II SA/Wa 580/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-08
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Danuta Kania, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedstawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa, nawet przed prawomocnym skazaniem, może stanowić podstawę do zwolnienia go ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby?Ratio decidendi
Przedstawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa, nawet przed prawomocnym skazaniem, może stanowić podstawę do zwolnienia go ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby. Utrata przymiotu "nieposzlakowanej opinii" w wyniku samego faktu postawienia zarzutów, nawet jeśli postępowanie karne zostanie później umorzone, naraża dobre imię służby i podważa zaufanie społeczne, co jest sprzeczne z ważnym interesem służby. Interes społeczny, rozumiany jako dobro Policji i utrzymanie dyscypliny, przeważa nad słusznym interesem funkcjonariusza w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Policjantowi L. T. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa paserstwa. Na tej podstawie Komendant Wojewódzki Policji zwolnił go ze służby, a Komendant Główny Policji utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że ważny interes służby wymaga takiego działania ze względu na utratę przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii. Policjant zaskarżył decyzję, argumentując m.in. wzorową służbę i późniejsze umorzenie postępowania karnego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Danuta Kania (sprawozdawca), Ewa Marcinkowska, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji oddala skargę
Rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Komendant Główny Policji, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w sprawie zwolnienia [...] L. T. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2015 r.
Powyższe rozkazy personalne zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] września 2015 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] wydał postanowienie o przedstawieniu [...] L. T. - dzielnicowemu Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji Komisariatu Policji I w [...] Komendy Miejskiej Policji w [...] - zarzutów o to, że w nieustalonym czasie, nie wcześniej niż w dniu 8 października 2014 r. i nie później niż w dniu 20 lutego 2015 r., w nieustalonym miejscu poprzez podpisanie umowy lombardowej nr [...] z lombardem "[...]" w [...] na kwotę 300 zł, pod zabezpieczenie na rowerze marki [...]w miejscu dla pożyczkobiorcy, pomógł w zbyciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego, tj. włamania do pomieszczeń garażowych w nocy z [...] na [...] października 2014 r. w [...] na szkodę B. i T. S. w postaci roweru [...] o wartości 1500 zł, który to rower następnie został wstawiony w celu sprzedaży do sklepu rowerowego przy ul. [...] w [...], czym działał na szkodę B. i T. S., tj. o czyn z art. 291 § 1 Kodeksu karnego.
Treść powyższego postanowienia została policjantowi ogłoszona w dniu [...] września 2015 r.
Wnioskiem z dnia [...] października 2015 r. Komendant Miejski Policji w [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu zwolnienie wymienionego policjanta ze służby w Policji. W uzasadnieniu organ powołał się na fakt przedstawienia zarzutu popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu. Wskazał również, że funkcjonariusz, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Policjant, który jest zobowiązany wobec społeczeństwa do ścigania sprawców działań niezgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym, a któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd pozostawienie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby.
Pismem z dnia [...] października 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zawiadomił L. T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ wystąpił do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] z wnioskiem o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia [...] L. T. ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby.
Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...], pismem z dnia [...] listopada 2015 r. poinformował, że organizacja nie wyraża zgody na zwolnienie wymienionego policjanta ze służby w Policji.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego w [...] poinformował o skierowaniu do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia przeciwko [...] L. T., oskarżonemu o czyn z art. 291 § 1 Kodeksu karnego.
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.), zwolnił [...] L. T. ze służby z dniem [...] grudnia 2015 r. Rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 § 1 k.p.a.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przedstawił przebieg sprawy, z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu postępowania karnego. Stwierdził, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy jest wystarczający, aby dojść do przekonania, iż z bardzo wysokim prawdopodobieństwem w okresie pomiędzy 8 października 2014 r. a 20 lutego 2015 r. [...] L. T. pomagał w zbyciu kradzionego roweru marki [...] o wartości 1500 zł poprzez podpisanie umowy lombardowej nr [...] zawartej z [...]. Ponadto wskazał, iż okoliczności sprawy świadczą o tym, że policjant mógł przewidzieć, że rower, który stał się przedmiotem umowy lombardowej, został uzyskany w nielegalny sposób. Tymczasem w interesie służby leży to, aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające rygorystyczne wymogi określone przez przepisy obowiązującego prawa, w tym cieszące się nieposzlakowaną opinią i pozytywnie postrzegane przez społeczność, której służą. Niewątpliwie L. T. utracił powyższe przymioty, a okoliczności sprawy wskazują na to, że mógł dopuścić się czynu napiętnowanego społecznie.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. L T. wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu wskazał, że służbę w Policji pełni od ponad 10 lat, przedstawił dotychczasowy przebieg służby oraz przebieg postępowania karnego. Nadmienił, że poinformował prokuratora, iż nie ma nic wspólnego ze sprawą, nigdy nie posiadał takiego roweru, a we wskazanym lombardzie w maju 2014 r. zastawił swój telefon komórkowy. Ponadto w lombardzie tym kilkakrotnie wykonywał czynności służbowe przy zabezpieczeniu rzeczy. Stwierdził również, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu znajdują się błędy dotyczące jego zeznań, które złożył w Prokuraturze Rejonowej w [...], a także, że organ Policji nie wziął pod uwagę opinii organizacji związków zawodowych. Ponadto, nadając rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności organ uniemożliwił mu oczyszczenie dobrego imienia i powrót do służby. Stwierdził również, że z czynności prowadzonych przez niego i jego obrońcę wynika, że ktoś próbuje podłożyć mu tzw. "świnię", co ma spowodować zwolnienie go ze służby w Policji. Wskazał, że z posiadanych informacji wynika, że jego sprawa ma zostać warunkowo umorzona przez Sąd, jednakże termin posiedzenia Sądu nie jest jeszcze ustalony.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. L. T. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego zaskarżonemu rozkazowi personalnemu. W uzasadnieniu przytoczył argumenty analogiczne do podniesionych w odwołaniu, powołał się również na zasadę domniemania niewinności.
Pismem z dnia [...] lutego 2016 r., skierowanym do Komendanta Głównego Policji, L. T. poinformował, że do dnia [...] marca 2016 r. zostanie wydane postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] o umorzeniu postępowania karnego, a nie - jak informował wcześniej - o warunkowym umorzeniu postępowania. W związku z powyższym zwrócił się z prośbą o wstrzymanie wydania decyzji do czasu wydania postanowienia przez Sąd karny.
W dniu [...] lutego 2015 r. wpłynęła do organu odwoławczego informacja z Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], iż Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny w [...] prowadzi wobec L. T. postępowanie o sygn. akt [...]. W dniu [...] lutego 2016 r. miało dojść do rozprawy przed Sądem, jednak obrońca wymienionego wycofał wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Na dzień [...] marca 2016 r. został wyznaczony kolejny termin rozprawy i jak wynika z wniosku obrońcy, obwiniony zamierza dochodzić swojej niewinności.
Komendant Główny Policji nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. Motywując powołany na wstępie rozkaz personalny wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z jego treścią policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Przesłanka "ważnego interesu służby" oceniana być powinna przez pryzmat zadań, do realizacji których powołana jest Policja, a wymienionych w art. 1 ustawy o Policji oraz w niektórych innych przepisach, a także wymagań stawianych policjantom, a określonych w art. 25 ww. ustawy.
Istota przedmiotowej sprawy sprowadzała się zatem do wyjaśnienia, czy skarżący może pełnić służbę w Policji i czy nie przeciwstawia się temu "ważny interes służby".
Organ odwoławczy wskazał, iż przeciwko L. T. toczy się postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 291 § 1 Kodeksu karnego.
Zaznaczył, iż w wielu zawodach, zwłaszcza wymagających zaufania społecznego - a do takich należy zaliczyć zawód policjanta - pewne zachowania, nawet niezwiązane ze służbą powodują, że nie można pozostawić takiego funkcjonariusza w służbie. Pozostawanie pod zarzutem paserstwa jest zachowaniem nagannym w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji. Sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to jaki charakter ma owo naruszenie, może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Instytucja jaką jest Policja winna gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem i z tego powodu osoby egzekwujące prawo, same muszą go przestrzegać i cieszyć powszechnym, społecznym autorytetem, respektując zasady współżycia społecznego i dotrzymując roty ślubowania. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się bezwzględnie na treść "ważnego interesu służby".
Organ podkreślił, iż z zawodem policjanta wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania co oznacza, że od policjantów wymaga się, aby przestrzegali szczególnych reguł godnego i zgodnego ze społecznym zaufaniem zachowania się. Odnosi się to zarówno do sfery służby, jak i postawy osobistej. W szeregach Policji winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni szczególnym zaufaniem społecznym, tymczasem L. T. - jako funkcjonariusz Policji - zaufanie to utracił.
W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, uzasadnione jest stanowisko organu I instancji, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do kontynuowania przez funkcjonariusza służby w Policji. Policjant bowiem, wobec którego toczy się postępowanie karne, automatycznie traci przymiot "nieskazitelności charakteru", a w konsekwencji pozostawienie go w służbie narusza jej ważny interes.
Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, przy czym opinia ta nie jest dla organu wiążąca. W przedmiotowej sprawie zasięgnięto wymaganej opinii związku zawodowego policjantów, a więc spełniono powyższą przesłankę.
Organ odwoławczy wskazał, iż Komendant Wojewódzki Policji w [...], działając w granicach uznania administracyjnego, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., rozpatrzył sprawę w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dokonał przy tym prawidłowej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego, zasadnie przedkładając interes służby - tożsamy z interesem społecznym - ponad słuszny interes skarżącego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, iż okolicznością, która legła u podstaw decyzji o zwolnieniu L. T. ze służby jest nie tyle popełnienie przestępstwa przez wymienionego policjanta, ale przedstawienie mu przez prokuratora zarzutu popełnienia przestępstwa. Stąd też nie jest celowym odnoszenie się do kwestii związanych z przebiegiem postępowania karnego bądź przytaczanie treści przesłuchania strony. Trudno też uznać za przemawiający za uchyleniem zaskarżonego rozkazu gołosłowny argument o rzekomej próbie - jak ujął to skarżący - "podłożenia mu świni". Ustalenia w niniejszej sprawie wskazują, że w istocie obrońca L. T. wycofał wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego, zaś wymieniony zamierza dochodzić swojej niewinności. Zatem wobec faktu, że ostateczny termin zakończenia postępowania karnego jest trudny do przewidzenia, wydanie niniejszej decyzji jest w pełni uzasadnione.
Odnosząc się do powołanej przez skarżącego zasady domniemania niewinności, organ odwoławczy - powołując poglądy orzecznictwa - wskazał, iż samo istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może - w okresie toczącego się, niezakończonego postępowania karnego - pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych innych, pozakarnych dolegliwości. Takie środki prawne nie są tożsame ze stosowaniem sankcji karnych. Z uwagi na karnoprawną zasadę domniemania niewinności nie jest dopuszczalne jedynie uznanie winy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Takich konstytucyjnych gwarancji nie można rozciągać na inne procedury ustawowe, których celem nie jest wymierzenie sankcji karnych. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, iż nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności organ I instancji miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, której szczególna rola i zhierarchizowana struktura wymaga skutecznego i prawidłowego działania. Roli tej Policja nie może wypełniać w przypadku, gdy w jej szeregach znajdują się funkcjonariusze, którzy służby z przyczyn pozamerytorycznych nie powinni pełnić. Zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w ww. przepisie gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r. o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 135 k.p.a. Ponadto skutki prawne, jakie wywołało wykonanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, mogą zostać odwrócone poprzez przywrócenie do służby na stanowisko równorzędne w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności tejże decyzji z powodu jej wadliwości, o czym stanowi art. 42 ust. 1 ustawy o Policji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2016 r. L. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
1) 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby w sytuacji, gdy jego postawa w życiu prywatnym, jaki i zawodowym, a także dotychczasowy, nienaganny przebieg służby oraz umorzenie postępowania karnego przeczą temu twierdzeniu,
2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia przez organ I instancji wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji do zwolnienia ze służby w Policji, pomimo, że postępowanie karne wobec skarżącego zostało umorzone, tym samym nie zachodzą okoliczności naruszające "ważny interes służby".
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W motywach skargi podniesiono, iż orzekając w sprawie organy Policji skoncentrowały się wyłącznie na kwestii interesu publicznego, badając wpływ podejrzenia o popełnieniu przestępstwa na dobre imię i interes służby, pomijając całkowicie kwestię słusznego interesu skarżącego. W szczególności nie rozstrzygnęły, czy w badanej sprawie interes publiczny przeważa nad słusznym interesem skarżącego. Komendant Główny Policji nie uwzględnił dotychczasowego, wzorowego przebiegu służby skarżącego, ani właściwej postawy w życiu prywatnym.
Zaznaczono również, że w przedmiotowej sprawie doszło do umorzenia postępowania karnego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Karny z dnia [...] marca 2016 r. Zatem decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji była całkowicie bezzasadna i przedwczesna. Wobec umorzenia postępowania karnego brak jest powodów, dla których skarżący nie może pełnić służby w Policji. Skarżący nie naruszył obowiązków służbowych, ani też nie dopuścił się innych zachowań zawinionych lub niezgodnych z prawem, a zatem może kontynuować służbę w Policji bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy istniał ważny interes służby, uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na tę okoliczność powołuje się bowiem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego rozkazu personalnego.
W myśl powołanego przepisu, policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Rozkaz personalny wydany na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych dotyczących realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powołany art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji mówi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Choć prawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny. Z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych, jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "ważny interes służby" jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa, "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie - może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego" (S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego. Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 1994 r., sygn. akt II SA 426/99 (publ. LEX nr 47389) wyraził pogląd, że stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby w Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. Może być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanka zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco wykazana.
Nie ulega wątpliwości, że zwrot "ważny interes służby" należy odczytywać łącznie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w Policji pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami, jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny to być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Osoby te muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo.
Powyższe prowadzi do konkluzji, że policjant, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieposzlakowanej opinii". "Poszlaka" w języku polskim to podejrzenie, przesłanka przemawiająca za określoną interpretacją jakiegoś zjawiska czy jakiejś sytuacji, natomiast "nieposzlakowany", to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać - nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia zawodowego, jak i prywatnego. Utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii nie powoduje wyłącznie karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem podejrzenie o popełnienie przestępstwa świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja niewątpliwie wpływa demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa.
Wskazane, negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, należy oceniać jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony".
W przedmiotowej sprawie okolicznością niesporną jest fakt, że na datę wydania zaskarżonej decyzji zwolniony policjant stał pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 291 § 1 Kodeksu karnego (paserstwo). Powyższe sprawiło, że policjant przestał legitymować się przymiotem "nieposzlakowanej opinii". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w służbie. To zaś sprawiło, iż organ mógł uznać, że w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań Policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed tą formacją, leży wydalenie skarżącego z szeregów służby.
Zgodzić bowiem należy się ze stanowiskiem organu, że pozostawanie skarżącego pod zarzutem przestępstwa przeciwko mieniu jest zachowaniem nagannym w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Nałożenie na policjantów szczególnych obowiązków uzasadnia przede wszystkim społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych jej zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji zaufanie społeczne. Uzasadniony jest zatem pogląd, że nie do pogodzenia z "ważnym interesem służby" jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych, co znajduje pełne uzasadnienie w przepisach ustawy o Policji. Policjant powinien mieć zawsze wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Powinien też unikać wszelkich sytuacji zarówno w służbie jak i w życiu prywatnym, które godziłyby w dobre imię Policji. Przeciwdziałanie odmiennym zachowaniom ma stanowić fundament budowania zaufania do Policji w opinii publicznej, zwłaszcza że wiele przyznanych tej formacji prerogatyw łączy się z ingerowaniem w sferę wolności i praw obywatelskich.
W świetle powyższego za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Prawidłowo bowiem organy orzekające w sprawie uznały, iż specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie sprawia, iż sam fakt postawienia skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstwa przez prokuratora, a następnie skierowanie aktu oskarżenia do Sądu, stanowi przesłankę zwolnienia ze służby na podstawie ww. przepisu. Podejrzenie funkcjonariusza o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby" (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1886/10, publ. LEX nr 821111).
Podkreślenia wymaga, iż funkcjonariusze Policji, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o działania sprzeczne z prawem. Samo już zaś objęcie policjanta przez prokuratora zarzutem dotyczącym popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu sprawia, iż traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się z pracą w organach ścigania.
Wskazać w tym miejscu należy, że na poczynione przez organ ustalenia co do istnienia ważnego interesu służby nie wpływa okoliczność, że skarżący przed postawieniem zarzutów popełnienia przestępstwa był cenionym i zaangażowanym w służbę funkcjonariuszem. Nie zmienia to bowiem faktu późniejszego pojawienia się okoliczności poddających w wątpliwość posiadanie przez skarżącego cech umożliwiających mu pełnienie służby w szeregach Policji. Zgodzić należy się zatem z organem, że powoływanie się przez skarżącego na wieloletnią, nienaganną służbę, wobec faktu utraty przymiotów niezbędnych do dalszej służby, nie przemawia za pozostawieniem funkcjonariusza w szeregach Policji. Stąd fakt, że policjant prawidłowo wywiązywał się ze swych obowiązków służbowych nie może mieć w sprawie decydującego znaczenia zwłaszcza, że takie okoliczności powinny być standardem, a nie cechą wyróżniającą tylko niektórych policjantów.
Nie jest zatem trafny zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ dotychczasowego przebiegu służby oraz postawy skarżącego w życiu prywatnym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ zważył, stosownie do ww. przepisu, słuszny interes strony oraz interes społeczny, zasadnie dając prymat temu drugiemu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji i w pełni realizujący stawiane przed tą formacją wymagania.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 czerwca 2014r. sygn. akt I OSK 1034/13, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), dobro Policji i konieczność zapewnienia możliwości sprawnego realizowania powierzonych jej zadań wymagają, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od podejrzeń popełnienia przestępstw, zwłaszcza związanych z pełnioną służbą. Z tego względu interes policjanta trudno uznać za obiektywnie słuszny i mogący uzyskać przewagę nad potrzebą zapewnienia autorytetu Państwa, które realizuje Policja. Konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki Policji, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), nie można postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej.
Nie jest również trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ faktu umorzenia postępowania karnego w sprawie o sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Karny. Zaznaczyć należy, że postanowienie w ww. sprawie zostało wydane przez Sąd w dniu [...] marca 2016 r., a więc po dacie wydania przez Komendanta Głównego Policji ostatecznego rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2016 r. Z tego względu okoliczność ta nie mogła być przedmiotem oceny organu w toku postępowania odwoławczego, nie mogła też znaleźć odniesienia w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu. Okoliczność ta nie mogła być również przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu, bowiem powstała poza zakresem sprawy administracyjnej zakończonej ww. rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2016 r. Sąd administracyjny, co należy podkreślić, kontroluje sprawę biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co wynika z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że wydając ww. postanowienie o umorzeniu postępowania Sąd karny nie zastosował art. 17 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego (tzn. nie umorzył postępowania z tego powodu, że czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia; bądź czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa), lecz instytucję z art. 59a Kodeksu karnego. Przepis ten w § 1 stanowił, iż jeżeli przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji sprawca, który nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy, pojednał się z pokrzywdzonym, w szczególności w wyniku mediacji i naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie, umarza się, na wniosek pokrzywdzonego, postępowanie karne o występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, a także o występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pobawienia wolności, jak również o występek określony w art. 157 § 1. Jeżeli czyn został popełniony na szkodę więcej niż jednego pokrzywdzonego, warunkiem zastosowania § 1 jest pojednanie się, naprawienie przez sprawcę szkody oraz zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę w stosunku do wszystkich pokrzywdzonych (§ 2). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi szczególna okoliczność uzasadniająca, że umorzenie postępowania byłoby sprzeczne z potrzebą realizacji celów kary (§ 3). Jak podkreśla się w piśmiennictwie, przepis § 3 ma stanowić swego rodzaju ograniczenie stosowania powołanej regulacji. Nie można umorzyć postępowania, gdy jego umorzenie jest sprzeczne z celami kary, co oznacza, że ustawodawca przyjął tu najwyraźniej domniemanie winy sprawcy (v. Magdalena Budyn-Kulik, Komentarz do art. 59a Kodeksu karnego, System Informacji prawnej LEX 40/2016). Umorzenie postępowania karnego w oparciu o ww. przepis nie oznacza zatem, że czyn przestępczy nie został popełniony, a także, że istniały podstawy do uniewinnienia oskarżonego.
W kontekście powołanych okoliczności zaznaczyć również należy, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego. W tym względzie wypowiedział się Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1738/07 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając, iż: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Bez względu zatem na wynik prowadzonego postępowania karnego, mając na względzie dbałość o wizerunek Policji oraz utrzymanie dyscypliny w szeregach formacji, organ mógł wydać rozkaz personalny w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Zauważyć nadto należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 43 ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Rozkaz personalny organu I instancji został poprzedzony wystąpieniem do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] w kwestii zwolnienia skarżącego ze służby. Przy czym zaznaczyć należy, że stanowisko ww. organizacji w odniesieniu do zwolnienia policjanta ze służby nie ma mocy wiążącej, zaś organ odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu wydanego rozkazu personalnego.
Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżony rozkaz personalny, utrzymujący w mocy rozkaz personalny organu I instancji z dnia [...] grudnia 2015 r. należy uznać za zgodny z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził bowiem dowolności w podjętym rozstrzygnięciu. Organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, prawidłowo rozważył interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło