II SA/Gd 165/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2015 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A w G. kwotę 697 zł (sześćset dziwięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2015 r., Nr [...], którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13 maja 2014 r., ustalającej warunki zabudowy dla działek o nr [..]-[..], przy ul. S. 1 w G., dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją handlową o powierzchni sprzedaży 1700 m2, garażem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną i obsługą komunikacyjną (likwidacja istniejącego zainwestowania). Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 13 maja 2014 r. na wniosek A., Prezydent Miasta ustalił warunki zabudowy dla działek o nr [...]-[...], przy ul. S. w G., na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją handlową o powierzchni sprzedaży 1700 m2, garażem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną i obsługą komunikacyjną. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa, wskazując, jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czyli, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wspólnota wniosła o uchylenie decyzji ustalającej warunki zabudowy oraz o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r. Prezydent Miasta wznowił postępowanie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej i przeprowadził podstępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Decyzją z dnia 29 września 2015 r. Prezydent Miasta, w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13 maja 2014 r. ustalającej warunki zabudowy dla opisanej wyżej inwestycji. Organ uznał bowiem, że wnioskodawca nie posiada legitymacji procesowej do występowania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Z uzasadnienia decyzji wynika, że krąg stron w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy organ zweryfikował na podstawie art. 28 k.p.a. Wnioskodawca winien był zatem wskazać przepis prawa, z którego wynikałoby, że lokalizacja planowanej zabudowy na działce położonej w sąsiedztwie inwestycji uniemożliwi prawidłowe korzystanie lub zagospodarowanie, to znaczy, że naruszy prawem chroniony interes Wspólnoty Mieszkaniowej. Wspólnota natomiast nie wskazała takiej podstawy prawnej, ograniczając się wyłącznie do wymienienia domniemanych uciążliwości, takich jak zacienienie, zwiększenie intensywności ruchu oraz hałas, co zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane jest przedmiotem badania na etapie postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Organ wyjaśnił, że w toku postepowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy strony postępowania ustalono biorąc pod uwagę zasięg oddziaływania planowanej inwestycji, biorąc pod uwagę czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki ustalenia warunków zabudowy dla planowanego budynku wielorodzinnego wraz z infrastrukturą. Uwzględniono przy tym, że funkcja mieszkalno – usługowa nie należy do inwestycji, których uciążliwość wykracza poza granice własne działki. Uznano, że przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie na działki bezpośrednio sąsiadujące, graniczące z wnioskowaną nieruchomością, tj. działki nr [...], [...] stanowiące własność prywatną (ul. S. 5), działka nr [...] w użytkowaniu wieczystym B., działka nr [...] w użytkowaniu wieczystym C., działka nr [...] własność A., a także na działki nr [...]-[...], przez które przebiegają drogi publiczne (własność Gminy), na których realizowana będzie infrastruktura techniczna i komunikacyjna. W odwołaniu od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez błędną wykładnię, tj. wskazanie, że przepis ten dotyczy jedynie ochrony interesu prawnego ustalanego na podstawie przepisów prawa materialnego w/w ustawy, gdyż tylko one mogą uzależniać możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy, a którymi nie są przepisy dotyczące immisji lub utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości, całkowicie pomijając okoliczności, w których ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wiążą się z unormowaniami z dziedziny prawa cywilnego, w tym także art. 144 k.c., co spowodowało nieprawidłowe ustalenie zgodnie z art. 28 k.p.a. stron postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach, a w konsekwencji wydanie decyzji o nieprawidłowej treści. Rozpatrując odwołanie decyzją z dnia 28 stycznia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Kolegium stwierdziło, że nieruchomości odwołującej się Wspólnoty nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji. Ponadto linia zabudowy dla planowanej inwestycji została ustalona od strony ul. B., a nie od strony ul. N. oddzielającej teren inwestycji od nieruchomości Wspólnoty. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji stwierdzając, że w sprawie, w której przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przymiot strony przysługuje osobom uprawnionym w stosunku do nieruchomości, na której ma być ona lokalizowana oraz na które będzie ona oddziaływać, co wynika z art. 52 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Właściciel nieruchomości położonej w sąsiedztwie nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, może mieć interes prawny w sprawie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, jednakże nie oznacza to, że taki przymiot posiada każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie i w każdych okolicznościach faktycznych. Decydujące znaczenie w tym przypadku ma wnioskowanie wynikające z rodzaju i zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji z jednej strony oraz położenia nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony. Granice obszaru oddziaływania wyznacza oddziaływanie faktyczne, w szczególności przewidywana emisja zanieczyszczeń, nadmierny hałas, czy nawet utrudnianie nasłonecznienia. W pojęciu oddziaływania mieści się zatem rzeczywisty wpływ, zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, niekoniecznie graniczących z obszarem wyznaczonym pod inwestycję, jak i na wartości prawnie chronione. Podkreślono przy tym, że przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Kolegium wskazało, że krąg podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy nie musi się pokrywać zawsze z kręgiem podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. W każdym z tych postępowań należy oddzielnie badać interes prawny w oparciu o odpowiednie przepisy. Kolegium w odniesieniu do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdziło, że inwestor określił, że obszar oddziaływania planowanej inwestycji będzie ograniczał się do działek objętych wnioskiem oraz działek (ich części) położonych po północno-wschodniej, północnej i północno-zachodniej stronie planowanej inwestycji, jednakże w sposób nie naruszający przepisów budowlanych dotyczących nasłonecznienia i przesłaniania obiektów. Wszystkie normy dotyczące czasu nasłonecznienia obiektów sąsiadujących oraz ich przesłaniania będą bezwzględnie spełnione. Inwestycja nie będzie powodowała nadmiernej emisji hałasu, promieniowania, wibracji, zanieczyszczenia środowiska itp. Wody opadowe zagospodarowane zostaną w ramach działek objętych wnioskiem i odprowadzone do sieci kanalizacji deszczowej. Ponadto wskazano, że nieruchomości odwołującej się Wspólnoty zabudowane są w identyczny sposób jak planowana inwestycja, czyli jest to zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna z usługami handlu. Taki sposób użytkowania też generuje różnego rodzaju uciążliwości, jednakże uciążliwości te ograniczają się do tych nieruchomości. Wśród warunków nałożonych na inwestora przez organ I instancji w decyzji ustalającej warunki zabudowy znajduje się także pkt 7 – "Wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich". Wniosek strony odwołującej się, jak i same odwołanie, wskazując na ewentualne, mogące występować w przyszłości, uciążliwości dla terenów będących w użytkowaniu Wspólnoty, nie określa żadnych konkretnych przepisów prawa oraz dowodów wskazujących na przekroczenie norm prawnych regulujących uciążliwości takie jak hałas, zacienienie, wzmożony ruch drogowy na nieruchomości Wspólnoty pozostając jedynie przy art. 144 kodeksu cywilnego. Wspólnota nie wykazała takich działań (uciążliwości), które na etapie ustalania warunków zabudowy przekraczają normy i przeciętną miarę. Kolegium podkreśliło, że decyzja ustalająca warunki zabudowy przesądza wyłącznie o dopuszczalnej funkcji i o współczynnikach zabudowy. Nie przesądza natomiast o charakterze i wielkości ewentualnych uciążliwości generowanych przez planowaną inwestycję oraz o tym, czy te uciążliwości określonej funkcji zabudowy wystąpią poza terenem inwestycji. Konkretyzacja ochrony interesów osób trzecich ma miejsce na kolejnym etapie postępowaniu, jakim jest pozwolenie na budowę. Dopiero na tym etapie ustalane są takie elementy projektu budowlanego skierowane do realizacji, jak m.in., wysokość budynku, jego bryła, miejsce usytuowania na nieruchomości. Dopiero zatem od decyzji o pozwoleniu na budowę zależeć będzie czy planowana inwestycja będzie generowała uciążliwości przekraczające normy prawne dla innych, niż teren inwestycji, nieruchomości w tym dla nieruchomości Wspólnoty. Dlatego też dla rzeczywistej realizacji ochrony praw osób trzecich, definicja strony postępowania w przepisach prawa budowlanego jest ściśle określona i obejmuje także właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Ponadto ustawa Prawo budowlane określa definicję " obszaru oddziaływania obiektu". Jest nim wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Przepisem odrębnym nie są przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolegium wskazało, że przy ocenie istnienia interesu prawnego osoby trzeciej trzeba brać pod uwagę możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie z uwagi na cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania wokół niego terenu, jak też obszaru poza terenem inwestycji, w związku z czym stwierdzenie tej możliwości jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego i podstawą uznania za stronę. W niniejszej sprawie strona odwołująca się nie wykazała takiej możliwości, a tym samym nie można było uznać jej za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła: 1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. 2015 poz. 199), dalej zwanej u.p.z.p., poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia interes prawny i przyjęcie, że ochrona praw właściciela nieruchomości wynikająca z treści art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz.U. 2014 poz. 121) - dalej KC nie wymaga udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy właściciela nieruchomości, w stosunku, do której ustalenie warunków zabudowy wbrew interesowi sąsiada spowoduje zakłócenie korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę. Powyższe w konsekwencji spowodowało wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla działek [...]-[...] przy ul. S.1 w G. z naruszeniem interesu prawnego skarżącego, b. art. 28 k.p.a. polegające na błędnej wykładni pojęcia interes prawny i w konsekwencji odmowie przyznania skarżącemu charakteru strony w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji, co doprowadziło do nieprawidłowej odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13.05.2014 r. c. art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na odmowie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2015 r. pomimo ustalenia, że skarżący, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu przez co został pozbawiony możliwości ochrony swych praw, zatem istniała przesłanka do wznowienia przedmiotowego postępowania i uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej. 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy w szczególności wpływu zakreślonych w treści decyzji o ustaleniu warunków zabudowy warunków, jakie musi spełniać projekt planowanej inwestycji na działkach [...]-[...] przy ul. S. 1 w G. na naruszenie praw skarżącego. Z uwagi na powyższe skarżąca Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2015 r. w całości oraz o zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji o uchyleniu ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13 maja 2014 r., ustalającej warunki zabudowy. Skarżąca wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Z uzasadnienia skargi wynika, że według skarżącej jednoznacznie wskazała, że realizacja inwestycji w zgodzie z treścią ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13 maja 2014 r. w sposób istotny naruszy jego uprawnienia do korzystania z nieruchomości bez zakłóceń ponad przeciętną miarę (art. 144 KC). W niniejszej sprawie wbrew obowiązkom wynikającym z przepisów art. 7 w zw. z art. 75 i art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. organ nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej oraz nie wykonał czynności pozwalających na odpowiednie wyjaśnienie okoliczności sprawy umożliwiające wydanie prawidłowej decyzji w sprawie. Organ pomimo zgłaszanych przez skarżącego zastrzeżeń, co do wskazywanego przez inwestora obszaru oddziaływania planowanej inwestycji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego czy wskazywany przez inwestora obszar oddziaływania jest prawdziwy. Skarżący podkreśla, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązkiem organu jest ustalenie prawdziwego stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości pojawiających się w trakcie rozpoznawania sprawy. W niniejszej sprawie organ zaniechał wyjaśnienia okoliczności sprawy, swoje rozważania opierając na stwierdzeniu, że skarżący nie udowodnił, iż posiada interes prawny we wzięciu udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla spornej nieruchomości. W treści swojego odwołania skarżąca jednoznacznie wskazała, iż na podstawie art. 144 KC właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż skarżąca ma prawo do tego, by przy wydawaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji znajdującej się w niedalekim sąsiedztwie jej nieruchomości zastosowanie znalazły przepisy art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. gwarantujące ochronę przysługującego skarżącemu prawa własności. Skoro zgodnie z treścią przepisów u.p.z.p. organ wydający decyzję winien badać, czy treść decyzji nie narusza interesu prawnego innych osób lub jednostek organizacyjnych, całkowicie nieuzasadnionym jest odmowa przyznania statusu uczestnika postępowania podmiotowi, który wprost wskazuje, iż przedmiotowa decyzja godzi w jego interesy. Działanie organu w sposób jednoznaczny narusza treść przepisów u.p.z.p. brak udziału skarżącego w postępowaniu o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji pozbawiło ją realnego działania w celu ochrony interesu prawnego. W zakresie naruszenia art. 28 k.p.a. skarżąca wskazała, że organ dokonał całkowicie błędnej wykładni pojęcia "interes prawny" uznając, iż skarżąca, jako właścicielka nieruchomości, która nie graniczy bezpośrednio z planowaną inwestycją, nie posiada uprawnienia do wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze strony. Jednocześnie organ błędnie ograniczył krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy umożliwiając wzięcie udziału w postępowaniu jedynie podmiotom legitymującym się uprawnieniami dotyczącymi nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z ternem inwestycji. Organ całkowicie pominął fakt, iż skarżąca, jako właścicielka działki zlokalizowanej w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji ma prawo do tego, by inwestor (względnie właściciel spornej nieruchomości) wykonywał przysługujące mu uprawnienia wynikające z prawa własności z poszanowaniem interesu skarżącej. Należy podkreślić, iż planowana inwestycja ma duże rozmiary, zatem jej oddziaływanie będzie odczuwalne tylko w bezpośrednim sąsiedztwie, lecz na wiele większym obszarze. Skarżąca przytoczyła na potwierdzenie swojego stanowisko poglądy orzecznictwa dopuszczające udział w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy również właścicieli nieruchomości nieznajdujących się w najbliższym sąsiedztwie terenu inwestycji. Stanowisko powyższe akcentuje jedną z naczelnych zasad związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, jaką jest konieczność ochrony interesów osób trzecich, o jakiej mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym już na etapie planowania inwestycji. W orzecznictwie wyjaśniono, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy krąg stron powinien być określany możliwie szeroko, z uwzględnieniem zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Przy braku ustawowej, na gruncie u.p.z.p., definicji "obszaru, na który inwestycja będzie oddziaływać" oraz w kontekście normy prawnej z art. 28 k.p.a. pojęcie to może być rozumiane jedynie, jako obszar, w ramach, którego prawa rzeczowe lub obligacyjne do nieruchomości przysługujące osobom trzecim mogą być realnie ograniczone (naruszone) wskutek realizacji zamierzenia inwestycyjnego w oparciu o procedowaną decyzję ustalającą warunki zabudowy. Oczywiście ocena ta musi być przedmiotem szczegółowej weryfikacji organu administracji i nie może opierać się wyłącznie na dokumentacji złożonej przez ubiegającego się o wydanie decyzji. W niniejszej sprawie organ nie podjął wystarczających działań, które pozwoliłyby prawidłowo ustalić krąg podmiotów uprawnionych do wzięcia udziału w postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy, zatem nie mógł podjąć prawidłowej decyzji w przedmiocie wznowienia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 13 maja 2014 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca wskazała, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z przepisu art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości poprzez określenie sposobu jej zagospodarowania. Ustalenie to będzie bowiem miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela na sąsiedniej nieruchomości. Ochronę taką właścicielowi nieruchomości sąsiedniej zapewniają także przepisy art. 54 pkt 2 lit. d w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. Skarżąca została bezprawnie pozbawiona udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, co zaakceptowały organy orzekające w niniejszej sprawie naruszając interes prawny Wspólnoty Mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania A. na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. przedłożyła załącznik do protokołu rozprawy, w którym przedstawiła swoje stanowisko względem zarzutów skargi wnosząc o jej oddalenie i popierając stanowisko wyrażone przez Kolegium w zaskarżonej decyzji. Zwrócono uwagę, że ochrona interesów osób trzecich konkretyzuje się dopiero na etapie ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę, a decyzja ustalając a warunki określa wyłącznie ramy pożądanej ochrony. Wskazano poza tym, że linia zabudowy została wyznaczona w decyzji od strony ul. B., a nie od ul. N., przy której zlokalizowany jest budynek skarżącej oraz, że planowana zabudowa ma tożsamą z zabudową Wspólnoty funkcję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy i z tego powodu nie mogą się ostać. Kontroli legalności w niniejszym postępowaniu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2015 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 13 maja 2014 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkaniowego wielorodzinnego z funkcją handlową i z towarzyszącą infrastrukturą na działkach o nr [...]-[..], zlokalizowanych w G. przy ul. S. 1. Zaskarżone decyzje wydano na skutek rozpoznania wniosku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznie wskazaną decyzją ustalającą warunki zabudowy z tego powodu, że skarżąca bez własnej winy nie brała w nim udziału. Organy rozpoznające wniosek o wznowienie postępowania uznały, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym umożliwiającym jej kwestionowanie decyzji ustalającej warunki zabudowy, albowiem planowana inwestycja nie wpływa na sferę jej uprawnień, a przynajmniej skarżąca nie wskazała przepisów prawa materialnego, które ten wpływ kształtowałyby. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestionowane decyzje wydane zostały w toku postępowania nadzwyczajnego, którego celem jest umożliwienie podmiotom materialnie uprawnionym poddanie weryfikacji decyzji ostatecznie rozstrzygającej o uprawnieniach i obowiązkach. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji był przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Decyzję tego rodzaju organ uprawniony jest podjąć, gdy dojdzie do wniosku, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania. Wówczas nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, nie może bowiem nawet w przypadku, gdy stwierdzi innego rodzaju wadliwość decyzji, uchylić decyzji w tym trybie. Organy odmówiły uchylenia decyzji ustalającej warunki zabudowy uznając, że nie zachodzi przesłanka pozbawienia strony skarżącej udziału w postępowaniu, gdyż brak jest po jej stronie interesu prawnego, który udział ten uzasadniałby. W związku z tym, że postępowanie w sprawie wznowienia miało dotyczyć decyzji o warunkach zabudowy zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zagadnienie istnienia legitymacji do wznowienia postępowania i żądania merytorycznej weryfikacji decyzji ustalającej warunki zabudowy po stronie skarżącej Wspólnoty. Zagadnienie dotyczące tego, kto jest stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy wywoływało wątpliwości w orzecznictwie i w związku z tym doszło do podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, w której wyjaśniono, że stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek (uchwała z 25 września 1995 r. w sprawie o sygn. akt VI SA 13/95, opublikowana w ONSA nr 4 z 1995 r., poz. 154). W uzasadnieniu tej uchwały NSA m.in. stwierdził, że "(...) z istoty decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że określa ona w sposób wiążący m.in. dopuszczalny na danym terenie rodzaj inwestycji, a więc także inwestycji uciążliwej, obniżającej wartość nieruchomości, nie mówiąc o szerszym oddziaływaniu na degradację nieruchomości i środowiska. Wiążący charakter tej decyzji jest oczywisty, o czym stanowi nie tylko art. 47 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, lecz między innymi art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...), nakazujący organowi nadzoru budowlanego badanie zgodności projektu zagospodarowania działki z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy. Jeśli tak, to decyzja o warunkach zabudowy niewątpliwie wkracza w sferę praw i obowiązków właściciela nieruchomości, a w każdym razie może wykraczać w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie przeczy temu art. 46 ust. 2 ustawy, stwierdzający, że decyzja o warunkach zabudowy «nie narusza prawa własności». Istotnie bowiem, decyzja taka nie narusza prawa własności, lecz może wpłynąć na sposób wykonywania własności przez zlokalizowanie na nieruchomości konkretnej inwestycji. Rozróżnienia zatem wymaga pojęcie prawa własności w znaczeniu jego przeniesienia, zbycia, zmiany itp. oraz pojęcie wykonywania prawa własności (a więc sposobu użytkowania), w tę ostatnią zaś sferę wkracza bez wątpienia decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. (...) Zawodne jednak byłoby poszukiwanie odpowiedzi wyłącznie twierdzącej, bez żadnych wyjątków. Należy bowiem przypomnieć, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie zawsze, wbrew swej nazwie, będzie określała zabudowę. Może się bowiem ograniczyć do zmiany zagospodarowania terenu bez jego zabudowy (art. 39 ustawy). W art. 39 ustawy chodzi również o zmianę sposobu wykorzystania nieruchomości, która nosi pewne cechy trwałości, lecz bez realizacji obiektów budowlanych. W tego rodzaju stanach faktycznych zmiana zagospodarowania terenu może nie wpływać na sferę interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości, a wówczas brak byłoby po jego stronie przesłanek przewidzianych w art. 28 k.p.a. Również nie każda budowa (np. budowa obiektów małej architektury) będzie rodziła uprawnienie uczestniczenia w postępowaniu właściciela sąsiedniej nieruchomości. Tym samym, po przesądzeniu zasady dopuszczalności udziału właściciela sąsiedniej nieruchomości w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, w konkretnych okolicznościach sprawy rozumianej ad casum kryterium oceny będzie wykazanie przesłanek z art. 28 k.p.a. Wydaje się więc, że nie jest możliwe nawet przykładowe wyliczenie kategorii spraw, w których właściciel sąsiedniej nieruchomości zawsze będzie uczestniczył w sprawie. Być może, do kategorii takich spraw należałoby zaliczyć inwestycje o szczególnej uciążliwości lub które wpływają na uciążliwość w środowisku naturalnym. Jednakże i wówczas nie sposób wykluczyć, że owo oddziaływanie nie będzie wykraczać poza nieruchomość, na której wznoszony jest obiekt, a wtedy trudno byłoby poszukiwać uzasadnienia lub przesłanek z art. 28 k.p.a. po stronie właściciela sąsiedniej nieruchomości. Oznacza to, że przymiot strony i wystąpienie przesłanek z art. 28 k.p.a. właściciel sąsiedniej nieruchomości może wykazywać w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach sprawy, z wszystkimi tego konsekwencjami." Ten kierunek wykładni utrzymany został również w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 28 maja 2001 r., sygn. akt OPS 1/01, ONSA 2001, nr 4, poz. 146. Sformułowany pod rządami uchylonej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym kierunek wykładni zachowuje swoją aktualność również obecnie, gdy obowiązuje u.p.z.p. Z powyższego wynika, że uznanie za stronę postępowania w sprawie dotyczącej decyzji o warunkach zabudowy właściciela nieruchomości sąsiedniej nie sprowadza się do prostego sprawdzenia sąsiedztwa. Konieczna jest także ocena ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na sferę praw właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości sąsiedniej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że krąg stron postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy co do zasady jest wyznaczany na podstawie ogólnej reguły ustanowionej w art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Reguła ta bazuje na przesłance interesu prawnego pojmowanego jako konkretny, indywidualny, aktualny, realny związek sytuacji prawnej danego podmiotu z treścią regulacji materialnoprawnej lub procesowej podlegającej konkretyzacji w danej sprawie administracyjnej. W przypadku sprawy o ustalenie warunków zabudowy krąg stron (podmiotów posiadających interes prawny) musi być ustalany z uwzględnieniem jej charakteru, który jest ściśle związany z określonym obszarem odziaływania projektowanej inwestycji. Określając krąg podmiotów posiadających status strony w wymienionym postępowaniu nie można pominąć art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 778), zwanej dalej u.p.z.p., z którego wynika, że każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., II OSK 1261/13, LEX nr 1664409). Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, według którego stronami postępowania w sprawach warunków zabudowy mogą być, niezależnie od inwestora, właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji oraz właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, których sytuacja prawna (zespół praw i obowiązków) może zostać dotknięta przez planowaną inwestycję lub jej skutki. O istnieniu interesu prawnego tych ostatnich podmiotów przesądza zatem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2014 r., II OSK 1809/12; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., II OSK 135/11; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2105/10; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., IV SA 594/99, LEX nr 54166 oraz wyrok NSA z dnia 8 września 2004 r., OSK 394/04, LEX nr 160631). O istnieniu interesu prawnego danego podmiotu w sprawie o ustalenie warunków zabudowy decydują zatem z jednej strony (w sferze faktycznej) charakter, cechy i skutki planowanej inwestycji (w tym rodzaj, stopień i zakres możliwych uciążliwości) dla całego obszaru potencjalnego jej odziaływania, z drugiej zaś strony (w sferze normatywnej) - treść przepisów prawa materialnego, które ze względu na zasadnicze parametry planowanej inwestycji i terytorialny zasięg jej oddziaływania mogą i powinny mieć zastosowanie w sprawie. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego określający treść prawa własności, który może być źródłem interesu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Zgodnie z tym przepisem, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Z pola widzenia nie można również stracić przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), zwanego dalej rozporządzeniem, określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Z rozporządzenia wynikają bowiem uwarunkowania, w jakich realizacja planowej inwestycji będzie możliwa, również w aspekcie jej oddziaływania na tereny sąsiednie. Przyjmuje się, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z tego przepisu do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości poprzez określenie sposobu jej zagospodarowania. Ustalenie to będzie bowiem miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela nieruchomości sąsiedniej, ale zarówno w wąskim, jak i szerokim rozumieniu tego terminu. Oddziaływanie bowiem może zamykać się w granicach działki zainwestowanej, ale może również obejmować bezpośrednie, jak i niebezpośrednie sąsiedztwo. Przepis art. 28 k.p.a. sprzeciwia się eliminowaniu uprawnień właściciela działki nie sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji. Zaakcentować przy tym należy, że orzecznictwo wskazuje na konieczność szerokiego rozumienia terminu działki sąsiedniej, a więc rozszerzenia katalogu stron tego postępowania, stwierdzając m.in. że uprawnienie do bycia stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy nie jest sztywno i bezwzględnie zastrzeżone wyłącznie dla właścicieli (użytkowników wieczystych) działek graniczących z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1732/07, LEX nr 515123). Zwrócić przy tym również należy uwagę, że ochronę taką właścicielowi nieruchomości sąsiedniej zapewniają przepisy art. 54 pkt 2 lit. d w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., co jednocześnie nie oznacza, że organy ustalające warunki zabudowy i udzielające ochrony właścicielom nieruchomości sąsiednich wkraczają w kompetencję organów architektoniczno – budowlanych rozstrzygających o pozwoleniu na budowę. Weryfikując w świetle powyższego interes prawny skarżącej Wspólnoty w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy na działkach nr [...]-[...], przy ul. S. 1 w G., zlokalizowanych w sąsiedztwie nieruchomości należących do Wspólnoty, organ winien był uwzględnić charakter planowanej inwestycji, jej rozmiary, wysokość mającej powstać zabudowy, stopień powiązań nowej infrastruktury, w tym komunikacyjnej, z infrastrukturą już istniejącą. Wskazać należy, że działka, na której zlokalizowane są budynki wielomieszkaniowe Wspólnoty znajduje się w prawidłowo wyznaczonym obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a okoliczność, że planowana linia zabudowy usytuowana będzie od strony ul. B., a nie od strony ul. N. nie likwiduje ewentualnego wpływu, jaki planowana zabudowa może wywrzeć na istniejącą zabudowę Wspólnoty. Organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie objęły rozważaniami i analizą powyższych kwestii przedwcześnie rozstrzygając o braku interesu prawnego Wspólnoty w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Z zasady praworządności sformułowanej w art. 7 k.p.a. wynikają dla organów administracji publicznej obowiązki. Po pierwsze, określenie z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego, organ winien ocenić, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Drugim obowiązkiem organu jest przeprowadzenie z urzędu dowodów. Z art. 7 i 77 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Podnosi to NSA w wyroku z 26 października 1984 r., II SA 1205/84 (ONSA 1984, Nr 2, poz. 98), stwierdzając, że z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Jednakże na gruncie przepisów k.p.a. nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. W niniejszej sprawie natomiast organy orzekające na tym poprzestały obarczając stronę skarżącą skutkami swojej bierności i braku rozważenia uwarunkowań planowanej inwestycji, w tym jej parametrów. W kontekście obligatoryjnej ochrony interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy brak rozważenia wpływu planowanej zabudowy na budynek wielorodzinny Wspólnoty o zróżnicowanej bryle, usytuowany po przeciwnej, w stosunku do zainwestowanej działki, stronie ul. B., o wysokości maksymalnej około 45 m należy uznać za uchybienie, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu sporządzona w sprawie ustalenia warunków zabudowy prowadzi do wniosku, że wzajemne oddziaływanie budynku "[...]" i planowanej zabudowy o wysokości maksymalnie do 31 m, nie jest wykluczone. Charakter tego oddziaływania i jego rozmiar będzie podlegał szczegółowym ustaleniom na kolejnym etapie procesu inwestycyjnego, to znaczy w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego, który skonkretyzuje rozwiązania budowlane i techniczne, i udzielenie pozwolenia na budowę. Nie wyklucza to jednak uzasadnionego interesem prawnym udziału Wspólnoty Mieszkaniowej w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy na działce sąsiedniej. Należało bowiem zbadać, czy sytuacja prawna skarżącej Wspólnoty jest współkształtowana decyzją ustalającą warunki zabudowy, wpływając na sposób wykonywania przysługującego im prawa własności. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że zarówno uwarunkowania, w tym zakres planowanych prac, oraz usytuowanie planowanej inwestycji mogły uzasadniać udział skarżącej Wspólnoty w oparciu o jej interes prawny w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, którego bez własnej winy Wspólnota została pozbawiona. Źródło tego interesu prawnego może bowiem stanowić w tym przypadku art. 140 Kodeksu cywilnego. Organy jednak z naruszeniem przepisów postępowania nie podjęły inicjatywy zmierzającej do zweryfikowania twierdzeń skarżącej o przysługującym jej interesie prawnym i poprzestając na braku wskazania przepisów, z których skarżąca wywodzi ten interes, przedwcześnie na podstawie art. 28 k.p.a. stwierdziły brak interesu prawnego skarżącej Wspólnoty do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a we wznowionym postępowaniu brak podstaw do weryfikacji ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie warunków zabudowy. Zaznaczyć przy tym należy, że weryfikacja interesu prawnego strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie wymaga, by odnoszono się do konkretnych naruszeń tego interesu, skoro właściwym forum do weryfikowania rozwiązań projektowych i sposobów zagospodarowania terenu jest postępowanie o zatwierdzenie projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę. Potwierdzenie istnienia interesu prawnego skarżącej Wspólnoty otworzy drogę do merytorycznej weryfikacji decyzji ustalającej warunki zabudowy, której wyniku końcowego udział Wspólnoty w żaden sposób nie przesądza. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy pomimo objęcia działek skarżącej wyznaczonym obszarem analizowanym, nie zidentyfikowały czynników, które w związku z planowaną inwestycją, mogłyby oddziaływać na jej działki, nie zbadały natury tego oddziaływania, a pomimo tego jednak odmówiły skarżącej legitymacji do merytorycznej kontroli decyzji ustalającej warunki. Powyższe według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 września 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające, z poszanowaniem zasady praworządności i wynikającej z niej obowiązków organów administracji publicznej w zakresie postępowania dowodowego, zweryfikują wpływ planowanej inwestycji na zabudowę i zagospodarowanie działki należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej i dopiero na podstawie tych ustaleń rozstrzygną o interesie prawnym skarżącej we wznowionym postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, uwzględniając przy tym ocenę prawną wyrażoną przez sąd co do szerokiego rozumienia pojęcia sąsiedztwa. Zwrócić również należy uwagę, że ocena istnienia ewentualnego interesu prawnego określonego podmiotu nie może być zdawkowa, lecz obejmować musi wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. O kosztach postępowania sąd orzekł na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę 697 zł zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, składa się wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z treścią § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015, poz.1800) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.