II GZ 71/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. S. M. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1144/16 w sprawie ze skargi O. S. M. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z [...] września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1144/16 odrzucił skargę O. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy: Skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2016 r. Zarządzeniem z [...] lipca 2016 r. wezwano skarżącą do usunięcia, w terminie siedmiu dni braku formalnego skargi, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) – poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Ponadto strona została wezwana do uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 450 złotych. W zakreślonym terminie skarżąca uiściła wpis od skargi, natomiast nie uzupełniła braku skargi określonego w zarządzeniu z [...] lipca 2016 r. Uzasadniając postanowienie o odrzuceniu skargi Sąd stwierdził, że do skargi nie załączono dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej [...] sierpnia 2016 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych upływał [...] sierpnia 2016 r., a ponieważ w zakreślonym terminie nie został nadesłany dokument wskazujący na osoby uprawnione do reprezentacji strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji uznał, że zaistniała przesłanka odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O. w Ł.. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, gdyż pełnomocnik skarżącej występował w sprawie we wszystkich stadiach postępowania zarówno administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego posługując się udzielonym mu pełnomocnictwem, załączonym do akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie należy przypomnieć, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności (tak też: NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 147/08). Stanowisko to znajduje uzasadnienie w następującej argumentacji: Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 ustawy. Zgodnie z nim skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji (a to: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego – co pozostaje poza sporem), a nadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienia jej braków powoduje odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W grupie przepisów poświęconych pismom w postępowaniu sądowym (Dział III, rozdział 1, art. 45-49 p.p.s.a.) ustawodawca nie zawarł dalszych wymogów, których brak wymaga uzupełnienia w trybie art. 49 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 p.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy składającym skargę jest osoba prawna, skardze nie można nadać prawidłowego biegu, mimo podpisania jej przez pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4) i dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa. Powołany już art. 46 § 2 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym skargi wnoszonej przez pełnomocnika jest dołączenie pełnomocnictwa, a więc jedynym logicznym i racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że pełnomocnictwo to musi spełniać przewidziane prawem wymogi. Tym samym stosowanie do art. 37 § 1 p.p.s.a. – pełnomocnictwo (do złożenia którego pełnomocnik zobligowany jest przy pierwszej czynności procesowej) ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. Regulacja ta jest ściśle związana z art. 28 oraz art. 29 p.p.s.a., bowiem w przypadku, gdy mocodawcą jest strona będąca osobą prawną (jak w rozpatrywanym przypadku) pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów, zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji, lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Z art. 29 p.p.s.a. wynika z kolei, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Tym samym złożenie pełnomocnictwa – bez wykazania dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana w dacie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony – nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności za osobę prawną. Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z Krajowego Rejestru Sądowego. Akceptowana jest też praktyka określania w wezwaniu o usunięcie braków formalnych, rodzaju dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby do reprezentowania osoby prawnej, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości (np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05). Dane wpisane do Rejestru, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.), korzystają z domniemania prawdziwości na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa, jak też czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem. Umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Stosowny dokument z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierać winien zatem wpisy aktualne na ten właśnie dzień. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze (Dz. U. Nr 297, poz. 1760) Centralna Informacja wydaje odpisy, wyciągi, zaświadczenia i pozostałe informacje z KRS (§ 4 ust. 1), odpis może być pełny lub aktualny (§ 5), odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów (...) dokonanych od chwili pierwszego wpisu (...), odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów (§ 6 ust. 1 i 2), wyciąg z rejestru zawiera aktualną treść wpisów, obejmującą wskazane przez wnioskodawcę działy rejestru (§ 7). Każdą z informacji udzielanych przez Centralną Informację uznać należy za odpowiednią, jeżeli w sposób niewątpliwy wykaże umocowanie osób działających w imieniu strony w danym czasie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie do złożenia pełnego odpisu lub odpisu aktualnego na dzień podpisania pełnomocnictwa wraz z określeniem terminu wykonania i skutków jego niewykonania – było w pełni prawidłowe i dawało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu podstawy do zastosowania rygoru, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 p.p.s.a. Podsumowując dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że – wbrew stanowisku strony – skarga nie spełniała warunków formalnych umożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu. Trybem właściwym do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi jest tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wynika to wprost z jego brzmienia jak i zamieszczenia go w rozdziale regulującym materię pism w postępowaniu sądowym. Na etapie oceny, czy skardze może być nadany prawidłowy bieg, procedura przewiduje instytucję wezwania do uzupełnienia braków formalnych (zarządzeniem przewodniczącego) w trybie art. 49 p.p.s.a. Redakcja tego przepisu ("przewodniczący wzywa") wskazuje, że w razie zaistnienia sytuacji w nim przewidzianej przewodniczący jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do stosownego wezwania strony. W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3, art. 37 § 1 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a – zgodnie z którym przewodniczący wzywa strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – bez względu na to jakiego rodzaju brak wystąpi, włączając w to wykazywanie umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Zasady tej nie zmienia również domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ustawy). W tym stanie rzeczy, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu, mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism. Oznacza to, że ogłoszenie dokonanego wpisu nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych pisma, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Możliwość wzięcia pod uwagę przez sąd notoryjności określonych faktów nie znaczy, że sądowi można postawić skutecznie zarzut wadliwego odrzucenia skargi w sytuacji gdy strona – mimo wezwania przez przewodniczącego – nie uzupełni braków formalnych skargi. Z tych wszystkich względów zażalenie podlegało oddaleniu. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.