II OSK 330/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-29

Skład orzekający: Małgorzata Miron, Teresa Kobylecka, Piotr Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji miały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu, które zakończyło się tą decyzją, a ich interes prawny został prawomocnie przesądzony w poprzednich orzeczeniach sądowych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ skarżący T. G. i Z. G. nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu zakończonym pierwotną decyzją. Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych, które przesądziły o braku interesu prawnego skarżących, wiążą również organy administracji i sąd pierwszej instancji. Zmiana stanu faktycznego nie nastąpiła w stopniu uzasadniającym odstąpienie od wcześniejszych ustaleń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. G. i Z. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2012 r. nakładającej obowiązek usunięcia eternitu z dachu budynku gospodarczego. Organy administracji (Mazowiecki WINB, Główny WINB) odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, co zostało potwierdzone w poprzednich orzeczeniach WSA. WSA w Warszawie uchylił postanowienie Głównego WINB, uznając je za przedwczesne i wymagające uzupełnienia ustaleń. Główny WINB wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów poprzez błędne przyjęcie konieczności uzupełnienia ustaleń, mimo prawomocnego przesądzenia kwestii interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę T. G. i Z. G. Zasądził od T. G. i Z. G. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2741/15 w sprawie ze skargi T. G. i Z. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od T. G. i Z. G. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2741/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. G. i Z. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie (pkt I) i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących T. G. i Z. G. solidarnie kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] nałożył na H. K. i J. K. obowiązek wykonania w określonym terminie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem murowanego budynku gospodarczego (stodoły), położonego na terenie działki nr [...], obr. [...], przy ul. [...] w W., polegających na usunięciu płyt cementowo-azbestowych tzw. eternitu falistego, stanowiących pokrycie dachowe w przedmiotowym budynku gospodarczym. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G., umorzył postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1190/12 oddalił skargę T. G. i Z. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. Pismem z dnia 16 sierpnia 2015 r. T. G. i Z. G. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy [...] lutego 2012 r. nr [...]. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]. W ocenie organu wnioskodawcy nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania nieważnościowego, ponieważ nie są stroną postępowania zakończonego ww. decyzją. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli T. G. i Z. G. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1190/12 Z. G. nie posiadał interesu prawnego uprawiającego go do skutecznego złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], która jest przedmiotem wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności. Organ zauważył, że w powyższym wyroku Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym Z. G. nie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Odnosząc się do interesu prawnego T. G. w postępowaniu dotyczącym przedmiotowego budynku organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1460/12 (dotyczącego innego obiektu znajdującego się na terenie działki o nr [...]). W wyroku tym Sąd wskazał, że T. G. nie dysponuje tytułem prawnym w stosunku do żadnej z nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] przy ul. [...] w W. Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postępowanie dotyczące budynku gospodarczego przy ul. [...] w W. nie dotyczy interesu prawnego T. G. i Z. G. Stwierdził, że posiadanie wyłącznie interesu faktycznego w sprawie nie jest wystarczające dla złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. Organ wyjaśnił, że wprawdzie organ powiatowy skierował decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. do T. G. i Z. G., jednak nie kreowało to u skarżących prawa strony postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wnieśli T. G. i Z. G. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m.in., że organ drugiej instancji nie rozpatrzył ich odwołania, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie skarżących organ nie przeanalizował materiału dowodowego w sprawie a powołane przez niego wyroki zostały wydane w innych sprawach. Skarżący nie zgodzili się z tym, że nie posiadają interesu prawego w niniejszej sprawie. Wskazali, że T. G. jest współwłaścicielką działki nr [...], sąsiadującej z nieruchomościami położonymi na działce nr [...], a zatem posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wyjaśnił, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na brak interesu prawnego wnoszącego podanie o wszczęcie postępowania może mieć miejsce tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne. Zbyt pobieżne podejście organów do sprawy skutkowało niewyjaśnieniem okoliczności mogących mieć w niej znaczenie prawne. Sąd podzielił stanowisko organów, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnych wyrokach z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1190/12 oraz z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1460/12 przesądził o interesie prawnym T. G. i Z. G. Sąd zauważył jednak, że powyższa ocena dokonana była w konkretnych okolicznościach faktycznych, tj. biorąc pod uwagę, że Z. G. jest właścicielem działek o nr od [...] do [...], a T. G. nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości w sąsiedztwie działki nr [...]. Podkreślił, że powyższe wyroki zapadły w 2013 r., zatem rozpoznając wniosek skarżących z 16 sierpnia 2015 r. należało uzupełnić ustalenia w zakresie niezbędnym do rozważenia aktualnego interesu prawnego skarżących. Sąd wskazał, że w szczególności należało wyjaśnić, czy istnieje wpływ spornej inwestycji (budynku gospodarczego na działce o nr [...]) na nieruchomości, z posiadania których skarżący obecnie wywodzą swój interes prawny w kwestionowaniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. Sąd zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej obecnie skardze podniesiono, iż T. G. jest współwłaścicielką działki nr [...], sąsiadującej z działką nr [...]. Wskazał, że jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy inwentaryzacji działka o nr [...] (zapewne przed podziałem i wyodrębnieniem działki nr [...]) znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki o nr [...], a sporny obiekt położony jest w bliskiej odległości od granicy między tymi działkami. Z tej przyczyny Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, bowiem wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 61a § 1 k.p.a., poprzez przedwczesne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Wskazał, że dla prawidłowego załatwienia sprawy niezbędne było uzupełnienie ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji przez uaktualnienie okoliczności ważnych dla skarżących w kontekście ich interesu prawnego i w tym celu wezwanie skarżących do wykazania tego interesu w niniejszej sprawie, a tego (choćby na etapie postępowania zażaleniowego) nie uczyniono. Na koniec Sąd zobowiązał Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do uwzględnienia stanowiska Sądu, poczynienia dodatkowych ustaleń, od czego uzależnione będzie dalsze rozstrzygnięcie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61a § 1 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że organ przedwcześnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i powinien uzupełnić ustalenia w zakresie niezbędnym do ustalenia aktualnego interesu prawnego skarżących, pomimo tego, że kwestia interesu prawnego skarżących została ostatecznie i prawomocnie przesądzona w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1190/12 oraz z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1460/12, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i uwzględnieniem skargi. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jak i rozpatrzenie sprawy poza rozprawą. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że postępowanie dotyczące budynku gospodarczego (stodoły) przy ul. [...] w W. nie dotyczyło interesu prawnego T. G. i Z. G., ponieważ decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. nie rozstrzygała o ich prawach i obowiązkach oraz nie wpływała na ich prawa i obowiązki. Podniósł, że T. G. nie dysponuje prawem własności lub współwłasności do jakiejkolwiek nieruchomości usytuowanej w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr [...] z obr. [...] przy ul. [...] w W. Wyjaśnił, że działka nr [...] z obrębu [...], której współwłaścicielami są m.in. skarżący – na którą wskazuje również Sąd w zaskarżonym wyroku – nie sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W., na której zlokalizowany jest budynek gospodarczy objęty przedmiotowym postępowaniem. Wskazał, że działka nr [...] nie należy do obrębu [...], do którego przynależy nieruchomość nr [...], ale do obrębu [...]. Zdaniem skarżącego kasacyjnie działka nr [...] z obrębu [...] nie mogła powstać z podziału działki nr [...] z obrębu [...], sąsiadującej bezpośrednio z działką nr [...] z obrębu [...], co sugeruje Sąd. Powołując się na wydruk z systemu iGeoMap oraz wydruk mapy ze strony internetowej geoportal.gov.pl wskazał, że działka nr [...], sąsiadująca z działką nr [...] (na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek gospodarczy) należy do obrębu [...], natomiast stanowiąca własność T. G. działka nr [...] (stanowiąca drogę dojazdową do działek nr [...] i [...]) leży po drugiej stronie ulicy [...] w obrębie [...]. Organ wyjaśnił, że o powyższym stanie prawnym posiadał on wiedzę w trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. Odnosząc się do kwestii przymiotu strony Z. G. wyjaśnił, że jest on właścicielem działek nr [...] z obrębu [...], znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] z obrębu [...], na której zlokalizowany jest sporny budynek gospodarczy. Zaznaczył jednak, że obiekt ten znajduje się w odległości ponad 30 m od granicy z nieruchomościami należącymi do Z. G., a więc w żaden sposób nie oddziałuje na działki skarżącego. Z tych względów skarżący kasacyjnie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Stwierdził, że T. G. i Z. G. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r. i ustalenia te nie wymagały dodatkowego uaktualnienia oraz przeprowadzania postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. G. i Z. G. wnieśli o jej oddalenie. Podnieśli m.in., że działka nr [...] będąca własnością T. G. powstała z podziału działki nr [...] z obrębu [...]. Wskazali, że działki wydzielone z działki nr [...] z obrębu [...], na których usytuowane jest siedlisko, wchodzą w skład gospodarstwa rolnego na działce nr [...] z obrębu [...] zarządzanego przez skarżących. W ocenie skarżących w sprawie ich przymiotu strony w odniesieniu do budowy na działce nr [...] orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 731/10. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało odpowiedzi na pytanie, czy słusznie organy administracji uznały, że skarżący: T. G. i Z. G. nie posiadają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st.Warszawy z dnia [...] lutego 2012 r., nakładającej na H. K. i J. K. obowiązek wykonania, w zakreślonym terminie, robót budowlanych mających na celu doprowadzenie budynku stodoły zlokalizowanej na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem, przy czym roboty te miały polegać na usunięciu płyt cementowo-azbestowych (tzw. eternitu falistego) z dachu ww. budynku. Na tak zadane pytanie należało udzielić odpowiedzi przeczącej. Kluczowe znaczenie dla przyjęcia takiego stanowiska ma fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1190/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. G. i Z. G. na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze z ich odwołania w stosunku do decyzji, której obecnie domagają się stwierdzenia nieważności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wprawdzie skarżący Z. G. jest właścicielem kilkunastu działek bezpośrednio graniczących z działką, na której posadowiony jest budynek stodoły objęty przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, jednakże obiekt ten znajduje się po przeciwnej stronie nieruchomości inwestycyjnej w stosunku do granicy z działką skarżącego i w odległości ok. 30 m, co w opinii Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zaakceptowanego przez Sąd kontrolujący tę decyzję, oznacza, że działki te znajdują się poza obszarem oddziaływania obiektu. Ponadto organ ten sporządził inwentaryzację budowlaną, z której wynika, że przedmiotowa stodoła nie wpływa negatywnie na środowisko i zdrowie użytkowników, w szczególności nie emituje hałasu i zanieczyszczeń. Mając na względzie treść art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał ale również inne sądy i inne organy państwowe (...), to nie ulega wątpliwości że rozstrzygnięciem tym związane były organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Okoliczność ta nie uszła uwadze Sądu pierwszej instancji, który stwierdził wprawdzie, że "kwestia interesu prawnego skarżących została ostatecznie i prawomocnie przesądzona, niemniej powyższe wyroki zapadły w 2013 r.", co zdaniem Sądu uzasadnia twierdzenie o konieczności poczynienia dodatkowych ustaleń co do aktualnego interesu prawnego T. G. i Z. G. Co do zasady oczywiście należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zmiana sytuacji faktycznej może ograniczyć wiążąca moc ww. wyroku. Będzie to miało miejsce m.in. w sytuacji nabycia przez skarżących prawa własności nieruchomości od podmiotu, który posiadał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, której stwierdzenia nieważności dotyczy obecne postępowanie. Taka sytuacja nie zaistniała jednakże w niniejszej sprawie. Analiza rozstrzygnięć organów obu instancji, uzasadnienia skargi kasacyjnej, jak i odpowiedzi na nią złożonej przez skarżących, wskazuje, że stan faktyczny w niniejszej sprawie w zakresie stanu własności nieruchomości skarżących nie był kwestionowany. Na żadnym etapie postępowania zarówno administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego nie wskazywano, aby zmienił się stan własności Z. G. w porównaniu z tym, który oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 września 2013 r., a który uzasadniałby wątpliwości co do braku jego interesu prawnego. Zarówno w tym czasie, jak i w dacie wydawania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, skarżący był właścicielem kilkunastu nieruchomości, które wprawdzie graniczą z nieruchomością, na której znajduje się budynek stodoły, jednakże ostatecznie i prawomocnie zostało przesądzone, że z tego tytułu nie przysługuje mu skuteczne prawo żądania weryfikacji decyzji nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych przy tym budynku. Rację ma również skarżący kasacyjnie organ administracji twierdząc, że wadliwie Sąd wojewódzki uznał, że organ odwoławczy winien poczynić dodatkowe wyjaśnienia co do aktualnego interesu prawnego T. G. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, na co wskazał organ administracji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i co zostało przyznane przez T. G. w odpowiedzi na ten środek odwoławczy, że jest ona właścicielką działki o nr [...]. Skarżąca przyznała jednak, że działka ta powstała w wyniku podziału działki nr [...] i znajduje się w obrębie [...] w przeciwieństwie do działki nr [...], na której posadowiony jest budynek stodoły, a która znajduje się w obrębie [...]. Jak wskazano działka ta znajduje się po przeciwnej stronie ulicy [...] i stanowi jedynie drogę dojazdową do działek nr [...] i [...]. W świetle powyższych niekwestionowanych okoliczności nie sposób uznać, iż doszło do takiej zmiany stanu faktycznego, która uzasadniałaby odstąpienie od stanowiska zawartego we wskazanych wyżej wyrokach Sądu. Działka nr [...] nie znajduje się bowiem w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej, a wobec charakteru budynku objętego postępowaniem brak podstaw do przyjęcia, iżby T. G. posiadała w niniejszym postępowaniu przymiot strony. W świetle powyższego trafne są zarzuty organu administracji co do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. Nie można przy tym skutecznie zarzucić organowi administracji, że nie wskazał na powyższe okoliczności w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji. Okoliczność związana z własnością działki nr [...] została wprawdzie ujawniona przez T. G. dopiero w skardze do Sądu pierwszej instancji, jednakże jak wskazał organ administracji miał on wiedzę o powyższym fakcie już w toku postępowania administracyjnego. Skoro skarżąca nie uzasadniała posiadania przymiotu strony przysługującym jej tytułem własności do ww. działki, to organ administracji zwolniony był z obowiązku wskazywania, że działka ta stanowi jej własność, skoro nie miało to wpływu na przyznanie jej praw strony. Jedynie na marginesie należy także zauważyć, że nie można skutecznie zarzucić organowi administracji, że przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania również z tego powodu, że wyjaśnienie kwestii niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia (stanu własności T. G.) dokonano we wstępnym etapie postępowania, a zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i sądów wojewódzkich, odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna jedynie w sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie w sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nie może bowiem ujść uwadze, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu, które inicjowane są przez skarżących (T. G. i Z. G.) w stosunku do pozostałych obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...]. W każdym z tych postępowań organ administracji zobligowany jest do badania przymiotu strony, a to oznacza, że stan posiadania (własności) skarżących jest okolicznością znaną organom i niewymagającą dodatkowych ustaleń. Co za tym idzie w sytuacji, gdy kwestia przymiotu strony była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 17 września 2013 r. i nie doszło do zmian własnościowych w takim stopniu, aby organ zwolniony był z uwzględnienia przedstawionej w tym wyroku oceny prawnej, to zaistniały przesłanki do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy skarżący posiadają interes prawny w żądaniu prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego (lub architektoniczno-budowane) postępowań w stosunku do innych obiektów budowlanych znajdujących się na terenie działki nr [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej zasługują w pełni na uwzględnienie, a wobec faktu, że istota sprawy została wyjaśniona, zachodziła konieczność rozpoznania skargi. Mając na uwadze powyższe rozważania należało uznać, że skarga ta nie zasługiwała na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy organy administracji uznały, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., co obligowało do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Z tych wszystkich względów, działając w oparciu o art. 188 oraz 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o treść art. 203 pkt 2 tej ustawy. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, albowiem spełnione zostały przesłanki określone art. 182 § 2 p.p.s.a, to jest skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały jej przeprowadzenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło