II GZ 899/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. E. G. Spółki z o.o. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 811/16 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi A. E. G. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania po wznowieniu postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek A. E. G. Spółki z o.o. w B. o wyłączenie sędziego Iwony Owsińskiej – Gwiazdy od udziału w rozstrzyganiu sprawy ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016 r., w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania po wznowieniu postępowania. Sąd wskazał, że po wniesieniu skargi na opisaną decyzję spółka wniosła o wyłączenie od udziału w rozstrzyganiu sprawy sędziego Iwony Owińskiej-Gwiazda, jako podstawę prawną podając art. 18 § 1 ust. 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.). Przywołując treść tego przepisu, Sąd I instancji przypomniała, że sprawa skarżącej w przedmiocie płatności ONW na 2009 rok była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Sąd. Oceniając sprawę po raz pierwszy Sąd wyrokiem z 19 lipca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 307/11, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w sprawie przyznania płatności ONW (odpowiednio nr [...] z [...] grudnia 2010 r. i nr [...] z [...] września 2010 r.). W składzie Sądu wydającego powołany wyrok byli Sędziowie: Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski, Włodzimierz Kowalczyk. W drugim przypadku przedmiotem oceny Sądu była kwestia proceduralna – zasadność umorzenia postępowania odwoławczego, w tym postępowaniu Sąd wyrokiem z 10 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/15, orzekł o oddaleniu skargi (na decyzję nr [...] z [...] maja 2015 r.). Skład Sądu był następujący: Cezary Kosterna, Iwona Szymanowicz-Nowak, Justyna Mazur. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek o wyłączenie Sędziego, nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wyłączenia sędziego Iwony Owińskiej-Gwiazdy od udziału w rozstrzyganiu sprawy, albowiem w wyniku rozpoznania sprawy przez Sąd po raz pierwszy, z obrotu prawnego wyeliminowane zostały wydane w postępowaniu zwykłym zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja w sprawie płatności ONW na 2009 rok (odpowiednio nr [...] z [...] grudnia 2010 r. i nr [...] z [...] września 2010 r.). Ponownie rozpoznając sprawę w trybie zwykłym organ I instancji wydał [...] stycznia 2012 r., decyzję Nr [...]. Była to decyzja ostateczna, której legalności Sąd nie oceniał. W drugim postępowaniu sądowym przedmiotem oceny była bowiem kwestia proceduralna, a więc nie rozstrzygająca sprawy co do istoty. Obecnie przedmiotem kontroli Sądu, jest wydana w wyniku wznowienia postępowania, a więc w trybie nadzwyczajnym, decyzja z 28 lipca 2016 r. dotycząca decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2012 r. Nie zachodziła wobec tego w ocenie Sądu I instancji sytuacja określona w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., że w sprawie dotyczącej skargi na decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym, orzeka ten sam sędzia, który orzekał co do legalności tej samej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. A. E. G. Spółka z o.o. w B. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 18 § 1 ust. 6a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię a następnie niewłaściwe zastosowanie oraz art. 22 § 2 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek czego oddalono wnioski o wyłączenie sędziego. Podnosząc ten zarzut strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wyłączeniu sędziego zgodnie z wnioskiem strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Objęte zażaleniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. odmawiające wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego, którego wyłączenia domagała się strona, podlega uchyleniu. Jak stanowi art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Na kanwie przywołanego przepisu, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że celem regulacji art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. jest, aby sędzia który badał legalność decyzji w konkretnej sprawie nie orzekał przy badaniu legalności decyzji wydanej w tej sprawie w nadzwyczajnym trybie postępowania, a także przy badaniu legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez sąd decyzji poprzedniej. Powołana regulacja obejmująca zakaz orzekania w danej sprawie ze skargi na akt wydany w następstwie wyroku wydanego przy udziale tego sędziego, obejmuje zatem sytuację, gdy w wyniku uwzględnienia skargi na dany akt organ administracji publicznej ponownie sprawę rozpoznał i wydał nowy akt, z treścią którego strona się jednak nie zgadza i składa na niego skargę do sądu (por. wyroki NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 i z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 751/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy wskazać należy, że Sędzia Iwona Owsińska – Gwiazda, której dotyczy wniosek strony skarżącej, brała udział w wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 307/11, uchylającego decyzje organów I i II instancji z dnia [...] września i [...] grudnia 2010 r., a którego skutkiem była decyzja Kierownika Bura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., w przedmiocie płatności ONW za 2009 r., objęta następnie wznowieniowym postępowaniem administracyjnym, które w związku ze skargą strony jest przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. Taki stan faktyczny, a więc bezsprzeczna okoliczność brania udziału przez wymienionego Sędziego w wydaniu wyroku, którego przedmiotem kontroli były rozstrzygnięcia organów obu instancji wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, konsekwencją czego było wydanie w dniu [...] stycznia 2012 r. kolejnej decyzji w przedmiocie płatności ONW za 2009 r., uchylonej następnie w toku wznowionego postępowania administracyjnego, powoduje wyłącznie z mocy ustawy, art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., Sędziego Iwony Owsińskiej – Gwiazdy od orzekania (kontroli sądowoadministracyjnej) w sprawie dotyczącej decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym. Zauważyć przy tym należy, że kwestia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 479/15, nie ma wpływu na badanie zaistnienia przesłanek wyłączenia, określonych w powołanym art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., albowiem przedmiotem tego orzeczenia było rozstrzygnięcie organu (decyzja z dnia [...] maja 2015 r.) umarzające postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Ponadto w Sądu składzie orzekającym w tej sprawie nie brała udziału Sędzia, której dotyczy wyłączenie. Odnoszą się zaś do zarzutu zażalenia niewłaściwego zastosowania art. 22 § 2 p.p.s.a., uznać go należy za niezasadny. Przepis ten stanowi, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, sąd wydaje po złożeniu wyjaśnień, którego wniosek dotyczy. Analiza akt sprawy, wskazuje że Sędzia Iwona Owsińska – Gwiazda, przed wydaniem objętego zażaleniem postanowienia, złożyła stosowane wyjaśnia, w których wskazała na okoliczność bycia członkiem składu orzekającego w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r., a które to wyjaśnienia uznać należy, wbrew twierdzeniu strony, za wystarczające dla oceny zaistnienia lub niezaistnienia przesłanek obligatoryjnego wyłączenia sędziego, określonych w art. 18 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.