I GZ 35/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1724/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1724/16 odrzucił skargę A. Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze skarżąca spółka zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka nie wniosła sprzeciwu od tego postanowienia, więc stało się ono prawomocne. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 października 2016 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 68.214 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 26 października 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął zatem w dniu 2 listopada 2016 r. Następnie w dniu 3 listopada 2016 r. (data nadania) skarżąca spółka złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy powołując się na zmianę istotnych okoliczności związanych z jej aktualną sytuacją finansową. Sąd I instancji odrzucając skargę wskazał, że po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wynikającego z zarządzenia przewodniczącego, powstaje zatem obowiązek odrzucenia skargi przez sąd. Jedyną czynnością procesową mogącą wyeliminować ten skutek jest złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. W rozpoznawanej sprawie kolejny wniosek o prawo pomocy Spółka nadała w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu [...] listopada 2016 r., natomiast ostatnim dniem na uiszczenie wpisu sądowego był [...] listopada 2016 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 16 grudnia 2016 r., zarzucając Sądowi I instancji 1) wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji gdy skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, m.in. w części obejmującej zwolnienie od opłat sądowych – a zatem również opłaty od skargi oraz 2) naruszenie art. 45 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z bezpodstawne naruszenie skarżącej dostępu do drogi sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Do kosztów sądowych należą m.in. opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1724/16 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na prawomocność tego postanowienia, skarżąca zarządzeniem z dnia 17 października 2016 r. została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 26 października 2016 r., a więc termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 2 listopada 2016 r. Skarżący nie uiścił w terminie wpisu od skargi natomiast w dniu 3 listopada 2016 r. strona skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Należy podzielić twierdzenia Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący w dniu 3 listopada 2016 r. wniósł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został bowiem złożony po upływie terminu (zakreślonego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.) przewidzianego do uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi. Tym samym czynność ta, jako dokonana po terminie, nie mogła odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nabiera skutków prawnych po upływie terminu siedmiu dni od doręczenia wezwania stronie, i jeśli w tym terminie strona nie uczyniła zadość wezwaniu, to uaktualnia się przesłanka w postaci odrzucenia przedmiotowej skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Upływ terminu siedmiodniowego wpływa jednocześnie na brak związania sądu wnioskiem w zakresie prawa pomocy, złożonym po tym terminie. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie terminu nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania opłat, do których została wezwana strona na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienia NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 81/12, z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt I FZ 181/11 oraz z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt II GZ 1210/16). Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 45 i 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez ograniczenie stronie prawa do sądu. Prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i nie może być realizowane w każdym czasie - w zależności od woli strony, bez zachowania określonych prawem terminów. Może być ono przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Wprowadzenie w procedurze sądowoadministracyjnej terminów na dokonanie określonych czynności procesowych oraz konsekwencji ich uchybienia nie może być traktowane, jako niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu naruszające istotę tego prawa. Wręcz przeciwnie, taki zabieg legislacyjny ma na celu usprawnienie procedowania i tym samym realizację zasady dostępu do drogi sądowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia