I FZ 373/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1125/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 29 września 2016 r., sygn. akt: I SA/Gd 1125/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił P. M. (zwany dalej "skarżącym") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 1 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku skarżącego. 2. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia sąd I instancji wskazał, że decyzji określającej przybliżoną kwotę zobowiązań w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę nie można zaliczyć do kategorii aktów administracyjnych, których można przypisać przymiot wykonalności. Sąd podkreślił, że określenie przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami stanowi element decyzji o zabezpieczeniu w sytuacji, gdy zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 33 § 4 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Wobec tego stwierdził, że zaskarżonej decyzji nie można uznać za akt zobowiązujący czy ustalający dla adresata nakaz powinnego zachowania lub zakaz określonego zachowania, ani też akt, na mocy którego nakładany jest na adresata jakikolwiek obowiązek. Decyzja ta nie rozstrzyga o wysokości zobowiązania podatkowego, ani nie podlega przymusowej egzekucji. Skutkiem jej wydania jest jedynie dokonanie zabezpieczenia na jej majątku, które nie może prowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. W ocenie sądu I instancji powyższe przemawiało za brakiem podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W dalszej części uzasadnienia sąd I instancji, odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania zażaleniowego zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji uznania, że zaskarżone postanowienie nie posiada przymiotu wykonalności oraz niezbadania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Uchybienie wskazanego wyżej przepisu, miało w ocenie skarżącego, istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkowało uznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia za niezasadny. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie nie jest zasadne a orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. 4.2. Na wstępie odnotować należy, że zgodnie z art. 61 § 3 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po przekazaniu sądowi skargi, sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten ustanawia przesłanki pozytywne, których zaistnienie umożliwia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Jednocześnie w przepis ten wyłącza możliwość wstrzymania wykonania przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie. Stanowi również, że nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, co do którego możliwość taka została wyłączona na mocy ustawy szczególnej. 4.3. Odnotować w punkcie wyjścia też trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny pomimo oddalenia zażalenia, nie podziela poglądu wyrażonego przez sąd I instancji, że ponieważ przedmiotem zaskarżonej decyzji było określenie przybliżonych kwot zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz orzeczenie o zabezpieczeniu na majątku skarżącego przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych to aktowi temu nie można przypisać przymiotu wykonalności i w konsekwencji brak jest podstaw do wstrzymania jego wykonania. Podkreślenia bowiem wymaga, że decyzja wydana w przedmiocie dokonania zabezpieczenia jest w istocie rozstrzygnięciem godzącym w uprawnienia danego podmiotu. Dokonanie zabezpieczenia na majątku poprzez zajęcie ruchomości czy też nieruchomości może w istocie znacznie ograniczać jego prawa. Dlatego też możliwość wstrzymania takiego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, a tym samym badania wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być wykluczona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 432/10, z 17 listopada 2015 r., sygn. akt: I FZ 387/15 dostępne: CBOSA). 4.4. Wskazana powyżej wadliwość stanowiska sądu I instancji nie wpływa jednak na prawidłowość odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia bowiem wymaga, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony. Ponadto dotyczy ono wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Z uwagi na powyższe oczywistym jest, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która - co należy jeszcze raz podkreślić - jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego, sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania, również w treści skargi, okoliczności przemawiających za jego zasadnością. Art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek skarżącego, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych przesądza, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełniał wskazanych warunków. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności mających przemawiać za przyznaniem ochrony tymczasowej, chociażby za pomocą dokumentów, które umożliwiłyby ocenić w jaki sposób wykonanie decyzji wpłynie na sytuację majątkową skarżącego. W tym stanie sprawy wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku skarżącego nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. 4.4. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. 4.5. Odnosząc się na zakończenie do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. (por. także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 4/07, opubl. ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).