II GZ 1116/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1375/16 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1375/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek J. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że pismem z [...] maja 2016 r. skarżący wniósł skargę na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia. Wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazał błędne doręczenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że decyzję doręczono na jego adres zameldowania – ul. G. L. [...] [...] C., a nie na adres korespondencyjny – ul. G. [...], [...] C. – który to adres był używany przez organ w toku całego postępowania I instancyjnego, jak również który widnieje jako adres do doręczeń w systemie ARiMR wśród danych dotyczących producenta o numerze [...] (Wnioskodawcy). Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminowi skarżący wskazał 25 kwietnia 2016 r., kiedy to w celu wyjaśnienia otrzymanego od organu upomnienia do zapłaty, udał się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. i osobiście zapoznał się z aktami postępowania, w tym z treścią decyzji z 14 grudnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu prawidłowo, a on sam we wniesionym odwołaniu wskazał inny adres niż we wniosku o wpis do ewidencji. Organ podniósł, że 9 marca 2016 r. doręczono skarżącemu upomnienie nr [...], w którym wskazano, iż należność do zwrotu wynika z decyzji nr [...] z [...] grudnia 2015 r. Dodał, iż skarżący [...] marca 2016 r. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w C., gdzie został poinformowany, że postępowanie odwoławcze od decyzji z 23 września 2015 r. zostało zakończone wydaniem przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zaskarżonej do Sądu decyzji, doręczonej w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (notatka służbowa z 12 maja 2016 r.). Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji zwrócił uwagę na wskazany przez skarżącego fakt, że informację o wydanej decyzji uzyskał on 25 kwietnia 2016 r., kiedy osobiście zapoznał się z aktami sprawy. Jednakże zdaniem Sądu I instancji, z akt administracyjnych sprawy wynikało, że przyczyna uchybienia terminu ustała wcześniej, tj. 18 marca 2016 r., bowiem w tym dniu skarżący w Biurze Powiatowym ARiMR w C. zapoznał się z dokumentacją jego spraw i w tym dniu dowiedział się o wydaniu zaskarżonej decyzji, co wynikało ze znajdującej się w aktach notatki służbowej z 12 maja 2016 r. i kopii Książki Ruchu Osobowego BP [...] C. Z tego względu termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi mijał z dniem 25 marca 2016 r. Wobec powyższego Sąd I instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący stanął na stanowisku, że jego wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny z uwagi na fakt, że skarga została wniesiona od decyzji, która nigdy nie została skarżącemu skutecznie doręczona, a przez to nie weszła do obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli instancyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia jego skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 14 grudnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W lakonicznym uzasadnieniu Sąd I instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku ustała wcześniej niż stwierdził to skarżący, zatem wniosek ten należało odrzucić na podstawie art. 88 p.p.s.a. Tymczasem, co wymaga podkreślenia, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazywał na wadliwości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu II instancji. Jego zdaniem decyzja została doręczona na nieprawidłowy adres. Wprawdzie był to adres, jaki został umieszczony na odwołaniu od decyzji organu I instancji, jednakże skarżący podkreślił, że w sprawie organ był poinformowany o innym adresie, na który wysyłana była wcześniejsza korespondencja w sprawie, a on sam nie informował organu o zmianie adresu do korespondencji. Zastosowanie w sprawie fikcji prawnej doręczenia decyzji organu II instancji w trybie art. 44 k.p.a., zdaniem skarżącego, pozbawiło go możliwości zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego, a tym samym została naruszona zagwarantowana konstytucyjnie zasada prawa skarżącego do sądu. Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do tak sformułowanych zarzutów skarżącego. W rzeczywistości nie odniósł się więc treści tego wniosku ograniczając się jedynie do podania ogólnych definicji dotyczących przesłanej przywrócenia terminu zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz stwierdzenia, że wniosek złożony został za późno. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że nieprawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji nie jest przesłanką przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Ustalenie, że nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki wyklucza możliwość przywrócenia terminu, gdyż wobec braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania, co oznacza, że nie może on zostać przekroczony, a w konsekwencji również przywrócony (por. wyroki NSA: z dnia 25 stycznia 2012r., sygn. akt. I FSK 673/11, z dnia 28 marca 2013, sygn. akt I FSK 699/12 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 293/13, wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2587/04 publ. pod adresem: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia skutecznego doręczenia musi zostać potraktowana jako swoiste zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie wpływa na losy oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przy założeniu, że strona ma w tym zakresie rację i doręczenie nie było prawidłowe, to skutek takiej okoliczności byłby tylko taki, że nie rozpocząłby biegu termin do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji winien więc w pierwszej kolejności odnieść się do rzeczywistej treści pisma skarżącego z dnia 2 maja 2016 r. zatytułowanego wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i zarzutów skarżącego co do niedoręczenia mu decyzji organu odwoławczego. Ma to istotne znaczenie z uwagi na fakt, że przesądzenie kwestii dotyczącej prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 14 grudnia 2015 r. ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji