba oferowanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz kalkulacja kosztów - pkt 2).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni te wskazania oraz będzie miał jednak na uwadze okres świadczeniowy przewidziany w prowadzonym postępowaniu. O ile kontrakt już definitywnie wygasł, wówczas zarzuty mogą podlegać ocenie jedynie na drodze cywilnoprawnej a postępowanie administracyjne stanie się bezprzedmiotowe
Sąd nie podziela zarzutów skarżącej przeniesionych do tego postępowania a dotyczących postępowania prowadzonego w 2012r. z powodów podanych powyżej.
Nie zostało też wykazane przez skarżącą, że istniały podstawy do wyłączenia członka komisji.
Należy zgodzić się z organem, co do niezasadności zarzutu skarżącej, iż działania komisji konkursowej były niezgodne z powołanymi przez stronę przepisami. Zdaniem Sądu, w przedmiotowym postępowaniu konkursowym komisja co do zasady działała zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Rodzaj zarzutów kierowanych do komisji nie uzasadniał ich uwzględnienia, zatem negatywne ich rozpatrzenie bez szczegółowego uzasadnienia nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Skarżąca miała też możliwość zapoznania się z wszelkimi dokumentami sprawy w toku postępowania przed organem.
W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło