II SA/Po 556/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę Decyzją z [...] 2016 r., nr [...], Starosta K. stwierdził z urzędu wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego - decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2008 r., znak: [...] - udzielonego B. L. Sp. z o.o., ul. [...], [...], na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do ziemi z terenu działek [...], [...], [...], [...], 57, 58 obręb L., na których projektowana była W. E. M. oraz B. w m. L., gm. S., pow. koniński, woj. wielkopolskie, gdyż pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonywanie tych urządzeń stało się ostateczne. Decyzja ta została doręczona Biorafinerii L. S.. z o.o., w dniu 25 stycznia 2016 r. Pismem z 18 kwietnia 2016 r. (nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej) B. L. Sp. z o.o. w L. (dalej: "Spółka") złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Spółka wskazała, iż nie wniosła tego środka w terminie, bowiem w czasie, w jakim odwołanie powinno być wniesione, Starosta procedował wniosek Spółki z dnia 4 grudnia 2015 roku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego. We wniosku z dnia 4 grudnia 2015 roku Spółka wskazywała, że z chwilą wydania nowej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym dopiero winna zostać wygaszona decyzja z dnia 12 maja 2008 roku. W powyższym stanie rzeczy Spółka nie odwołała się od decyzji z dnia 22 stycznia 2016 roku albowiem uważała, że nie jest to w interesie Spółki, ponieważ w ślad za wygaszaniem poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego Spółka oczekiwała na wydanie nowej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Tymczasem w dniu 13 kwietnia 2016 roku Spółka otrzymała postanowienie Starosty [...] z dnia [...] 2016 roku, znak [...], w którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego. W tym stanie rzeczy Spółka pozostała bez obowiązującej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Gdyby Spółka w czasie, w jakim należało odwołać się od decyzji z dnia 22 stycznia 2016 roku miała wiedzę, że postępowanie w sprawie wydania nowego pozwolenia nie zostanie nawet wszczęte, to wniosłaby w terminie odwołanie od decyzji wygaszającej pozwolenie. Wobec powyższego Spółka bez swojej winy nie dochowała terminu na odwołanie się od decyzji wygaszającej pozwolenie wodnoprawne. Uzasadnia to wniosek o przywrócenie terminu na dochowanie spóźnionej czynności. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor RZGW") postanowieniem z [...] 2016 r., nr [...], odmówił B. L. Sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2016 r., znak: [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.). Zgodnie z art. 58 K.p.a. organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu, na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z treści art. 58 K.p.a. wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. Dyrektor RZGW podkreślił, iż jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem organu przedstawione przez Spółkę okoliczności nie mogły uzasadniać uwzględnienia jej prośby. Nie świadczą bowiem o tym, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdyż strona świadomie nie dokonała tej czynności w przepisowym terminie, albowiem oczekiwała na wydanie nowej decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Powołane w uzasadnieniu wniosku okoliczności nie były związane z tokiem postępowania odwoławczego, lecz z wyborem innej drogi ochrony interesu prawnego. Okoliczności te nie mogły mieć wpływu na sposób rozpatrzenia prośby o przywrócenie terminu, ponieważ wybranie innej drogi interesu prawnego nie może być podstawą do uznania braku winy strony. Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. L. Sp. z o.o. w L., powtarzając argumentację przytoczoną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie podnosząc, iż do czasu otrzymania postanowienia z dnia [...] 2016 r., w którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, Spółka pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że postępowanie z wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego zostanie wszczęte i na skutek jego procedowania wydana zostanie, zgodnie z wnioskiem, nowa decyzja. W tych okolicznościach Spółka nie dostrzegała potrzeby odwołania się od decyzji z dnia [...] 2016 r., a wręcz miała uzasadnioną podstawę, żeby uważać, że odwołanie od tej decyzji stanowić będzie zbędne przedłużenie postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Nadto, jakkolwiek Spółka wnosiła we wniosku z dnia 4 grudnia 2015 r. o wygaszenie poprzedniej decyzji dopiero po wydaniu nowej decyzji, to jednak do czasu otrzymania postanowienia z dnia [...] 2016 r. nie miała podstawy, żeby przypuszczać, że niezastosowanie przez organ określonej we wniosku chronologii podejmowanych czynności narazi Spółkę na negatywne skutki prawne. Tok postępowania prowadzonego w sprawie wydania nowej decyzji o pozwolenie wodnoprawne, także po doręczeniu decyzji z dnia [...] 2016 r. i w czasie, w jakim upływał termin na wniesienie odwołania, nie pozwolił Spółce na powzięcie jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że wniosek ten będzie ostatecznie pozytywnie załatwiony. Odpowiadając na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, który działając na podstawie art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), odmówił przywrócenia na wniosek B. L. Sp. z o.o. w L., terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] 2016 r. nr [...] , w przedmiocie wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). A zatem organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, (2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, (3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Ocena przesłanek zastosowania art. 58 K.p.a. musi przy tym odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2011/13 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Są to więc sytuacje niecodzienne, których nieprzewidywalny i niebagatelny charakter praktycznie uniemożliwił stronie podjecie jakichkolwiek działań. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżąca Spółka wskazuje, iż uchybienie terminu do wniesiona odwołania od decyzji z 22 stycznia 2016. r. wynikało z tego, że orzeczenie to było zgodne z jej wnioskiem z 2 grudnia 2016 r. (wpływ do organu – 4 grudnia 2015 r.), w którym wniosła o wygaszenie decyzji Starosty [...] z 12 maja 2008 r. znak [...], jednak pozostała cześć jej wniosku – o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego – nie została uwzględniona (postanowienie Starosty [...] z [...] 2016 r.), co znacząco zmieniło sytuację prawną skarżącej. Skarżąca Spółka podnosiła, iż była pewna, że jej wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego zostanie uwzględniony, co sugerowała decyzja o wygaszeniu dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż nieznajomość prawa, jak też wybór innej drogi obrony interesu prawnego, nie stanowi braku winy w rozumieniu art. 58 K.p.a. (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 1987 r. o sygn. akt III SA 101/96 – dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 30857, oraz ). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się niedbalstwa. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz z treści skargi, Spółka dokonała błędnej oceny skutków prawnych decyzji wydanej w dniu [...] 2016 r. oraz błędnej oceny szans pozytywnego rozpoznania jej wniosku z 2 grudnia 2015 r. w zakresie uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu świadczy to o nierozważnym, niestaranny podejmowaniu przez Spółkę działań zmierzających do ochrony swoich interesów prawnych. Zauważyć należy, iż Starosta [...] decyzją z dnia 22 stycznia 2016 r., wydaną z urzędu, wygasił pozwolenie wodnoprawne - decyzję Starosty [...] z dnia 12 maja 2008 r., znak: [...] - udzielone B. L. Sp. z o.o. na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do ziemi z terenu działek [...], [...], [...], [...], 57, 58 obręb L., na których projektowana była W. E. M. oraz B. w m. L.. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 135 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonywanie tych urządzeń stało się ostateczne. Zatem Starosta K. decyzją z dnia [...] 2016 r. wydaną, co należy podkreślić, z urzędu, stwierdził wygaśnięcie pozwolenie wodnoprawne z [...] 2008 r. z uwagi na inną przesłankę niż wskazana we wniosku skarżącej Spółki z 2 grudnia 2015 r. We wniosku tym Spółka wniosła o "wygaszenie" decyzji Starosty [...] z dnia 12 maja 2008 r., znak: [...], podnosząc, iż gdyż z momentem wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego stanie się ona bezprzedmiotowa. Wobec powyższego uznanie przez Spółkę, iż decyzja z dna [...] 2016 r. stanowi zapowiedź pozytywnego załatwienia jej wniosku z 2 grudnia 2015 r. dotyczącego wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego, jest dla Sądu niezrozumiałe – nie posiada jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego i świadczy o nienależytym zadbaniu przez skarżącą o swoje interesy. Podmiot należycie dbający o swoje interesy i żądający wszczęcia postępowania administracyjnego musi zawsze liczyć się z tym, iż ostateczne rozstrzygnięcie może nie być dla niego korzystne. W związku z powyższym winien podejmować działania minimalizujące ryzyko związane z potencjalnie niekorzystnym rozstrzygnięciem. Reasumując, Sąd podzielił stanowisko Dyrektora RZGW, iż skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z Starosty [...] z dnia [...] 2016 r. nastąpiło bez jej winy W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Uzupełniająco wyjaśnić należy, że sprawa został rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a.