II SA/Rz 163/16

WyrokWSA w Rzeszowie2016-11-04

Skład orzekający: Marcin Kamiński, Małgorzata Wolska, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Marszałek Województwa był właściwy do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i zobowiązania do ich zwrotu, gdy matka dzieci pobierała świadczenia w Niemczech, a małżeństwo pozostawało w separacji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego w zakresie właściwości Marszałka Województwa do orzekania w sprawie, prawidłowej wykładni pojęcia członka rodziny w kontekście separacji małżeńskiej oraz zastosowania właściwej podstawy prawnej. Niewystarczające ustalenia dotyczące podlegania przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz statusu żony jako członka rodziny uniemożliwiły prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący Z. P. kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od maja do października 2009 r. i zobowiązaniu do ich zwrotu. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ matka dzieci, AP, legalnie pracowała w Niemczech od 2004 r. i tam otrzymywała świadczenia rodzinne, a skarżący nie ujawnił tych dochodów przy składaniu wniosku. Skarżący zarzucał brak świadomości działań żony, brak porozumienia z nią oraz przedawnienie roszczeń.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że pobrane świadczenia rodzinne są nienależnie pobranymi i zobowiązania do ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], znak sprawy: [...] Przedmiotem skargi ZP (skarżącego) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od dnia: 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. oraz zobowiązania do ich zwrotu. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] przyznał skarżącemu prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci: [...] na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. Następnie tenże organ decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] zmienił powyższą decyzję z dnia [...] października 2008 r., przyznając zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci na okres: od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. W związku z otrzymaniem informacji z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...], że matka dzieci: AP jest legalnie zatrudniona za granicą od 1 lipca 2004 r. i w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego podlega w zakresie świadczeń rodzinnych ustawodawstwu niemieckiemu, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], Wójt Gminy [...] na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2008 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], a sprawę w tym zakresie przekazał do rozpatrzenia według właściwości Marszałkowi Województwa [...]. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] przyznał skarżącemu prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci [...] na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r., wraz z dodatkami, oraz odmówił powyższych świadczeń za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r., ze względu na przekroczenie ustawowego progu dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. Powyższa decyzja – wobec jej niezaskarżenia – stała się ostateczna. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (znak [...]) Marszałek Województwa [...] ustalił, że świadczenia rodzinne (zasiłki rodzinne wraz z dodatkami) pobrane przez skarżącego za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. w łącznej wysokości 1728 złotych są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. oraz zobowiązał w/w do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, naliczonymi do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie od dnia 1 lipca 2004 r. mają zastosowanie unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z podjęciem przez AP (matkę dzieci skarżącego – beneficjentów przyznanych świadczeń rodzinnych) legalnej pracy na terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Stosownie do informacji uzyskanych od instytucji niemieckiej AP jako pracownikowi najemnemu zatrudnionemu w Niemczech zostały przyznane w drodze decyzji i wypłacone świadczenia rodzinne na dzieci od dnia 1 stycznia 2008 r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Organ podkreślił, że skarżący składając w dniu 9 września 2008 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na okres zasiłkowy 2008/2009 (od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r.), pomimo pouczeń zawartych we wniosku, nie ujawnił faktu wyjazdu matki dzieci do Niemiec w 2004 r., podjęcia tam pracy oraz uzyskania z tego tytułu wynagrodzenia w latach 2007-2008. Tym samym w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd organu w zakresie wysokości dochodu rodziny w roku 2007 (stanowiącego podstawę do ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2008/2009) świadczenia rodzinne za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. zostały przyznane i wypłacone nienależnie. Organ wskazał, że skarżący pomimo stosownego pouczenia nie poinformował właściwego organu o pracy zagranicznej żony AP i nie ujawnił też jej dochodów, które miały znaczenie przy ocenie spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Składając wniosek skarżący i jego żona złożyli oświadczenie o dochodach, nie ujawniając tych z pracy za granicą. Wprawdzie na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2005 r. pomiędzy małżonkami orzeczona została separacja, to jednak skarżący we wniosku o przyznanie świadczenia wpisał żonę jako członka rodziny. Dlatego jej dochód winien być uwzględniany przy ustalaniu kryterium dochodowego. Okoliczności te spowodowały, że na mocy decyzji z dnia [...] października 2008 r. przyznano skarżącemu świadczenia rodzinne. Decyzja ta została później uchylona, a rozpoznając wniosek o powyższe świadczenia decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Marszałek odmówił przyznania skarżącemu świadczeń za okres od 1 maja do 31 października 2009 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Decyzja ta, wobec braku wniesienia odwołania, stała się ostateczna. Wobec tego, na mocy art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. skarżący zobowiązany jest do zwrotu świadczeń wypłaconych za okres od 1 maja do 31 października 2009 r. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2015 r. skarżący zarzucił organowi sprzeczność ustaleń ze stanem faktycznym, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a także przedawnienie roszczeń. Podkreślił, że nigdy nie działał z zamiarem wyłudzenia jakichkolwiek świadczeń, oraz że nie miał wpływu na podjęcie przez żonę pracy za granicą. Nie utrzymywał z nią kontaktu, z żona porzuciła dzieci w 2002 r., wyjeżdżając do Niemiec z konkubentem. Skarżący oświadczył, że skoro Sąd Rejonowy w [...] powierzył mu opiekę nad dziećmi, to świadczenia rodzinne powinien otrzymywać w Polsce. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Organ odwoławczy podał, że definicja nienależnie pobranego świadczenia zawarta jest m.in. w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem za tego rodzaju świadczenie uznaje się. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 powyższej ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. O tym, że doszło do nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych przesądziła ostateczna decyzja Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Jej wydanie obligowało tegoż Marszałka do wydania kolejnej decyzji w przedmiocie zwrotu tych świadczeń, stosownie do art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzja pierwszej instancji jest zatem prawidłowa, natomiast zarzuty odwołania nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Trudna sytuacja materialna strony może jednak stanowić podstawę do ubiegania się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, odroczenia terminu zapłaty albo rozłożenia należności na raty. Za chybiony uznano zarzut przedawnienia, ponieważ z art. 30 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. Upływ tego okresu w niniejszej sprawie jeszcze nie nastąpił. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił niezgodność ustaleń organów ze stanem faktycznym, gdyż: nigdy nie działał w porozumieniu z matką dzieci, które sam wychowuje; nie miał świadomości podjęcia przez nią pracy, choć ta wiedziała, że on pobiera w kraju na świadczenia rodzinne na dzieci. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie całej należności wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn niewskazanych w jej treści, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi, w tym jej zarzutami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, która na podstawie art. 135 p.p.s.a. została objęta zakresem rozpoznania i orzekania Sądu, stwierdzono określone naruszenia prawa materialnego i procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść jej końcowego rozstrzygnięcia. Po pierwsze, w sprawie nie dokonano wystarczających (pełnych) ustaleń oraz nie zebrano i nie oceniono pełnego materiału procesowego w zakresie spełnienia przesłanek warunkujących aktualizację właściwości marszałka województwa jako organu orzekającego wyjątkowo w sprawach świadczeń rodzinnych oraz w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Trzeba bowiem mieć na względzie, że marszałek jest właściwy do orzekania w sprawach świadczeń rodzinnych jedynie za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy unijne o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 4 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23a ust. 6 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.), oraz do orzekania w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych tylko za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy unijne o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 9 u.ś.r.). Powyższe ustalenia faktyczne są bardzo istotne, albowiem przesądzają one w istocie o właściwości marszałka województwa do orzekania w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie zauważa się, że sam fakt przebywania czy podjęcia zatrudnienia członka rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie wpływa na właściwość organu w sprawach świadczeń rodzinnych. Organem tym jest bowiem co do zasady organ wykonawczy gminy. Wyjątkowa właściwość marszałka województwa jest uzależniona od ustalenia czy w przekazanej mu sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z równoległym nabyciem uprawnień w innym państwie członkowskim UE lub państwie EOG przez członka rodziny osoby uprawnionej w Polsce. W sytuacji, gdy przepisy te nie znajdują zastosowania (mimo, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) marszałek województwa zobowiązany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a jeśli sprawa znajdowała się na etapie po wydaniu decyzji - informuje organ właściwy o braku zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy te mają bowiem na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Obowiązek ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obciążający marszałka województwa z mocy art. 23a ust. 1 i 2 u.ś.r. obejmuje zatem sprawdzenie czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej był lub jest uprawniony do pobierania tam świadczeń rodzinnych oraz kiedy, w jakiej wysokości i na jakiej podstawie zostały one tam przyznane. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia rodzinnego na terenie innego Państwa Członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie, a co zatem idzie właściwość rzeczowa, o której mowa w art. 20 ust. 1 ustawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2016 r., IV SA/Gl 767/15). Ustalenie, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o którym mowa w art. 23 ust. 5 ustawy oznacza natomiast wymóg: a) wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego do innego państwa członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo b) wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r., I OSK 556/10). W sprawie będącej przedmiotem skargi organ pierwszej instancji orzekł w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 maja do dnia 31 października 2009 r., nie dołączając do akt sprawy odpisów aktów (np. odpowiednich decyzji) organów państwa członkowskiego (właściwych organów niemieckich), stwierdzających nabycie prawa do świadczeń, oraz dokumentów potwierdzających pobranie tych świadczeń za powyższy okres. Nie sposób zatem ustalić w jakiej wysokości i w jakich terminach doszło do wypłaty żonie skarżącego niemieckich świadczeń rodzinnych. Ponadto z urzędu stwierdza się, że wbrew przepisom art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim organ przyjął do akt sprawy dokumenty sporządzone w języku niemieckim (przesłane przez instytucje niemieckie), nie dokonując ich tłumaczenia na język polski (zob. pisma Bundesagentur für Arbeit – Familienkasse Bayern Süd z 21 maja 2013 r.). Tym samym w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 i art. 3 pkt 11, art. 23a ust. 1 i 4, art. 23a ust. 2, 5 i 6, art. 23a ust. 9 u.ś.r. Po drugie, organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły prawidłowej wykładni pojęcia członka rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.) w świetle definicji legalnej pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko"(art. 3 pkt 17a) uś.r). Wykładnia ta jest nieodzowna w świetle treści art. 23a ust. 1 u.ś.r., który uzależnia aktualizację właściwości marszałka województwa od stwierdzenia, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponieważ w sprawie będącej przedmiotem skargi tego rodzaju "członkiem rodziny" jest żona skarżącego (A. P.), dlatego obowiązkiem organów było dokonanie prawidłowej oceny prawnej, czy osoba ta pozostająca od 2005 r. w stanie separacji i przebywająca od 2004 r. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zachowywała w spornym okresie status członka rodziny. W ocenie Sądu warunkiem uznania – osoby pozostającej w separacji oraz niemającej przyznanego prawa do opieki nad dziećmi – za członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. jest bezsporne wykazanie, że osoba ta wspólnie z drugim rodzicem wychowywała dzieci oraz prowadziła (także pomimo czasowej nieobecności na terytorium kraju) razem z tym rodzicem i dziećmi wspólne gospodarstwo domowe. Taka wykładnia powyższego przepisu jest uzasadniona włączeniem w proces interpretacji argumentów systemowych wynikających z zestawienia art. 3 pkt 16 u.ś.r. z art. 3 pkt 17a) u.ś.r., co znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. I OSK 2361/14 NSA stwierdził, że zastosowanie wykładni systemowej przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r. zapobiega niezasadnemu traktowaniu niebędącego w związku małżeńskim lub będącego w separacji rodzica, który nie uczestniczy w wychowywaniu dziecka, jako członka rodziny w rozumieniu ww. przepisu. Z akt sprawy wynika ponadto informacja, że Sąd Rejonowy w [...] orzekł o powierzeniu opieki nad dziećmi skarżącemu. Organy nie dołączyły jednak do akt sprawy orzeczeń sądowych w tym przedmiocie i nie poddały ich analizie. Organy uwzględniając powyższy sposób wykładni muszą zatem przesądzić, czy żona skarżącego pozostająca z nim w separacji jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. w zw. z art. 23a ust. 1 u.ś.r. Rozważania w tym kontekście wymaga również okoliczność wspólnego złożenia przez skarżącego oraz pozostającą z nim w separacji żonę wniosku z dnia 9 września 2008 r. Po trzecie, stwierdzono, że wybór podstawy materialnoprawnej orzekania przez organ pierwszej instancji był nieprawidłowy. Zgodnie z art. 23a ust. 9 u.ś.r. marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, i w takiej sytuacji przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Organ orzekający w tych sprawach jest zobowiązany z urzędu rozważyć, czy i w jakim okresie zostały zrealizowane podstawy ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez dany podmiot za cały okres podlegania przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że marszałek województwa w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy w sprawie zachodzi podstawa z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., która zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 23a ust. 9 zd. 2 musi zostać rozważona. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 23a ust. 9 u.ś.r. nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi są te świadczenia rodzinne, które zostały wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 powyższej ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W sprawie będącej przedmiotem skargi organ pierwszej instancji przystąpił od razu do stosowania podstawy z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., pomijając podstawę z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Ta ostatnia podstawa ma znaczenie pierwotne, gdyż skoro właściwość marszałka jest związana z ustaleniem, że w sprawie mają zastosowanie unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (które opierają się na usuwaniu kolizji związanych z nabyciem praw do świadczeń w co najmniej dwóch państwach), to niewątpliwie orzekanie marszałka musi być poprzedzone precyzyjnym ustaleniem, kiedy i w jakiej wysokości w innym państwie członkowskim dana osoba nabyła i pobrała świadczenia za okres, w którym równocześnie na terytorium RP doszło do wypłaty świadczeń rodzinnych. Marszałek województwa orzekając w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie może zatem pominąć podstawy z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Pominięcie powyższe zostało wprawdzie częściowo skorygowane przez organ odwoławczy, który w podstawie swojej decyzji wskazał przepis art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., jednak w samym uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji nie dokonał analizy treści tego ostatniego przepisu oraz jego powiązania ze stanem faktycznym sprawy, co tym samym musi być uznane za naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto trzeba stwierdzić, że warunkiem zastosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. w zw. z art. 23a ust. 5 u.ś.r. jest jednoznaczne ustalenie, czy i jakie świadczenia rodzinne zostały przyznane i wypłacone w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie, za który polskie organy wypłaciły świadczenia rodzinne (w niniejszej sprawie: w okresie od dnia 1 maja do dnia 31 października 2009 r.). Organy muszą zatem poczynić właściwe i wyczerpujące ustalenia również w tym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę właściwe organy uwzględnią sformułowaną wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do konieczności uzupełnienia ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych (art. 153 p.p.s.a.). Organy dokonają przede wszystkim uzupełnienia ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek przesądzających o właściwości marszałka województwa do orzekania w sprawie oraz w zakresie posiadania przez żonę skarżącego statusu członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. z art. 3 pkt 17a) u.ś.r. Dopiero w dalszej kolejności organy będą mogły przejść do rozstrzygania sprawy ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i zobowiązania do ich zwrotu, mając na względzie podstawę wynikająca z przepisu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. w zw. z art. 23a ust. 5 u.ś.r. Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło