II OSK 3098/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-16
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Grzegorz Czerwiński, Czesława Nowak-Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na budowę może zostać udzielone, jeśli projekt przewiduje budowę ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki, nawet jeśli uzyskano zgodę na odstępstwo od przepisów przeciwpożarowych i ochrony zabytków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgoda na odstępstwo od przepisów przeciwpożarowych i ochrony zabytków, uzyskana na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie jest wystarczająca do odstąpienia od wymogu minimalnej odległości 4 metrów od granicy sąsiedniej działki dla budynku z otworami okiennymi. Takie odstępstwa mogą być uzyskane jedynie na podstawie art. 9 Prawa budowlanego lub § 12 ust. 2 rozporządzenia. W związku z tym, uchylono zaskarżony wyrok i decyzję, uznając, że projekt budowlany naruszał przepisy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie zabytkowego budynku na cele edukacyjne. Po kilku etapach postępowania administracyjnego, Wojewoda Opolski wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, uznając inwestycję za zgodną z nowym planem zagospodarowania przestrzennego i dopuszczającą odstępstwa od niektórych warunków technicznych na podstawie opinii rzeczoznawców i zgód organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę strony niezadowolonej z tej decyzji. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów dotyczących odległości budynku od granicy działki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oraz zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego. Zasądzono koszty postępowania kasacyjnego i przed sądem I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. i M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Op 33/14 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz A. B. i M. B. solidarnie kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz A. B. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 33/14, oddalił skargę A. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. Szkoła Wyższa im. B., Wydział Zamiejscowy w O. (dalej jako Szkoła Wyższa), wystąpiła o pozwolenie na budowę inwestycji polegającej na przebudowie, remoncie, adaptacji zabytkowego budynku, położonego przy ul. S. nr [...] w O., z przeznaczeniem na cele edukacyjne (szkolnictwo wyższe). Do wniosku dołączono cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Na żądanie organu inwestor dołączył do wniosku postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu z dnia [...] grudnia 2011 r., w którym wyrażono zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny niż podany w § 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690, z późn. zm. - zwane dalej także rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych), z uwzględnieniem wskazań wynikających z przedłożonej przez inwestora ekspertyzy technicznej. W kolejnym postanowieniu tego organu z dnia 3 stycznia 2012 r. zawarto zgodę na odstępstwo od warunków wynikających z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Prezydent Miasta Opola decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Szkole Wyższej żądanego pozwolenia na budowę.
Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. uchylił ww. rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania w zakresie zapewnienia stronom czynnego udział w postępowaniu; brak wezwania do uzupełnienia wniosku o pełnomocnictwa osób reprezentujących inwestora; brak sprawdzenia spełnienia warunków technicznych w zakresie odległości inwestycji od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...], w związku z zaprojektowaniem otworów okiennych od strony tej działki; brak wyjaśnienia kwestii dotyczącej zaprojektowanej instalacji klimatyzacji i poziomu hałasu urządzeń wentylacyjnych.
W toku dalszego postępowania inwestor przedłożył dwa egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożone przez osobę reprezentującą inwestora oraz dokumenty wskazujące sposób reprezentowania Szkoły Wyższej. Inwestor spełnił też wynikający z postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r. obowiązek usunięcia szeregu wskazanych tam nieprawidłowości i braków wniosku oraz projektu budowlanego.
Prezydent Miasta Opola decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., działając na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623, z późn. zm. - dalej Prawo budowlane), odmówił Szkole Wyższej im. B., Wydział Zamiejscowy w O., zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia wnioskowanego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że braki wskazane w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2012 r. zostały uzupełnione, jednak założona przez inwestora funkcja obiektu nie odpowiada przeznaczeniu budynku, ustalonemu w przepisach miejscowych tj. w miejscowym planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście III" w Opolu - uchwała nr LXII/641/10 z dnia 28 stycznia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Opolskiego nr 26, poz. 393), gdzie teren objęty inwestycją oznaczono na rysunku planu symbolem "1U", przeznaczonym na usługi, usługi turystyki i mieszkania towarzyszące. Organ uznał, że skoro wnioskowana funkcja obiektu podlegającego przebudowie odpowiada według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kategorii usługi oświaty, to dla tej lokalizacji nie jest ona przewidziana, a zatem planowana inwestycja jest sprzeczna z ustaleniami miejscowego zagospodarowania przestrzennego.
W odwołaniu od tej decyzji Szkoła Wyższa wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucono naruszenie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego oraz szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających zasady prowadzonego przez organ administracji postępowania (art. 8, 9, i 10 § 1, art. 6 i art. 7 K.p.a. w związku z art. 138 § 2, art. 107 § 1 i 3).
W uzasadnieniu odwołania argumentowano, że w razie stwierdzenia nieprawidłowości projektu budowlanego, w myśl art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, należało zastosować ust. 3 tego artykułu, a więc nałożyć na inwestora obowiązek usunięcia dostrzeżonego naruszenia w określonym terminie. Brak wydania w tym zakresie stosownego postanowienia wyłączył prawo organu do późniejszego wydania decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę. Prawidłowo poinformowany inwestor mógł m.in. dokonać niezbędnych zmian w przedłożonym projekcie budowlanym, a także mógł przykładowo żądać zawieszenia postępowania i dążyć do spowodowania zmiany planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu. Ponadto, w treści decyzji Prezydent Miasta Opola pominął okoliczności, które organ odwoławczy nakazał wziąć pod uwagę i rozpatrzyć przy ponownym wydawaniu decyzji natomiast oparł się na okoliczności, którą wykrył w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy. Takie działanie świadczy o braku wyjaśnienia sprawy i zaniechaniu przeprowadzenia całego postępowania zgodnie z zasadami obowiązującymi przy jego prowadzeniu.
Ponadto wskazano na wątpliwości związane z prawidłowym oznaczeniem adresata decyzji oraz konieczność rozważenia potrzeby zawieszenia postępowania i wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, doprowadzając go do zgodności z treścią rejestru gruntów, gdzie przewidziano przeznaczenie przedmiotowej działki na cele oświatowe. Należało również rozważyć, czy uwzględniając wskazany zapis w rejestrze gruntów, decyzja z tej tylko przyczyny nie powinna być pozytywna.
Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił kwestionowaną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Na wskazaną decyzję A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 514/12, uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na brak podstaw do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Jednocześnie Sąd nakazał Wojewodzie Opolskiemu dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokonanie ustaleń, co do sposobu użytkowania obiektu w oparciu o zgromadzony lub uzupełniony w postępowaniu odwoławczym materiał dowodowy.
Jeszcze przed rozstrzygnięciem przez Sąd skargi na decyzję kasacyjną Wojewody Opolskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., Prezydent Miasta Opola wydał w dniu [...] października 2012 r. decyzję, którą ponownie odmówił Szkole Wyższej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę, remont i adaptację przedmiotowego budynku na cele edukacyjne, uznając inwestycję za sprzeczną z planem. Uwzględniając odwołanie od tej decyzji, w związku z wyrokiem WSA w Opolu z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 514/12, Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. uchylił kwestionowaną decyzję i umorzył postępowanie Prezydenta Miasta Opola w części dotyczącej ponownego rozpatrywania sprawy przez ten organ, prowadzonego na skutek decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., wyeliminowanej z obrotu prawnego przez Sąd (decyzja z [...] kwietnia 2013 r. w aktach sądowych).
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu, Wojewoda Opolski prowadził dalsze postępowanie wyjaśniające, m.in. w sprawie toczącego się postępowania dotyczącego samowolnej zmiany przez Szkołę Wyższą sposobu użytkowania pomieszczeń biurowych na cele dydaktyczne. W związku z tym zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Po otrzymaniu ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] września 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku położonego przy ul. S. nr [...] w O., Wojewoda Opolski podjął zawieszone postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] maja 2012 r. i poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.
W dniu [...] listopada 2013 r. Wojewoda Opolski wydał decyzję nr [...], uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Szkole Wyższej im. B. Wydział Zamiejscowy w O., pozwolenia na budowę we wnioskowanym zakresie, oraz zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przedmiotową inwestycję.
Mając na uwadze art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie znajduje on pełne zastosowanie, ponieważ realizując nałożone postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zobowiązanie, inwestor przedłożył wszystkie dokumenty, do których złożenia wzywał go organ I instancji. Organ dokonał szczegółowego ich omówienia w wydanej decyzji. Z kolei, odnośnie do wymogu zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2012 r. obowiązywał plan z 28 stycznia 2010 r., który nie dopuszczał możliwości lokalizacji planowanej inwestycji na terenie oznaczonym symbolem "1U". Jednak w dniu 15 lipca 2013 r. został uchwalony nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego plac M. Kopernika - ulica Studzienna w Opolu (uchwała nr XLV/699/13 Rady Miasta Opola - opublikowana w Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2013 r., poz. 1769), obejmujący działkę nr [...] k.m. [...] w O., którego zapisy są obowiązujące przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Z obowiązującego planu wynikało, że ww. działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem "1U", którego podstawowe przeznaczenie - zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 planu - to usługi, usługi administracji, usługi oświaty i usługi nauki. Inwestor uzyskał [...] października 2011 r. od Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu pozwolenie, zmienione następnie w dniu [...] kwietnia 2012 r., na przebudowę, remont i adaptację przedmiotowego budynku z przeznaczeniem na cele edukacyjne (szkolnictwo wyższe), zatem planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego.
Odnosząc się do zgłoszonych w postępowaniu przez A. B. zarzutów dotyczących niespełnienia przez inwestycję warunków określonych w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, hałasu powstałego w wyniku wykonania planowanej inwestycji oraz zastosowania klimatyzatorów freonowych organ uznał je za niezasadne przytaczając argumentację na potwierdzenie zajętego stanowiska. W kwestii procesowej, związanej z argumentacją A. B. dotyczącą konieczności podjęcia kasacyjnego rozstrzygnięcia, organ stanął na stanowisku, że niezasadne jest domaganie się przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na uchwalenie nowego planu zagospodarowania przestrzennego, skoro inwestycja jest zgodna z tym planem, a organ odwoławczy ma obowiązek orzekać na podstawie obowiązującego stanu prawnego. Natomiast zarzuty dotyczące wprowadzania w błąd Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz ocena jego działania nie należały, zdaniem Wojewody Opolskiego, do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł A. B. (dalej jako skarżący). Zarzucił, że organ odwoławczy naruszył § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Podniósł, że postanowienie organu uzgadniającego nie wiąże organu administracji przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. W jego ocenie naruszenie przez organ odwoławczy bezwzględnie obowiązującego przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych było dostatecznym i koniecznym powodem żądania uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 33/14, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Sąd I instancji mając na uwadze treść art. 35 ust. 1, 3 i 4 Prawa budowlanego wskazał, że w toku przedmiotowego postępowania sprawdzeniu przez organ administracji podlegał projekt budowlany, przy czym zakres tego sprawdzenia obejmował zgodność inwestycji z obowiązującym planem miejscowym, kompletność projektu oraz wykonanie go przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Badanie przez organ projektu nie obejmowało oceny jego zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, ponieważ odpowiedzialność za prawidłowość tych elementów projektu architektoniczno-budowlanego spoczywa na projektancie. Zgodnie z art. 20 ust. 2 Prawa budowlanego, projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, zaś ust. 4 art. 20 Prawa budowlanego przewiduje, że projektant, a także sprawdzający, do projektu budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, biorąc tym samym za to odpowiedzialność. Takie właśnie oświadczenia zostały załączone do projektu budowlanego.
Sąd podzielił argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt II OSK 345/11), że właściwy organ administracji nie może ingerować w zawartość merytoryczną projektu budowlanego, a jego ocenie podlega jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem. Ocena organu jest bowiem ściśle limitowana przepisami Prawa budowlanego, dopuszczalne jest więc jedynie sprawdzenie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Na podstawie analizy akt sprawy Sąd I instancji stwierdził, że po złożeniu wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, organ pierwszej instancji kilkakrotnie zobowiązywał inwestora do uzupełnienia wniosku i projektu budowlanego o stosowne dokumenty. Stwierdzone przez organ braki zostały uzupełnione, gdyż inwestor dostarczył m.in. cztery nowe, odpowiednio oprawione egzemplarze projektu budowlanego; aktualne zaświadczenia projektantów i osób sprawdzających o przynależności do właściwych izb samorządu zawodowego; aktualną mapę zasadniczą, na której sporządzono projekt zagospodarowania terenu; pozwolenie Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych; zapewnienie dostawy energii cieplnej oraz warunki techniczne przyłączenia węzła cieplnego do sieci ciepłowniczej; zapewnienie dostawy wody, odbioru ścieków bytowych, opadowych i roztopowych; warunki przyłączenia do energetycznej sieci rozdzielczej dla obiektu; zgodę na odstępstwo od spełnienia wymagań warunków technicznych w zakresie poziomu podłogi pomieszczeń piwnicznych, oświetlenia światłem dziennym pomieszczeń i minimalnej wysokości w świetle pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi; postanowienie Prezydenta Miasta Opola o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej; a także trzy postanowienia Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu, którymi organ ten wyraził zgodę na proponowane w ekspertyzie technicznej: nachylenie podłoża jezdni dojazdu, szerokość i lokalizację dojazdu pożarowego, spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, tj. usytuowanie budynku szkoły w stosunku do obiektów sąsiadujących w sposób inny niż w § 271 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w odniesieniu do odległości od granicy z sąsiednią działką, tj. w sposób inny niż w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W ocenie Sądu złożone przez inwestora dokumenty czyniły zadość wezwaniu organu, uzupełniając wniosek we właściwym kierunku.
Sąd uznał za prawidłową ocenę Wojewody Opolskiego - wyrażoną po dołączeniu przez osobę reprezentującą inwestora także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i dokumentów wskazujących sposób reprezentowania Szkoły Wyższej - o przedłożeniu przez inwestora kompletnego wniosku wraz z załącznikami. Stwierdził, iż wniosek i dołączona do niego dokumentacja zawierała wszystkie niezbędne elementy, uzgodnienia, pozwolenia i opinie (art. 33 ust. 2 i art. 34 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego). Podkreślił, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie stwierdzono potrzeby uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Nie budził również zastrzeżeń Sądu zakres przeprowadzonej przez organy architektoniczno-budowlanej kontroli przedłożonej dokumentacji, ani ocena końcowa Wojewody Opolskiego, prowadząca do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W szczególności Sąd nie stwierdził, by organ odwoławczy dokonał wadliwej wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mając na uwadze zarzuty skarżącego odnośnie do niedochowania wymogów wynikających z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, Sąd stwierdził, że zgodnie z tą regulacją, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Sąd zaznaczył, że o ile w sprawie nie ma wątpliwości, że w przypadku planowanej inwestycji warunek ten nie zostanie zachowany, to jednak, wbrew stanowisku skarżącego, istnieje prawna możliwość dokonania odstępstw od wskazanej minimalnej odległości od nieruchomości sąsiedniej. Na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż określony w § 12 omawianego rozporządzenia wyraźnie wskazuje przepis § 2 ust. 2 pkt 2 tego aktu. Do tego przepisu, przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1.000 m², o których mowa w art. 5 ust. 7 pkt 1-4 i 6 Prawa budowlanego (m.in. podlegających ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że objęty pozwoleniem na budowę budynek przy ul. S. nr [...] w O. jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków, o powierzchni użytkowej przekraczającej 1.000 m². Nadesłany Sądowi materiał dokumentacyjny potwierdza, że Szkoła Wyższa uzyskała postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu z dnia [...] stycznia 2012 r., wyrażające zgodę na odstępstwo od obowiązujących odległości od granicy z działką sąsiednią, i w zastępstwie tego na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego zgodnie z propozycją podaną w aneksie do ekspertyzy technicznej, tj. przez zaprojektowanie w budynku szkoły pełnego systemu sygnalizacji pożaru, z monitoringiem do PSP. Sąd podkreślił, iż uprawniony organ badał projektowaną inwestycję pod kątem ochrony przeciwpożarowej i uznał, że spełnia ona wymagania bezpieczeństwa pożarowego, czego Sąd w zaskarżonym wyroku nie zakwestionował. Wspomniana ekspertyza została sporządzona przez odpowiednie osoby, czyli rzeczoznawcę budowlanego - D. B. oraz rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych - J. Z. Powyższe oznaczało, że spełnione zostały przesłanki, o jakich mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Sąd zwrócił uwagę, że dokonaną wykładnię wskazanych powyżej przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym podkreślono, że przebudowa obiektu i zmiana sposobu użytkowania jest możliwa w stosunku do budynków już istniejących, pobudowanych zgodnie z prawem, ale aktualnie już nie spełniających wymogów prawa budowlanego i przepisów wykonawczych, nawet jeżeli nie jest możliwe jego dostosowanie do aktualnych wymogów, chociażby dlatego, że § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych na to zezwala. W przepisie tym ustawodawca zezwolił na spełnienie wymagań, o których mowa w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w inny sposób aniżeli wskazany w tym rozporządzeniu, stosowanie do wskazań ekspertyz właściwych jednostek lub rzeczoznawców (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 112/10 i z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 101/11; dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zauważył, że wyrażonego stanowiska nie mogą natomiast zmienić przywołane w skardze orzeczenia, które w większości nie odnoszą się do istoty omawianego problemu. Sąd wskazał ponadto, że inwestor uzyskał pozwolenie Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, a więc z uwzględnieniem odstępstw od ogólnych zasad wynikających z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Sąd podkreślił, że organ odwoławczy badał również zgłoszone w toku postępowania zarzuty odnośnie hałasu powstałego w wyniku planowanej inwestycji i słusznie uznał, że poziom hałasu emitowany przez projektowane urządzenia nie przekracza dopuszczalnych standardów akustycznych, przewidzianych w cyt. wyżej rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W świetle danych zawartych w projekcie architektoniczno-budowlanym, zgodzić się także należy ze stanowiskiem Wojewody Opolskiego o braku podstaw do podważenia rozwiązania polegającego na zastosowaniu klimatyzatorów freonowych. Z projektu istotnie wynika, że użyty w nich czynnik chłodzący (R410A) nie powoduje zubożenia warstwy ozonowej, a poza tym został on dopuszczony do stosowania w urządzeniach chłodniczych.
Ponadto Sąd zgodził się z zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem organu odwoławczego, co do zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O ile w dniu podjęcia decyzji przez organ odwoławczy nie obowiązywał już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście III" w Opolu, przyjęty uchwałą Nr LXII/641/10 Rady Miasta Opola z dnia 28 stycznia 2010 r., a który to plan stał się powodem odmownego załatwienia wniosku przez organ pierwszej instancji, gdyż nie pozwalał na uznanie zgodności projektu budowlanego z jego postanowieniami, to w czasie orzekania przez Wojewodę Opolskiego obowiązywał nowy, uchwalony w dniu 15 lipca 2013 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego plac M. Kopernika - ulica Studzienna w Opolu (uchwała Rady Miasta Opola Nr XLV/699/13, opubl. w Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2013 r., poz. 1769), obejmujący działkę nr [...] k.m. [...] w O. W ocenie Sądu słusznie zatem wywodził Wojewoda Opolski, opierając się na wynikającej z art. 6 K.p.a. zasadzie legalizmu, że zobowiązany był do uwzględnienia zmiany stanu prawnego i wydania decyzji przy zastosowaniu postanowień nowego planu miejscowego. Zgodnie z tym planem, działka zainwestowania znajduje się na terenie oznaczonym symbolem "1U", którego przeznaczenie - stosownie do § 5 ust. 1 pkt 3 - to m.in. usługi nauki, przez które należy rozumieć uczelnie wyższe (§ 3 ust. 2 pkt 5 planu). W tych okolicznościach Sąd uznał, że nie mogło być wątpliwości, że projekt budowlany zakładający przebudowę, remont i adaptację przedmiotowego budynku na cele edukacyjne (szkolnictwo wyższe), jest zgodny z ustaleniami obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spełniona zatem została przesłanka, o jakiej mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze treść art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego Sąd uznał, że Wojewoda Opolski, słusznie przyjął, że brak jest podstaw do nieuwzględnienia wniosku inwestora. Sąd stwierdził, że załączony do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę projekt budowlany, po jego uzupełnieniu, jest kompletny, zawiera wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia oraz sprawdzenia, a nadto jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie doszło również do naruszenia przepisów techniczno- budowlanych. W takim przypadku za niezasadne należy uznać zgłoszone w toku postępowania żądanie wydania decyzji kasacyjnej z powodu zmiany planu miejscowego. Słusznie wskazywał organ odwoławczy na spoczywający na nim obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w czasie orzekania. Sąd uznał, że z obowiązków tych organ wywiązał się należycie. Zdaniem Sądu, Wojewoda Opolski nie posiada kompetencji do oceny działań Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zarzucanego przez stronę wprowadzania tego organu w błąd.
Sąd nie dopatrzył się, by w toku prowadzonego postępowania doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które powodowałoby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W szczególności w postępowaniu tym zapewniono stronom możliwość udziału, a z prawa tego skarżący regularnie korzystał. Poza tym zaskarżona decyzja została sporządzona w sposób prawidłowy, zgodny z wymogami Prawa budowlanego i z art. 107 K.p.a. Wojewoda Opolski odniósł się również do podnoszonych przez stronę zarzutów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli A. B. i M. B.
Skarżący postawili zarzut naruszenia prawa postępowania, a to art. 29 K.p.a. oraz prawa materialnego przez błędną wykładnię § 12 ust. 1 oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a w konsekwencji przyjęcie, iż inwestor może wybudować, w przebudowanym budynku, ścianę z oknami w ostrej granicy z działką skarżących.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie przez Naczelny Sad Administracyjny niniejszej skargi kasacyjnej, na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Ewentualnie w sytuacji braku podstaw do orzekania na podstawie ww. przepisu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowiu Administracyjnemu w Opolu. Ponadto w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego oraz zwrócono się o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołując się na art. 29 K.p.a. i art. 29 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym wskazano, że Szkoła Wyższa im. B. z siedzibą w W. posiada osobowość prawną jednak osobowości tej nie posiada Wydział Zamiejscowy Szkoły. W związku z tym nie może być ona stroną postępowania administracyjnego i nie może być wydana na rzecz tego oddziału decyzja administracyjna. Zgodnie z art. 85 Prawa o szkolnictwie wyższym wydział zamiejscowy powoływany jest w celu realizacji zadań dydaktycznych. Błędne potraktowanie podmiotu, jako strony postępowania administracyjnego rozciąga się także na postępowanie sądowoadministracyjne. Skarżący stwierdzili, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo dla B. G. udzielone w dniu [...] marca 2012 r. przez Kanclerza Szkoły Wyższej dotyczy reprezentowania Wyższej Szkoły im. B. z siedzibą w W. a nie jej Wydziału Zamiejscowego w O.
Dalej skarżący opisali dokładnie jak względem jego nieruchomości (działki o nr [...] i [...]) położona jest ściana budynku Szkoły Wyższej, w której powstaną otwory okienne i drzwiowe - zlokalizowane w ostrej granicy z jego działkami. Powierzchnia otworów okiennych i drzwiowych stanowi około 30% całkowitej powierzchni ściany. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego opinia rzeczoznawcy p.poż, zatwierdzona postanowieniem Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej oraz opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu nie podważa stwierdzenia, że naruszono bezwzględnie obowiązujący przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Zaprojektowanie ściany z oknami i drzwiami w dotychczasowej ścianie pozbawionej tych elementów wyklucza możliwość jakiegokolwiek zagospodarowania działki skarżących, co stanowi naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, przez ograniczenie prawa własności skarżących w zakresie prawa do zagospodarowania działki.
Opisując istniejące zagospodarowanie swoich działek (miejsca parkingowe graniczące z działką inwestora) mając na uwadze treść § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych skarżący wskazali, że wybudowanie ściany z oknami w ostrej granicy z działką skarżących spowoduje niezgodność istniejącego zagospodarowania nieruchomości skarżących z przepisami wspomnianego rozporządzenia i stanowić będzie naruszenie praw słusznie nabytych przez skarżących. Zarówno Wojewoda Opolski jaki i WSA w Opolu nie odnieśli się, poza kwestią wymogów przeciwpożarowych, do innych problemów podnoszonych przez skarżących w odwołaniu jak i skardze.
Kolejny raz skarżący podnieśli argument o niewiążącym charakterze postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej i pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu. Przytoczyli szereg wyroków sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, które ze względu na zawarte tam poglądy, ich zdaniem znajdują zastosowanie w sprawie. W oparciu o wskazane orzecznictwo stwierdzono, że jakakolwiek opinia rzeczoznawcy przeciwpożarowego nawet zatwierdzona przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej jest bez znaczenia a nadto jest ona nieuprawniona.
Skarżący stwierdzili, że Sąd I instancji niewłaściwie interpretuje § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia uznając, iż przeprowadzone ekspertyzy niejako automatycznie upoważniają organ do odstąpienia od warunków technicznych, określonych w tym rozporządzeniu. Na podstawie analizy art. 9 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego uznali, że § 2 ust. 2 rozporządzenia należy rozumieć wyłącznie w kategorii uzasadnienia dla wniosku, wskazanego w art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego. Ustawa nie zawiera delegacji dla ministra ustanawiającego przepisy techniczno-budowlane do scedowania uprawnienia wynikającego z art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego na jakikolwiek organ administracji budowlanej. Interpretacja § 2 ust. 2 rozporządzenia przyjęta przez WSA w Opolu prowadziłaby do sytuacji, że każdy przepis warunków techniczno - budowlanych może być zmieniony przez organ budowlany I stopnia, po uzyskaniu stosownych opinii, co w ocenie skarżących, czyniłoby zapis art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego przepisem martwym. Opinia z art. 9 ust. 3 pkt 4 i 5 stanowią jedynie uzasadnienie wniosku o odstępstwo od warunków technicznych, kierowanego do właściwego ministra.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez A. B. i M. B. zasługuje na uwzględnienie.
Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia § 12 ust. 1 oraz § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422).
Z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
W przedmiotowej sprawie zatwierdzony przez organ administracji projekt budowlany przewiduje budowę ściany z otworami okiennymi częściowo w odległości od granicy z działką sąsiednią mniejszej niż 4 m. Z akt sprawy nie wynika, by inwestor uzyskał odstępstwa od warunków technicznych na podstawie art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) jak również nie wynika, by spełnione zostały przesłanki odstąpienia od wymogów zawartych w § 12 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które określone zostały w § 12 ust. 2 tego aktu prawnego.
Odstępstwa uzyskane na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na które powołują się organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny dotyczą wyłącznie odstępstw od wymogów związanych z ochroną przeciwpożarową, sanitarną oraz ochroną zabytków. Odstępstwa od pozostałych wymogów wynikających z rozporządzenia mogą być uzyskane tylko na podstawie art. 9 ustawy Prawo budowlane albo na podstawie art. 12 ust. 2 rozporządzenia. Za taką wykładnią § 2 ust. 2 pkt 2 przemawia fakt, że wymienione zostały w nim oraz w powiązanym z tym przepisem ustępem 4 organy administracji zajmujące się jedynie pewnymi szczególnymi elementami procesu budowlanego, to jest ochroną pożarową, sanitarną oraz ochroną zabytków nie zaś całokształtem zagadnień związanych z zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę.
Podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mógł natomiast być zarzut naruszenia art. 29 K.p.a. Wydział Zamiejscowy w O. Szkoła Wyższa im. B. rzeczywiście nie posiada osobowości prawnej niemniej jednak z akt sprawy wynika, że działania podejmowane przez Wydział Zamiejscowy miały pełną akceptację władz tej uczelni. Wszczęcie postępowania na wniosek Wydziału Zamiejscowego i wydanie pozwolenia na budowę, w którym jako inwestor wskazany został Wydział Zamiejscowy Szkoły Wyższej nie jest uchybieniem na tyle istotnym, by mogło być samo w sobie podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego tego pozwolenia.
Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 188 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło