I SA/Ol 669/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", "[...]" w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatku oddala skargę. Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta (dalej organ I instancji) z dnia "[...]", nr "[...]" w sprawie odmowy wydania Spółce A (dalej: strona, wnioskodawca, skarżąca) zaświadczenia o niezaleganiu w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji odmówił stronie wydania zaświadczenia, gdyż wnioskodawca na dzień wydania zaświadczenia posiada zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2005-2007 w wysokości 265.455, 84 zł wraz z odsetkami w wysokości 227.940,70 zł. Zgodnie z art 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływnie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Na postanowienie organu I instancji strona, zastępowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, poprzez jego zastosowanie pomimo, iż został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i jako taki nie powinien być zastosowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazało, przytaczając treść art. 306 a i 306 b Ordynacji podatkowej, że we wskazanych przepisach określono dwie odrębne podstawy wydania zaświadczenia. W pierwszym wypadku urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Nakłada to na organ administracji obowiązek wydania zaświadczenia, o ile stosowne dane znajdują się w jego posiadaniu. Interes, prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia nie podlega badaniu, bowiem jest on z góry ustalony przez przepis prawa. Tu osoba ubiegająca się o zaświadczenie musi powołać przepis prawny, dający podstawę tych starań. W drugim przypadku - ubieganie się o zaświadczenie ze względu na interes prawny- organ obowiązany jest najpierw stwierdzić, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeśli więc urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać. W tym przypadku osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny. Odmowa zaś wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie - art. 306c Ordynacji podatkowej. W zakresie odmowy wydania zaświadczenia organ odwoławczy wyróżnił trzy przypadki: braku interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie; niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie; gdy nie można spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia czy to ze względu na treść danych lub dokumentów, czy też ze względu na wyraźny zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych Z przytoczonych przepisów, zdaniem organu odwoławczego, wynika zatem, że obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący postępowanie o wydanie zaświadczenia, jest porównanie treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i w sytuacji, gdy dane niezbędne do wydania zaświadczenia pozwalają na stwierdzenie braku zgodności między treścią żądania, a stanem rzeczywistym wynikającym z posiadanych przez organ danych, na organie ciąży obowiązek wydania postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści. Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o treści: "proszę o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacie zobowiązań w podatku od nieruchomości". W niniejszej sprawie z prowadzonej przez organ podatkowy ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu wynika, że strona posiada zaległości w podatku od nieruchomości. Zatem organ podatkowy pierwszej instancji był obowiązany wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści - o niezaleganiu w podatku od nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2010r. sygn.. akt I SA/Łd 1061/09 i WSA w Gliwicach z dnia 19 maja 2008r. sygn. akt I SA/Gl 621/07. Ponadto Kolegium poinformowało, że w tym postępowaniu nie mogą być (nie będą rozstrzygane) sprawy dotyczące prawidłowości ustanowienia bądź wykreślenia hipoteki przymusowej. Jest to przedmiot całkowicie innego postępowania. Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia (błędnie w skardze podano "zaskarżonej decyzji") oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: a) art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wydania skarżącej zaświadczenia o niezaleganiu w podatku od nieruchomości, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do przedawnienia rzeczonych zaległości, w konsekwencji organ powinien rzeczone zaświadczenie wydać zgodnie z wnioskiem, b) art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, c) art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie, w konsekwencji wydanie postanowienia odmawiającego wydanie zaświadczenia zgodnie z wnioskiem skarżącej, pomimo iż rzeczony przepis został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i jako taki nie powinien zostać zastosowany, d) art. 306a § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wydania zaświadczenie wnioskowanej treści, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału w sprawie prowadzi do wniosku, iż rzeczone zaświadczenie należało wydać. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności skarżąca podniosła, że zaległości podatkowe, na które wskazuje organ pochodzą z lat 2003, 2005-2007 zatem w chwili obecnej należy uznać je za zaległości przedawnione. W konsekwencji organ powinien wydać zaświadczenie zgodnie ze wnioskiem skarżącej. Natomiast gdyby doszło do przerwania biegu przedawnienia organ powinien wskazać przyczynę takiego przerwania. Na taką okoliczność organ się jednak nie powołał, zatem uznać należało, że do przedawnienia rzeczonych należności doszło. Z uwagi na zastosowanie przez organ niekonstytucyjnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej doszło do wydania postanowienia odmawiającego wydanie zaświadczenia zgodnie z wnioskiem skarżącej. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 października 2015r., sygn. akt I Sa/Łd 732/15 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014r., sygn. akt I FSK 317/14. Zdaniem strony organ naruszył też art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wyznaczył 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 133 i 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016r.poz. 718 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd orzeka w sprawie na podstawie akt administracyjnych, w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granicę sprawy wyznacza zaś przedmiot zaskarżenia tj. konkretny akt organu administracji publicznej, kwestionowany przez uprawniony podmiot. Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie, którym odmówiono skarżącej spółce wydania zaświadczenia o określonej treści tj . zaświadczenia, że na stronie nie ciążą zaległości w podatku od nieruchomości. Wobec powyższego dla oceny prawidłowości działań i stanowiska organów obu instancji zasadnicze znaczenie ma właściwa wykładnia odpowiednich regulacji zawartych w Dziale VIIIa Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 306a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 powołanego artykułu zaświadczenie wydaje się, jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie do art. 306a § 3 Ordynacji podatkowej, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Z kolei w myśl art. 306b § 1 powołanej ustawy, w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2). Potwierdzenie tej zasady jest także zawarte w art.306e § 1, zgodnie z którym zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji uzyskanych od innych organów podatkowych. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie -art. 306c Ordynacji podatkowej. Na tle przytoczonych przepisów w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń ma charakter bardzo uproszczony. Obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano stosowne żądanie jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przyjmuje się, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Jest zatem wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być więc analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych. Na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania, składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć, bądź pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki (vide wyrok NSA z dnia 23.08.2016r. II FSK 2101/14 - CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest powołanie się na stanowiska sądów, w tym na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 16 września 2014r. sygn. akt I FSK 317/14 odnośnie do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 .10. 2013r.sygn. akt SK 40/12 , w którym Trybunał uznał przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. za niezgodny z art. 64 ust.2 Konstytucji RP. W powołanym przez stronę wyroku NSA orzekał o stosowaniu prawa przez organ podatkowy oraz sąd I instancji i miał uprawnienie do odmowy zastosowania przepisu o treści analogicznej do przepisu, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z jedną z norm Konstytucji RP. Organ podatkowy w postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie stosuje prawa materialnego, a potwierdza stan faktyczny lub prawny. Zatem nie można pominąć, że przepis, co do którego Trybunał Konstytucyjny nie orzekł w sentencji wyroku o jego niezgodności z normą konstytucyjną, a jedynie w uzasadnieniu orzeczenia zawarł postulat jego zmiany, nadal obowiązuje i stanowi część porządku prawnego. Organ podatkowy miał zatem prawo odmówić wydania zaświadczenia "o niezaleganiu w opłacie zobowiązań w podatku od nieruchomości" , jak tego żądała skarżąca spółka, skoro z jego ewidencji wynika, że posiada ona znaczne kwoty zaległości w podatku od nieruchomości, zabezpieczone hipoteką na tych nieruchomościach. Sąd administracyjny kontrolujący takie postanowienie również nie stosuje prawa materialnego i nie może kształtować sytuacji skarżącej w zakresie zobowiązania w podatku od nieruchomości, poprzez odmowę zastosowania art.70 § 8 Ordynacji podatkowej. Sąd kontroluje postanowienie w przedmiocie zaświadczenia dotyczącego zaległości podatkowych tylko z punktu widzenia zastosowania przepisów regulujących zasady wydawania zaświadczeń. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, ze zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.